پژوهشی تازه نشان میدهد لکههای زرد و برجسته اطراف چشم، موسوم به «گزانتلاسما» یا چربی پلک، ممکن است فراتر از یک عارضه ظاهری بیضرر و نشانهای هشداردهنده از افزایش خطر حمله قلبی و سکته مغزی باشند. پژوهشگران میگویند مشاهده این لکهها میتواند دلیلی برای بررسی زودهنگام سلامتی قلب و عروق و کنترل عوامل خطر زمینهای باشد.
عامل بیشتر حملات قلبی و سکتههای مغزی تصلب شرایین است، یعنی تجمع پلاکهای چربی در سرخرگها که جریان خون را محدود میکند. این عارضه اغلب پیش از آنکه به یک وضعیت پزشکی اضطراری و جدی منجر شود، بهآرامی و بدون بروز علائم پیشرفت میکند. به همین دلیل، پژوهشگران در جستوجوی نشانههای هشداردهنده برای تصلب شراییناند که بتواند به پزشکان در تشخیص زودهنگام آن کمک کند.
در این راستا، مطالعهای تازه که در نشریه آترواسکلروزیس (Atherosclerosis) منتشر شد، عارضهای به نام «گزانتلاسما» یا چربی پلک را بررسی کرده است؛ وضعیتی که در آن لکههای زردرنگی اطراف چشمها ظاهر میشود.
به نوشته ساینس آلرت، این لکهها زمانی برجسته و متورم میشوند که سلولهای ایمنی موسوم به ماکروفاژها، از کلسترول و دیگر چربیها انباشته شوند. گزانتلاسما اغلبــ اما نه همیشهــ با افزایش سطح کلسترول خون نیز ارتباط دارد. از آنجا که تجمع چربی در تصلب شرایین نیز نقش دارد، پژوهشگران دانشگاه استنفورد احتمال دادند که میان این دو عارضه ارتباطی وجود داشته باشد.
نگین یاوری، پژوهشگر چشمپزشکی دانشگاه استنفورد، و همکارانش در مقاله خود نوشتند: «برخی مطالعات وجود ارتباط میان گزانتلاسما و افزایش خطر مشکلات قلبیعروقی حاد را تایید کردهاند، اما پژوهشگران هنوز درباره این موضوع که آیا پس از در نظر گرفتن عوامل خطر شناختهشده، گزانتلاسما بهتنهایی عامل خطری مستقل محسوب میشود یا نه، اختلافنظر دارند.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
آنها در ادامه افزودند: «در حالی که پژوهشها برای روشن کردن ارتباط میان گزانتلاسما و عوامل خطر قلبیــمغزیعروقی ادامه دارد، هدف ما بررسی ارتباط گزانتلاسما با مشکلات نامطلوب قلبیــمغزیعروقی عمده در جمعیتی بزرگ بود.»
در این مطالعه، اطلاعات سلامت ۱۷ هزار و ۹۲۵ فرد مبتلا به گزانتلاسما و همین تعداد فرد در گروه کنترل همسانشده بررسی شد. اعضای گروه کنترل به پیرچشمی مبتلا بودند؛ عارضهای که توانایی دیدن اشیای نزدیک را کاهش میدهد. این افراد به این دلیل انتخاب شدند که ابتلا به پیرچشمی مستلزم معاینه چشم بود و بنابراین میشد اطمینان یافت که به گزانتلاسما مبتلا نیستند.
در نخستین سال بررسی دادهها، ۱ درصد از افراد مبتلا به گزانتلاسما، معادل ۱۷۸ بیمار، دچار حمله قلبی شدند. در حالی که این میزان در گروه کنترل، ۰.۳۵ درصد، معادل ۶۳ نفر، بود. در مورد سکته مغزی، این ارقام به ترتیب ۰.۹۵ و ۰.۳ درصد بود. میزان وقوع حمله ایسکمیک گذرا یا «سکته مغزی خفیف» نیز در گروه مبتلا به گزانتلاسما ۰.۶ درصد و در گروه کنترل ۰.۱۹ درصد بود.
البته همه این درصدها پاییناند، اما خطر وقوع این عوارض در گروه مبتلا به گزانتلاسما چند برابر بیشتر بود. فاصله میان دو گروه با گذشت زمان اندکی کاهش یافت، اما در بازههای پنج ساله و ۱۰ساله نیز خطر همچنان در افراد مبتلا به گزانتلاسما بهطور قابلتوجهی بیشتر بود.
پژوهشگران نوشتند: «گزانتلاسما با افزایش میزان بروز کوتاهمدت و بلندمدت رویدادهای نامطلوب قلبیــمغزیعروقی عمده تا ۱۰ سال ارتباط دارد. این یافته بر اهمیت گزانتلاسما بهعنوان یک نشانگر بالینی برای طبقهبندی خطر بیماریهای عروق قلب و مغز و کنترل پیشگیرانه تاکید میکند.»
میزان بروز این عوارض قلبی در مبتلایان به گزانتلاسما، صرفنظر از اینکه سطح چربی خون آنها بهطور غیرطبیعی بالا بود یا نه، تقریبا یکسان گزارش شد. این موضوع نشان میدهد که بالا بودن چربی خون تنها عامل زمینهای موثر در این ارتباط نیست.
اگرچه لکههای کمرنگ و برجسته مشخصه گزانتلاسما بهخودیخود بیضرر تلقی میشوند، این یافتهها درباره اینکه چنین لکههایی ممکن است نشانه مشکل دیگری، از جمله بروز بیماریهای قلبیعروقی در آینده، باشند، شواهد بیشتری ارائه میکنند و اگرچه هیچ شواهدی وجود ندارد که نشان دهد لکههای روی پلک موجب حمله قلبی یا سکته مغزی میشوند، پژوهشگران پیشنهاد میکنند که در آینده، افراد مبتلا به گزانتلاسما از نظر وجود نشانههای اولیه مشکلات قلبی هم غربالگری شوند.
تشخیص لکههای گزانتلاسما برای پزشکان آسان است و دستکم در این افراد، ممکن است نشانه هشداردهنده مفیدی باشد تا بتوان پیش از وقوع حملات قلبیــمغزیعروقی عمده، تغییرات لازم را در سبک زندگی ایجاد یا درمان دارویی را آغاز کرد.
پژوهشهای آینده میتوانند دلایل افزایش چشمگیر خطر حمله قلبی و سکته مغزی را در افراد مبتلا به گزانتلاسما با جزئیات بیشتری بررسی کنند و در نهایت، درک پژوهشگران را از چگونگی شکلگیری این مشکلات افزایش دهد.
