پژوهشی جدید نشان داده که ترکیبات طبیعی موجود در قهوه، حتی نوع بدون کافئین آن، با فعال‌ کردن گیرنده‌ای سلولی می‌توانند به کاهش آسیب سلولی، مقابله با استرس و کندشدن روند پیری کمک کنند.

کارشناسان مدت‌ها است دریافته‌اند افرادی که قهوه می‌نوشند، معمولا عمر طولانی‌تری دارند و کمتر در معرض ابتلا به انواع بیماری‌های مزمن قرار می‌گیرند. با این حال تا همین اواخر نمی‌دانستند علت این ارتباط دقیقا چیست. اینک مطالعه‌ای جدید در دانشکده دامپزشکی و علوم زیست‌پزشکی دانشگاه تگزاس ای‌اند‌ام (Texas A&M) که در مجله تخصصی تغذیه (Nutrients) منتشر شده، نشان می‌دهد قهوه ممکن است نوعی کلید سلولی مشخص را فعال کند که به بدن در مقابله با استرس، آسیب و پیری کمک می‌کند.

پژوهشگران دریافتند ترکیبات مشخصی در قهوه دم‌کرده می‌توانند ان‌آر۴ای۱ (NR4A1)، یکی از گیرنده‌های هسته‌ای بدن، را فعال کنند. دکتر استفن سیف، استاد دانشگاه تگزاس و یکی از نویسندگان این مطالعه، توضیح می‌دهد که این گیرنده مانند یک حسگر مواد مغذی عمل و نحوه واکنش ژن‌ها به استرس و آسیب بافتی را تنظیم می‌کند.

گروه پژوهشی برای بررسی نقش قهوه، تاثیر این ترکیبات را روی سلول‌ها در مدل‌های آزمایشگاهی آزمایش کرد و دریافت که ترکیبات قهوه مستقیم به این گیرنده متصل می‌شوند و رفتار سلول‌ها را تغییر می‌دهند.

این فرایند در مدل‌های آزمایشگاهی، آسیب سلولی را کاهش داد و حتی رشد سلول‌های سرطانی را کند کرد. از طرفی هنگامی که پژوهشگران گیرنده را از سلول‌ها حذف کردند، این آثار مثبت نیز از بین رفت.

آیا قهوه بدون کافئین نیز همین فواید را دارد؟

ممکن است تصور کنید آن ماده معجزه‌گری که تمام این آثار مثبت را ایجاد می‌کند کافئین است، اما نتایج پژوهش خلاف این را نشان می‌دهد. کافئین به‌دلیل تاثیرش بر افزایش هوشیاری شناخته شده است، اما در سامانه دفاعی زیستی بدن نقش چندانی ندارد.

دیگر ترکیبات طبیعی موجود در گیاه قهوه به‌ویژه ترکیبات پلی‌هیدروکسی و پلی‌فنولی مانند اسید کافئیک‌‌اند که وظیفه کمک به ترمیم سلول‌ها را بر عهده دارند. این ترکیبات مفید هم در قهوه کافئین‌دار و هم در نوع بدون کافئین وجود دارند که می‌تواند توضیح دهد که چرا فواید قهوه بدون کافئین برای سلامتی مشابه قهوه معمولی است.

فواید قهوه در بلندمدت برای سلامت و پیشگیری از بیماری‌ها

نوشیدن قهوه به‌طور کلی با کاهش خطر مرگ به هر علت ارتباط دارد. پژوهش‌ها همچنین نشان می‌دهند مصرف منظم قهوه ممکن است با کاهش خطر ابتلا به چندین عارضه جدی از جمله بیماری آلزایمر و پارکینسون، دیابت نوع ۲ و سندرم متابولیک، بیماری‌های کبدی از جمله سیروز و سرطان کبد و سنگ کلیه و سنگ کیسه صفرا مرتبط باشد.

روزانه چه مقدار قهوه باید نوشید؟

باید توجه داشت این یافته‌ها به این معنا نیست که باید چندین فنجان اسپرسو را پشت سر هم بنوشید، زیرا مصرف بیش‌ازحد کافئین می‌تواند باعث سردرد، افزایش ضربان قلب، اضطراب و بازگشت اسید معده شود.

کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا به زنان باردار، شیرده یا کسانی که قصد بارداری دارند، توصیه می‌کند مصرف روزانه کافئین را به حداکثر ۲۰۰ میلی‌گرم محدود کنند که تقریبا معادل حدود ۳۵۵ میلی‌لیتر قهوه است. مصرف زیاد قهوه، یعنی پنج فنجان یا بیشتر در روز، ممکن است تراکم استخوان را در برخی زنان کاهش دهد، هرچند افزایش دریافت کلسیم می‌تواند این خطر را خنثی کند.

با این همه، این پژوهش جدید به افراد سالم دلیل بیشتری می‌دهد که بدون احساس عذاب وجدان، از قهوه روزانه خود لذت ببرند.