پژوهشی تازه نشان می‌دهد که راهکاری ساده و کم‌هزینه برای کاهش فشار خون وجود دارد که با تنظیم زمان خواب امکان‌پذیر است؛ آن‌قدر ساده که حتی شاید بتوان گفت کنترل فشار خون در واقع با تنظیم ساعت خواب شبانه شروع می‌شود. 

به گزارش نیویورک‌پست، محققان دانشگاه علوم و سلامت اورگن‌ (OHSU) طی پژوهشی تازه دریافته‌اند که ثابت نگه داشتن ساعت خواب می‌تواند به اندازه کاهش مصرف نمک و افزایش فعالیت بدنی، در پایین آوردن فشار خون موثر باشد. این یافته بسیار مهم است، زیرا تقریبا نیمی از بزرگسالان ایالات متحده با فشار خون بالا درگیرند، اختلالی مزمن که خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی را، که عامل اصلی مرگ‌ومیر است، افزایش می‌دهد.

در این پژوهش، وضعیت فشار خون ۱۱ فرد میانسال مبتلا به فشار خون بالا پیگیری شد که برخیشان برای کنترل فشار خون دارو مصرف می‌کردند. در ابتدا از افراد خواسته شد که یک هفته را طبق روال سابق بخوابند. سپس پژوهشگران مرحله اصلی آزمایش را آغاز کردند؛ آنها از شرکت‌کنندگان خواستند ساعت مشخصی را برای خواب برگزینند و به مدت دو هفته هر شب دقیقا راس همان ساعت بخوابند. علاوه بر این، در طول این مدت، خواب روزانه کلا ممنوع بود. هدف اصلی آزمایش، کاهش نوسان زمانی خواب و ایجاد نظم در چرخه خواب و بیداری بود.

نتایج این مداخله کوتاه‌مدت شگفت‌انگیز بود. نوسان زمان خواب شبانه، که در ابتدا به‌طور میانگین حدود ۳۰ دقیقه بود، پس از دو هفته به حدود ۷ دقیقه کاهش پیدا کرد، یعنی میزان بی‌نظمی در خواب تقریبا به یک‌چهارم تقلیل یافت. همین نظم ساده موجب افت قابل توجه فشار خون شد. فشار خون سیستولیک و دیاستولیک در طول روز به ترتیب چهار و سه واحد کاهش یافت و این کاهش در شب بیشتر نیز بود؛ پنج واحد از سیستولیک و چهار واحد از دیاستولیک کم شد. 

به گفته پژوهشگران، تنها همین افت پنج واحدی فشار خون شبانه می‌تواند خطر حمله قلبی یا سکته را بیش از ۱۰ درصد کاهش دهد. جالب آنکه لازم نبود شرکت‌کنندگان برای دستیابی به این نتایج بیشتر بخوابند. تنها کاری که کردند این بود که هر شب سر ساعت معین به تخت بروند.

پژوهشگران این دستاورد را با نقش حیاتی ریتم شبانه‌روزی یا «ساعت زیستی بدن» مرتبط می‌دانند. مکانیسمی که علاوه بر چرخه خواب و بیداری، تنظیم سیستم قلبی‌عروقی را نیز برعهده دارد. به طور طبیعی، فشار خون در هنگام خواب بین ۱۰ تا ۲۰ درصد افت می‌کند و  پژوهشگران این الگو را «افت شبانه» می‌نامند و معتقدند برای حفاظت از قلب ضروری است. اما اگر این افت به اندازه کافی رخ ندهد، حتی زمانی که مقادیر فشار خون در طول روز طبیعی به نظر می‌رسد، خطر عوارضی چون سکته، حمله قلبی، بیماری‌های کلیوی و کاهش خون‌رسانی به مغز افزایش پیدا می‌کند.

 یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که منظم بودن ساعت خواب به تقویت ریتم شبانه‌روزی و بازگشت این الگوی حفاظتی کمک می‌کند. به نظر می‌رسد تنظیم ساعت خواب، برخلاف داروهایی با عوارض جانبی یا تغییرات پیچیده سبک زندگی، تنها به کمی برنامه‌ریزی نیاز دارد و مخاطرات آن بسیار کم است. به همین دلیل، پژوهشگران آن را راهکاری شدنی و کم‌هزینه برای افراد مبتلا به فشار خون بالا می‌دانند. البته گروه تحقیقاتی تاکید می‌کند که برای ارزیابی گسترده‌تر اثربخشی این روش، مطالعات وسیع‌تر ضروری است.

کارشناسان خواب معتقدند زمان مشخص خواب برای هر فرد متفاوت است و نمی‌توان یک ساعت واحد را به همه توصیه کرد. با این حال، بسیاری از افراد بزرگسال با خوابیدن بین ساعت ۹ تا ۱۱ شب خواب بهتری دارند. مهم‌تر از ساعت دقیق خواب ثبات آن است. به گفته متخصصان، بهترین راه یافتن «زمان مطلوب خواب» این است که فرد به احوال و میزان انرژی خود هنگام صبح دقت کند و در صورت احساس خستگی مداوم، ساعت خواب را به‌تدریج ۱۵ تا ۳۰ دقیقه جا‌به‌جا کند تا در نهایت به زمانی برسد که بدنش بتواند به بیشترین بازیابی انرژی دست یابد.

این پژوهش پیامی روشن و تشویق‌کننده دارد: برای محافظت از قلب و مدیریت فشار خون همیشه به برنامه‌های سختگیرانه نیاز نیست، گاهی کافی است هر شب کمی زودتر مغلوب خواب شویم.