همزمان با پایان مهلت ۶۰ روزه برای اتمام جنگ ایران و دستیابی به توافق هستهای بر اساس یادداشتتفاهم امضاشده میان تهران و واشنگتن، تنشها بر سر موضوع تنگه هرمز همچنان پابرجا است.
بر اساس اعلام مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO)، بامداد سهشنبه یک کشتی هنگام خروج از تنگه هرمز هدف یک پرتابه قرار گرفت. به نوشته آسوشیتدپرس، هنوز هیچ فرد یا گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته، اما این حادثه بار دیگر خطرات ادامه تلاش برای عبور از این آبراهه را برجسته کرده است؛ آن هم در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران همچنان تردد کشتیها را محدود کرده و همزمان در حال نهایی کردن مذاکرات با عمان درباره طرحی برای اداره این گذرگاه حیاتی است.
به گزارش مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، اصابت پرتابه ناشناس به اتاق موتور کشتی عبوری از تنگه هرمز آسیب زده و به مصدومیت یکی از خدمه منجر شده است.
این نهاد ناظر بر فعالیتهای دریایی درباره کشتی یا محموله آن جزئیاتی منتشر نکرد، اما افزود که گارد ساحلی عمان در حال کمک به خدمه است و مقامهای مربوطه نیز تحقیقات درباره این حادثه را آغاز کردهاند.
حمله به این کشتی در حالی انجام شد که در روزهای اخیر، نگرانیها از احتمال نشت نفت کشتیهایی که هنگام تلاش برای عبور از تنگه آسیب میبینند، به خلیج فارس و آبهای اطراف آن، افزایش یافته است.
جمهوری اسلامی ایران پس از حملات اسرائیل و آمریکا به این کشور، تنگه هرمز را که تا پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت معاملهشده در جهان از آن عبور میکرد، عملا بست. آمریکا نیز در مقابل، مانع تردد تمام کشتیهای مرتبط با ایران از این تنگه شد و محاصره دریایی برقرار کرد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، روز سهشنبه بار دیگر تاکید کرد تهران تا زمانی که واشنگتن شروط ایران را نپذیرد، کنترل خود بر تردد کشتیها را حفظ میکند.
او گفت: «تا زمانی که ایالات متحده به تعهداتش بر اساس توافق از جمله رفع محاصره، آزادسازی داراییهای مسدودشده، لغو تحریمهای نفتی، پایان دادن به تهدیدها و عملیات نظامی در تمامی جبههها و اجرای سایر شروطی که به آنها متعهد شده است، عمل نکند، تنگه هرمز باز نخواهد شد.»
یک روز پیش از این نیز یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه، گفته بود جنگ با اجرای کامل تفاهمنامه اسلامآباد تمام و سپس تنگه هرمز باز خواهد شد.
در حالی که جمهوری اسلامی ایران و آمریکا هر دو مدعی اعمال کنترل و تسلط بر تنگه هرمزند، تهران درباره طرحی برای کنترل عبور کشتیها از تنگه هرمز با مسقط در حال مذاکره است. جمهوری اسلامی ایران روز دوشنبه اعلام کرد در حال نهایی کردن جزئیات یک بیانیه مشترک در این زمینه است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، واکنشی خشمگینانه به این موضوع نشان داد و در یک گفتگوی تلفنی با خبرنگار شبکه فاکسنیوز، تهدید کرد که اگر عمان «سر راه قرار بگیرد»، آمریکا این کشور را بمباران خواهد کرد.
درخواست ترکیه از ترامپ برای ادامه مسیر دیپلماتیک
همزمان با این تحولات، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، در یک تماس تلفنی با دونالد ترامپ، از او خواست که به تلاش برای یافتن یک راهحل دیپلماتیک برای درگیری با ایران ادامه دهد.
ترکیه که عضو ناتو و هممرز با ایران است، اوایل ماه جاری یک توافق دفاعی مشترک با عربستان سعودی و پاکستان امضا کرد. بر اساس این توافق، «هرگونه حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی خواهد شد».
ترامپ از این توافق استقبال کرد و در مطلبی در شبکههای اجتماعی نوشت: «این توافق نشان میدهد که خاورمیانه چگونه در حال متحد شدن است و کشورها سرانجام خواهند توانست به شکلی موثرتر از خود دفاع کنند.»
اردوغان نیز در جریان گفتگوی اخیرش با ترامپ گفت این توافق نشاندهنده «موضعی قدرتمند برای تضمین ثبات و امنیت منطقه» است.
در همین حال، مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان ایالات متحده، در جریان یک سفر تبلیغاتی در ایالت ویرجینیا، گفت انتظار دارد ائتلافی متشکل از متحدان ناتو و کشورهای عربی منطقه برای کمک به باز ماندن تنگه هرمز شکل بگیرد.
او افزود که همه کشورهای جهان در باز ماندن تنگه هرمز برای تجارت ذینفعاند و ابراز امیدواری کرد با شکلگیری این ائتلاف، «وارد مرحله جدیدی» شوند که امکان آرام کردن اوضاع را فراهم کند.
افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی
در حالی که برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز در کوتاهمدت چشمانداز روشنی وجود ندارد، قیمت نفت در بازارهای جهانی صبح سهشنبه ۲۷ مردادماه بار دیگر از ۹۰ دلار گذشت.
قیمت هر بشکه نفت خام دریای برنت که یک روز قبل با اندکی کاهش، وارد کانال ۸۸ دلار شده بود، صبح سهشنبه و در زمان پایان معاملات بازارهای آسیایی، با ۰.۶۲ درصد افزایش به ۹۱.۴۳ دلار رسید.
ابهام در وضعیت تنگه هرمز و ادامه حملات حوثیها در تنگه بابالمندب، از جمله دلایل افزایش دوباره قیمت نفت، با وجود کاهش تقاضا، به شمار میروند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، هفته گذشته از مردم این کشور خواست برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، افزایش قیمت سوخت را تحمل کنند.
محدودیت شدید صادرات نفت ایران
همزمان با افزایش قیمت نفت، نیویورکپست در گزارشی بر اساس تحلیل یکی از مقامهای ارشد پیشین وزارت خزانهداری آمریکا، نوشت که صادرات نفت ایران تحت تاثیر محاصره دریایی مجدد آمریکا تقریبا به صفر رسیده است و پیامدهای اقتصادی این وضعیت میتواند ظرف دو تا سه ماه، فشار سنگینی به حکومت وارد کند.
به نوشته این روزنامه آمریکایی، بر اساس تصاویر ماهوارهای اخیر، توانایی ایران برای انتقال نفت از طریق تنگه هرمز و جبران مشکلات اقتصادی کنونی، تحت تاثیر محاصره جدید عملا با مانع جدی مواجه و فعالیت در پایانه نفتی جزیره خارک، قطب اصلی صادرات نفت ایران، تقریبا متوقف شده است.
بر این اساس، برخی کارشناسان پیشبینی میکنند حکومت تهران سرانجام در پاییز، فضای مانور خود را از دست بدهد. به باور آنها، حکومت ایران حقوق نیروهای نظامی، کارکنان دولت، نیروهای امنیتی و کارگران صنعتی را در چرخههای مشخص پرداخت میکند و حدود ۶۰ درصد منابع مالی این پرداختها از صادرات نفت تامین میشود. اگر صادرات نفت ایران در چرخه بعدی نیز همچنان مختل شود، حکومت برای محافظت از نیروهای نظامی و نزدیکان خود در برابر شوک اقتصادی گزینههای محدودی خواهد داشت.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز تهدید کرده است که تحریمهای بیشتری علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال خواهد شد.
ادامه تهدیدها از سوی تهران و واشنگتن
دونالد ترامپ روز دوشنبه در حاشیه مراسمی در کاخ سفید، در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره روند مذاکرات و چشمانداز دستیابی به یک توافق نهایی برای پایان جنگ با ایران و برنامه هستهای آن اعلام کرد که تهران توافقی مطابق با شروط و خواستههای واشنگتن را نخواهد پذیرفت.
او در پاسخ به این پرسش که آیا طرفین به توافقی نهایی برای پایان دادن به برنامه هستهای ایران نزدیکتر شدهاند، گفت: «آنها خواهان توافقاند، اما توافقی از آن نوع را که من لازم میدانم، انجام نخواهند داد.»
رئیسجمهوری آمریکا بار دیگر تاکید کرد که «ایران نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد و نخواهد داشت».
همزمان با این گفتهها، خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی ایران نوشت که تهران به دلیل به بنبست رسیدن تلاشها برای دستیابی به توافق دائم به منظور پایان جنگ با آمریکا، تصمیم گرفته است دکترین نظامی خود را از حالت دفاعی به «کاملا تهاجمی» تغییر دهد.
این مقام ارشد تاکید کرد: «نهادهای ایرانی باید برای تشدید تنشها در تنگه هرمز و منطقه آماده باشند» و افزود در صورت شکست دیپلماسی، تهران برای شکستن محاصره دریایی آمریکا، «حملات نظامی بهموقع و دقیق» انجام خواهد داد.
