مطالعه جدیدی که روز دوشنبه منتشر شد، نشان داد که کم کردن یک ساعت و نیم از خواب شبانه به مدت شش هفته کافی است که افزایش حدود نیم کیلوگرم وزن رخ دهد.

به گفته پژوهشگران دانشکده پزشکان و جراحان «واگلوس» دانشگاه کلمبیا، علت این امر آن است که کمبود خواب با سبک زندگی کم‌تحرک‌تر ارتباط دارد و همین موضوع، وزن اضافه کردن را آسان‌تر می‌کند.

برای این بررسی، نزدیک به ۱۰۰ بزرگسال که معمولا هر شب هفت تا هشت ساعت می‌خوابیدند، زمان خوابشان را ۹۰ دقیقه به تاخیر انداختند و مشخص شد که مجموع زمانی که آن‌ها در طول روز در حالت نشسته سپری می‌کردند، به طور میانگین ۱۷ دقیقه افزایش یافته است. این زمان در مردان و زنان یائسه، یعنی گروه‌هایی که احتمال اضافه‌وزن در آن‌ها بیشتر است، به نزدیک ۳۰ دقیقه رسید.

فاریس زورایکات، استادیار دانشکده پزشکی و موسسه تغذیه انسانی دانشگاه کلمبیا، در اظهاراتی توضیح داد: «حتی وقتی این موضوع را در محاسباتمان لحاظ کردیم که شرکت‌کنندگان، [طبیعتا] به دلیل کوتاه‌تر شدن مدت خواب، زمان بیشتری را بیدار بودند، باز هم آن‌ها در مقایسه با زمانی که خواب کافی داشتند، مدت بیشتری را بدون تحرک سپری کردند.» [و این یعنی کمبود خواب باعث می‌شود افراد، کم‌تحرک‌تر شوند و زمان بیشتری را بدون فعالیت بدنی بگذرانند]

او گفت: «این موضوع قابل‌توجه است، زیرا افرادی که کم‌تحرک‌ترند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن قرار دارند.» چاقی یکی از عوامل شناخته‌شده خطر برای بیماری‌های قلبی، سرطان و دیابت نوع ۲ است.

افزایش حدود نیم کیلوگرم وزن در طول شش هفته شاید زیاد به نظر نرسد، اما پژوهشگران گفتند این اثر می‌تواند به مرور زمان انباشته شود.

زورایکات گفت: «اگرچه افزایش حدود نیم کیلوگرمی وزن که در پی کاهش نسبتا اندک مدت خواب مشاهده شد، چشمگیر نیست، باید به خاطر داشت که این افزایش تنها در مدت شش هفته رخ داد.»

او افزود: «مطالعه ما به گونه‌ای طراحی شده بود که الگوهای خوابی را شبیه‌سازی کند که بیشتر بزرگسالان به طور مزمن آن‌ها را تجربه می‌کنند. اگر این نتایج به یک سال تعمیم داده شوند، انتظار داریم که کم کردن کمتر از یک ساعت و نیم از خواب در هر شب بتواند به افزایش وزنی منجر شود که از نظر بالینی معنادار است.»

شرکت‌کنندگان این مطالعه علاوه بر شش هفته‌ای که خوابشان کاهش یافته بود، شش هفته دیگر نیز با میزان معمول خواب سپری کردند.

در هر دو دوره، خواب و میزان فعالیت شرکت‌کنندگان با استفاده از یک دستگاه مچی پایش شد و پژوهشگران وزن بدن، دور کمر، ترکیب بدن و سطح چندین هورمون را که در افزایش یا سرکوب اشتها نقش دارند، هم اندازه‌گیری کردند.

این مطالعه بر پایه پژوهش‌های پیشین که خواب ناکافی را با دیگر پیامدهای منفی برای سلامت مرتبط دانسته‌اند، بنا شده است.

مطالعات پیشین روی همین بزرگسالان نشان داد زنانی که به مدت شش هفته، هر شب ۸۰ دقیقه از خوابشان کم کرده بودند، دچار افزایش مقاومت به انسولین شدند؛ عاملی که خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش می‌دهد. همچنین در مردان و زنانی که از پیش در معرض خطر بیشتری برای سلامت قلبشان قرار داشتند، پس از محدود کردن خواب، افزایش سلول‌های التهابی در قلب را شاهد بودیم.

ماری پی‌یر سن اونژ، استاد پزشکی تغذیه و از پژوهشگران این بررسی، گفت: «اگرچه برای درک بهتر اینکه کاهش خواب چگونه به افزایش وزن منجر می‌شود، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است، همه یافته‌های ما نشان می‌دهد که خواب ناکافی خطر ابتلا به بیماری‌های مرتبط با چاقی، مانند دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهد.»

او یادآور شد: «اکنون باید آثار بهبود خواب را بر سلامتی افرادی بررسی کنیم که به طور منظم خواب کافی ندارند.»

بر اساس توصیه‌های نهادهای دولتی [آمریکا]، بزرگسالان سالم باید هر شب ۷ تا ۹ ساعت بخوابند. با این حال، حدود یک‌سوم بزرگسالان آمریکایی که بیشتر آن‌ها زن‌اند، خواب کافی ندارند.

این امر خطر ابتلا به بیماری‌ها، بروز حوادث، کاهش تمرکز و کند شدن زمان واکنش در فرد را افزایش می‌دهد.

کمبود خواب ترشح «گرلین»، هورمون گرسنگی را هم تحریک می‌کند. به گفته مرکز سلامت دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس، این موضوع می‌تواند به پرخوری و مصرف بیش‌ازحد غذاهای ناسالم منجر شود.

رژیم غذایی سالم و ورزش می‌توانند به افراد کمک کنند خواب بهتری داشته باشند. مرکز سلامت دانشگاه هاروارد می‌گوید: «پژوهش‌های اولیه نشان می‌دهد که برخی مواد غذایی از جمله شیر، ماهی‌های چرب، آب آلبالوی ترش و میوه کیوی ممکن است کیفیت خواب را بهبود بخشند.»