دورکاری برای بسیاری از افراد با آزادی بیشتر، حذف رفت‌وآمدهای روزانه و تعادل بهتر میان کار و زندگی همراه است، اما پژوهشی جدید نشان می‌دهد کار کردن طولانی‌مدت در تنهایی ممکن است روی دیگری هم داشته باشد: افزایش احساس انزوا و مشکلات روانی، به‌ویژه برای افرادی که تنها زندگی می‌کنند.

مطالعه‌ای که به‌تازگی در نشریه «ساینس» (Science) منتشر شد، نشان می‌دهد افرادی که تنها زندگی می‌کنند و قابلیت دورکاری دارد، در مقایسه با کسانی که شغلشان مستلزم حضور فیزیکی در محل کار است، فشار روانی و انزوای اجتماعی بیشتری را گزارش می‌کنند.

به گزارش سی‌ان‌ان، نویسندگان این مطالعه داده‌های بیش از یک دهه پیمایش‌های ملی را تحلیل و گزارش‌های کارکنان مشاغل قابل‌انجام از راه دور، مانند بازاریابی را با مشاغل نیازمند حضور فیزیکی، مانند جراحی، مقایسه کردند. بر اساس یافته‌های این مطالعه، افرادی که تنها زندگی می‌کردند و شغلشان قابلیت دورکاری داشت، ۲۵ درصد روزها هیچ تماس اجتماعی‌ نداشتند؛ رقمی که بیش از دو برابر میزان ثبت‌شده برای کارکنان مشاغلی بود که امکان دورکاری نداشتند.

به این ترتیب با توجه به اینکه برخی شرکت‌ها کارکنان را به حضور در محل کار تا پنج روز در هفته ترغیب می‌کنند، شاید حضور بیشتر در دفتر کار چندان هم نامطلوب به نظر نرسد. با این‌ حال، دکتر کنستانس نونان هدلی، روانشناس سازمانی که در این پژوهش مشارکت نداشت، معتقد است هرچند دورکاری کامل می‌تواند عاملی برای افزایش خطر تنهایی باشد، حضور بیشتر در محل کار نیز همیشه بهتر نیست.

هدلی توضیح می‌دهد که در این دیدگاه، فرض بر آن است که وقتی به محل کار می‌روید، در محیطی قرار می‌گیرید که تعاملات اجتماعی معنادار و رضایت‌بخشی دارد. در حالی که مقابله با احساس تنهایی و انزوا زمانی امکان‌پذیر می‌شود که در محیط‌هایی وقت بگذرانید که در آن‌ها احساس می‌کنید دیگران برایتان ارزش قائل‌اند و شما را درک می‌کنند. بنابراین این محیط هم می تواند محل کار باشد و هم جایی دیگر.

مزایا و معایب دورکاری

سال‌ها پس از همه‌گیری کرونا، دورکاری همچنان محبوب است. بر اساس گزارش موسسه گالوپ، وقتی در ماه نوامبر از کارمندانی در آمریکا که امکان دورکاری داشتند، درباره شیوه کاری ترجیحی‌شان پرسیده شد، ۶۱ درصد کار ترکیبی، ۳۳ درصد دورکاری کامل و ۶ درصد کار حضوری را ترجیح دادند.

پاسخ‌دهندگان تعادل میان کار و زندگی را یکی از مهم‌ترین دلایل علاقه خود به کار ترکیبی عنوان کردند. مطالعات دیگر نیز نشان داده‌اند که دورکاری بهره‌وری را افزایش می‌دهد.

اگرچه مطالعه منتشرشده در نشریه ساینس نشان داد کارکنان مشاغل دارای قابلیت دورکاری با سطح بالاتری از فشار روانی مواجه‌اند، کارشناسان دیگر درباره این تصور که دورکاری به‌تنهایی سلامت روان را تضعیف می‌کند، هشدار دادند.

در مطالعه‌ای که ماه ژوییه در نشریه «فرانتیرز این سایکولوژی» (Frontiers in Psychology) منتشر شد، از میان حدود هفت هزار و ۷۰۰ نفر از کارکنان بخش سلامت که در موقعیت‌های کاملا دورکار، ترکیبی و حضوری فعالیت می‌کردند، دورکارها بالاترین میزان سلامت روانی مطلوب را گزارش کردند.

مطالعه ساینس نشان داد از زمان همه‌گیری کرونا، میزان افزایش فشار روانی بر افرادی که تنها زندگی می‌کنند و شغلشان قابلیت دورکاری دارد، دو برابر افرادی بوده است که با دیگران زندگی می‌کنند. همچنین هنگامی که چند روز بدون تماس با فرد دیگری می‌گذشت، این افراد با معاشرت بیشتر پس از پایان ساعت کاری، کمبود تعامل اجتماعی خود را جبران نمی‌کردند.

هدلی معتقد است چنین رفتاری ممکن است از احساس تنهایی یا عادت‌ نداشتن به تعامل اجتماعی ناشی شود و اجتناب از تعاملات بعدی را آسان‌تر کند. او افزود افراد تنها ممکن است به طرد شدن در روابط اجتماعی حساس‌تر شوند و برای محافظت از خود، از تعاملات آینده اجتناب کنند.

بازگشت به محل کار؟

در نگاه نخست، کار در محل شرکت مزایای خاص خود را دارد. در گزارشی که موسسه کی‌پی‌ام‌جی (KPMG) سال ۲۰۲۴ منتشر کرد، ۸۶ درصد مدیرعامل‌ها گفتند به کارکنانی که زمان بیشتری را در محل کار سپری کنند، پاداش خواهند داد. مطالعه‌ای که ماه مه در «شبکه پژوهش‌های علوم اجتماعی» منتشر شد، هم نشان داد دورکاری فرصت‌های شغلی آینده جوانان را کاهش می‌دهد.

با این‌ حال، حضور در محل کار تضمین‌کننده ارتباط اجتماعی نیست. تمی آلن، روانشناسی که پژوهش‌هایش بر دورکاری، شیوه‌های انعطاف‌پذیر کار و سلامت شغلی متمرکز است، می‌گوید: «حتی اگر فردی در محل کار حضور داشته باشد، نمی‌توان فرض کرد که واقعا با انسان‌های دیگر در ارتباط است. از طرفی حضور در محل کار همیشه به این معنا نیست که روابط میان افراد حاضر در آنجا مثبت است.

هدلی توضیح داد محیط‌های مثبت و از نظر اجتماعی رضایت‌بخش، مکان‌هایی‌اند که افراد از اطرافیان خود تایید و اطمینان دریافت می‌کنند که دیده و درک می‌شوند و برای دیگران ارزشمندند. بنابراین، به گفته او، وادار کردن افراد به بازگشت به محل کار ممکن است تاثیری معکوس بر سلامت روان آنان داشته باشد. 

او افزود کارفرمایان باید به کارکنان گوش دهند و برنامه‌های راهنمایی حرفه‌ای، گروه‌های اجتماعی و رویدادهایی طراحی کنند که کارکنان واقعا مایل به شرکت در آن‌ها باشند. کارکنانی که مدت‌ها است با احساس تنهایی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و اعتمادبه‌نفس اجتماعی پایینی دارند، ممکن است به حمایت بیشتری نیاز داشته باشند. دعوت شخصی از این افراد برای شرکت در رویدادها می‌تواند نگرانی آنان را از طرد شدن را کاهش دهد و برای مشارکت، انگیزه بیشتری در آن‌ها ایجاد کند.

ایجاد ارتباط اجتماعی، فارغ از محل کار

اگر در خانه کار می‌کنید و زمان زیادی را تنها می‌گذرانید، حتی اندکی تعامل اجتماعی نیز می‌تواند تاثیر زیادی داشته باشد. بر اساس مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۳، حتی تعاملاتی کوچک مانند گفتگو با متصدی کافی‌شاپ یا لبخند زدن به فردی ناآشنا هم می‌تواند به افراد احساس تعلق بدهد.

هدلی در پژوهش خود از شرکت‌کنندگان پرسید کدام محیط کاری از نظر اجتماعی رضایت‌بخش‌تر است. یافته‌ها نشان داد بهترین گزینه نه خانه بود و نه دفتر کار، بلکه فضای سومی میان این دو بود. پاسخ‌دهندگان به مکان‌هایی اشاره کردند که می‌توانستند آنجا خود واقعی‌شان باشند. از جمله فضاهای کار اشتراکی و کافی‌شاپ‌ها. در این مکان‌ها، از آنجا که افراد مشغول انجام دادن کاری مشابه سایر مراجعه‌کنندگان نبودند، تنش یا رقابت پنهانی میان آن‌ها وجود نداشت.

هدلی درباره افزودن زمان بیشتری برای تعامل اجتماعی به برنامه روزانه گفت: «این تعامل لزوما نباید در محل کار اتفاق بیفتد.» بنابراین اگر شرایط کاری‌تان اجازه می‌دهد، میان تنهایی و تعامل اجتماعی تعادل برقرار کنید و به محیط‌هایی بروید که آنجا بیشتر احساس تعلق می‌کنید.