نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد که مصرف روزانه قهوه یا چای با سلامت شناختی بهتر در بلندمدت مرتبط است.

به گزارش سی‌ان‌ان، طبق این مطالعه که روز دوشنبه در مجله انجمن پزشکی آمریکا (JAMA) منتشر شد، افرادی که روزانه دو تا سه فنجان قهوه یا یک تا دو فنجان چای می‌نوشند، بیشترین اثر مثبت را مشاهده کردند. به طوری که مصرف‌کنندگان قهوه در میانسالی حدود ۱۸ درصد احتمال کمتری برای ابتلا به زوال عقل در سال‌های بعد داشتند، در حالی که مصرف‌کنندگان چای با ۱۴ درصد کاهش خطر مواجه بودند.

این مزیت در مورد قهوه‌های بدون کافئین مشاهده نشد.

پیش‌تر، تحقیقات دیگری نیز نشان داده بودند که قهوه کافئین‌دار با سالم‌تر پیر شدن مرتبط است و قهوه و چای کافئین‌دار می‌توانند خطر بیماری‌هایی مانند بیماری قلبی را کاهش دهند. در واقع مهم‌ترین نکته این است که شواهد نشان نمی‌دهند برای سالم ماندن لازم باشد این نوشیدنی‌های صبحگاهی را کنار بگذارید.

البته مطالعه اخیر هم مشاهده‌ای بود. یعنی پژوهشگران می‌توانند ارتباط را ببینند، اما نمی‌توانند با قطعیت بگویند مصرف کافئین باعث سالم‌تر پیر شدن شده است.

کارشناسان یادآور می‌شوند که این ارتباط ممکن است به عوامل دیگری هم مربوط باشد. مثلا امکان دارد ماده‌ای غیر از کافئین در قهوه یا چای مفید باشد و فرایند حذف کافئین آن ماده را هم از بین ببرد، یا ممکن است مصرف‌کنندگان قهوه رژیم غذایی بهتر، وضعیت اقتصادی‌اجتماعی بالاتر یا عادات سالم مشترکی داشته باشند (مثلا هنگام نوشیدن قهوه صبح جدول حل کنند).

با اینکه ممکن است منطقی به نظر برسد که بر اساس چنین مطالعاتی، مصرف کافئین را افزایش دهیم، محققان تاکید می‌کنند شواهد هنوز آن‌قدر قوی نیستند که تغییر میزان مصرف توصیه شود. 

دکتر سارا مهدوی، استاد علوم تغذیه دانشگاه تورنتو، دراین‌باره گفت: «بیشتر نوشیدن لزوما بهتر نیست. هیچ‌کس نباید فقط برای محافظت از مغز شروع به نوشیدن قهوه کند.»

او افزود به‌خصوص افراد مبتلا به اضطراب، بی‌خوابی، اختلالات ریتم قلب یا کسانی که بدنشان به کافئین واکنش منفی نشان می‌دهد، باید احتیاط کنند.

چرا قهوه و چای؟

به گفته پژوهشگران، کافئین تنها مزیت قهوه و چای نیست. برای مثال، قهوه علاوه بر کافئین، حاوی صدها ترکیب زیست‌فعال است که بر التهاب، سوخت‌وساز گلوکز، عملکرد عروق و استرس اکسیداتیو تاثیر می‌گذارند. به این ترتیب از آنجا که قهوه می‌تواند التهاب، فشار خون و استرس اکسیداتیو (که می‌تواند به آسیب سلولی و بافتی منجر شود) را کاهش دهد، بر بسیاری از نشانه‌های فیزیکی پیری هم اثر مثبت خواهد داشت.

انرژی ناشی از این نوشیدنی‌های صبحگاهی هم ممکن است به افراد کمک کند به رفتارهای سالم دیگر مانند تغذیه مناسب یا ورزش پایبند بمانند، اما مهم است که فقط به نوشیدن قهوه یا چای اکتفا نشود.

به گفته دکتر مهدوی، ورزش منظم و مکرر، خواب باکیفیت، نکشیدن سیگار، کنترل فشار خون و دیابت، حفظ روابط اجتماعی و رعایت کیفیت کلی رژیم غذایی‌ــ که عمدتا شامل غذاهای گیاهی کامل باشد‌ــ بسیار تاثیرگذارتر از تکیه بر یک نوشیدنی خاص به‌تنهایی‌اند و نمی‌توان قهوه را جایگزین رفتارهایی دانست که ثابت‌ شده است برای سلامتی مغز مفیدند.