اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهوری اسرائیل، گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار و رئیس پیشین ستاد کل ارتش، را مأمور تشکیل دولت جدید کرد. آیزنکوت با وجود برخورداری از حمایت اکثریت نمایندگان کنست برای دریافت این مأموریت، هنوز نتوانسته اکثریت لازم را برای تشکیل دولت فراهم کند و با چالش‌هایی از جمله مخالفت متحدانش با همکاری احزاب عربی، اختلاف بر سر خدمت سربازی یهودیان فوق‌ارتدوکس و شروط متضاد احزاب برای تشکیل دولت وحدت ملی روبه‌رو است.
به گزارش گاردین، هرتزوگ شامگاه شنبه ۷ نوامبر اعلام کرد که آیزنکوت را برای تشکیل دولت انتخاب کرده و قرار است حکم رسمی او روز یکشنبه در اقامتگاه رئیس‌جمهوری در اورشلیم صادر شود.
آیزنکوت ۶۶ ساله در نخستین واکنش در رسانهٔ اجتماعی ایکس نوشت: «اکنون زمان تشکیل دولت اضطراری ملی است. هر کاری خواهم کرد تا شایسته این مسئولیت باشیم.»
انتخابات پارلمانی ۲۷ اکتبر به از دست رفتن اکثریت ائتلاف مذهبی و ملی‌گرای بنیامین نتانیاهو انجامید، اما هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی نتوانست اکثریت ۶۱ کرسی کنست را کسب کند. ائتلاف چهار حزبی مخالفان به رهبری آیزنکوت ۴۸ کرسی و اردوگاه نتانیاهو ۵۳ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی پارلمان را به دست آوردند.
در رایزنی‌های رئیس‌جمهوری با احزاب، ۶۷ نماینده از آیزنکوت و ۴۶ نماینده از نتانیاهو حمایت کردند. حزب هفت‌کرسی «یهودیت متحد توراتی» که از متحدان سنتی نتانیاهو است، از معرفی نامزد خودداری کرد. به گزارش تایمز اسرائیل، حمایت ۶۷ نماینده از آیزنکوت بالاترین شمار حمایت‌های پارلمانی از یک نامزد نخست‌وزیری از سال ۲۰۱۵ بوده است. با این حال، این حمایت‌ها لزوماً به‌معنای آمادگی احزاب برای حضور در ائتلاف دولتی نیست.
تشکیل دولت اقلیت با حمایت احزاب عربی
یکی از گزینه‌های آیزنکوت تشکیل دولت اقلیت با مشارکت حزب یاشار، حزب «باهم» به رهبری نفتالی بنت، حزب دموکرات‌ها به رهبری یائیر گولان، و حزب «اسرائیل خانهٔ ما» به رهبری آویگدور لیبرمن است.
این چهار حزب در مجموع ۴۸ کرسی دارند، اما با حمایت دو حزب عربی «رعام» و «فهرست مشترک» که ۱۹ کرسی کسب کرده‌اند، می‌توانند به حمایت ۶۷ نماینده برسند.
با این حال، لیبرمن بارها اعلام کرده است که با تشکیل دولت اقلیت متکی به احزاب عربی مخالف است. آیزنکوت نیز در مبارزات انتخاباتی وعده داده بود این احزاب را وارد دولت نکند. از میان چهار حزب مخالف نتانیاهو، فقط دموکرات‌ها آشکارا خواستار مشارکت احزاب عربی شده‌اند.
به گزارش تایمز اسرائیل، یوسف جبارین، رهبر فهرست مشترک، با اشاره به تبعیض، نژادپرستی و افزایش جرایم علیه شهروندان عرب اعلام کرد که حمایت این حزب از آیزنکوت به‌معنای توافق با مواضع او نیست. این حزب همچنین اعلام کرده است حاضر است بدون پیوستن به ائتلاف، از دولت اقلیت آیزنکوت حمایت کند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
نتانیاهو نیز مخالفت با مشارکت احزاب عربی را به یکی از محورهای مواضع سیاسی‌اش تبدیل کرده است. او شنبه‌شب این احزاب را «حامیان تروریسم» خواند و مدعی شد دولتی که به حمایت آن‌ها وابسته باشد، قادر به مقابله با حماس نخواهد بود.
حزب رعام پیش‌تر در سال ۲۰۲۱ به دولت نفتالی بنت پیوسته بود. آن دولت پس از ۱۸ ماه فرو پاشید، که تا حدی به‌دلیل اختلاف بر سر سیاست‌های مربوط به کرانه باختری بود.
احتمال ائتلاف با احزاب فوق‌ارتدوکس و اختلاف بر سر خدمت سربازی
گزینهٔ دیگر آیزنکوت توافق با دو حزب مذهبی شاس و یهودیت متحد توراتی است که به‌ترتیب شش و هفت کرسی دارند. حمایت این دو حزب می‌تواند شمار کرسی‌های ائتلاف آیزنکوت را به ۶۱ برساند.
مهم‌ترین مانع چنین توافقی، معافیت مردان یهودی فوق‌ارتدوکس، موسوم به حریدی‌ها، از خدمت سربازی است؛ این موضوع در سال‌های اخیر اختلاف‌های گسترده‌ای در جامعه و سیاست اسرائیل ایجاد کرده است.
آیزنکوت و متحدانش در جریان انتخابات خواستار پایان معافیت‌های گسترده سربازی و قطع کمک‌های دولتی به خانواده‌های افرادی شده بودند که از خدمت نظامی خودداری می‌کنند.
با وجود این، لیبرمن روز جمعه اعلام کرد که برای تشکیل دولت بدون نتانیاهو و احزاب عربی، آماده پذیرش «مصالحه‌های دردناک» در موضوع سربازی حریدی‌ها است.
به گزارش تایمز اسرائیل، شبکهٔ ۱۳ اسرائیل نیز مدعی شده است که نمایندگان لیبرمن و احزاب فوق‌ارتدوکس از چند ماه پیش از انتخابات، با وجود اختلاف‌های علنی، مذاکرات محرمانه‌ای درباره همکاری احتمالی داشته‌اند. این شبکه گزارش داد که نتانیاهو حزب یهودیت متحد توراتی را تحت فشار گذاشته است تا از پیوستنش به ائتلاف آیزنکوت جلوگیری کند.
همچنین شبکهٔ ۱۲ اسرائیل به نقل از منبعی نزدیک به شورای خاخام‌های حزب شاس گزارش داد که اگر رهبران مذهبی یهودیت متحد توراتی با حضور در دولت آیزنکوت موافقت کنند، شاس با آن مخالفت نخواهد کرد. شاس این گزارش‌ها را «اخبار کاملاً جعلی» توصیف کرده و بر پایبندی‌اش به اردوگاه راست‌گرا تأکید کرده است.
آیزنکوت روز جمعه بار دیگر اعلام کرد که هر حزب خواهان مشارکت در دولت آینده باید با خدمت اجباری نظامی، ملی یا مدنی موافقت کند.
یائیر گولان، رهبر دموکرات‌ها، نیز با اعلام آمادگی مشروط برای همکاری با احزاب حریدی، خواستار خدمت سربازی جوانان فوق‌ارتدوکس، مشارکت بیشتر آنان در بازار کار، و احترام به سبک زندگی سکولارها شد. او همچنین تأکید کرد که اجازه فعالیت حمل‌ونقل عمومی و کسب‌وکارها در روز شنبه از مطالبات حزب دموکرات‌ها است.
تشکیل دولت وحدت ملی با لیکود
گزینهٔ دیگر، تشکیل دولت وحدت ملی با مشارکت حزب لیکود است. ائتلاف احزاب یاشار، باهم، و اسرائیل خانهٔ ما با لیکود می‌تواند ۶۷ کرسی کسب کند.
اما این گزینه با مخالفت احزابی روبه‌رو است که با وعدهٔ برکناری نتانیاهو وارد انتخابات شده‌اند.
نتانیاهو شنبه‌شب خواستار تشکیل دولت وحدت ملی شد، اما اعلام کرد که چنین دولتی باید همه متحدان پیشین او از جمله احزاب راست افراطی «صهیونیسم مذهبی» و «قدرت یهودی» و احزاب فوق‌ارتدوکس را در بر گیرد.
در مقابل، حزب یاشار اعلام کرد که لیکود و متحدانش در صورت قطع همکاری با جریان‌های افراطی، پذیرش اصول چهارگانه آیزنکوت، و موافقت با نخست‌وزیری آیزنکوت می‌توانند به دولت جدید بپیوندند. این پیشنهاد شامل شخص نتانیاهو نمی‌شود.
آیزنکوت پیش‌تر اعلام کرده بود افرادی که هنگام حملهٔ حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ مسئولیت‌های عالی حکومتی داشتند، باید از زندگی سیاسی کناره‌گیری کنند.
اصول چهارگانه آیزنکوت به رسمیت شناختن اسرائیل به‌عنوان کشوری یهودی و دموکراتیک، پایبندی به ارزش‌های اعلامیهٔ استقلال، خدمت اجباری همگانی، و تعهد به پایان دادن به توان نظامی و حاکمیت حماس در غزه را شامل می‌شود.
اختلاف‌های داخلی ائتلاف و احتمال بازگشت مأموریت به نتانیاهو
به گزارش تایمز اسرائیل، چهار حزب مخالف نتانیاهو روز ۳ نوامبر توافق کردند مذاکرات تشکیل دولت و هماهنگی اقدام‌های پارلمانی را آغاز کنند، اما هنوز درباره چگونگی دستیابی به اکثریت بدون مشارکت احزاب عربی توافق ندارند.
یکی از نخستین اقدام‌های مورد بحث این احزاب، تغییر رئیس کنست پس از آغاز به کار پارلمان جدید در ۱۰ نوامبر است. ریاست کنست که در اختیار امیر اوهانا، نمایندهٔ لیکود، قرار دارد، نقش مهمی در تعیین دستور کار پارلمان ایفا می‌کند.
احزاب مخالف قصد دارند رئیس جدیدی انتخاب کنند و نام یائیر لاپید نیز برای این سمت مطرح شده است.
در صورت شکست آیزنکوت، هرتزوگ می‌تواند مأموریت تشکیل دولت را به نتانیاهو یا نامزد دیگری واگذار کند. نتانیاهو نیز ممکن است برای رسیدن به اکثریت، تلاش کند نمایندگانی را از احزاب مخالف جذب کند، روشی که پیش‌تر هم در رقابت‌های سیاسی اسرائیل از آن استفاده کرده است.
آیزنکوت پس از دریافت رسمی مأموریت، ۲۸ روز فرصت دارد و رئیس‌جمهوری می‌تواند این مهلت را حداکثر ۱۴ روز تمدید کند. در صورت ناکامی نامزدهای معرفی‌شده، کنست می‌تواند نامزد دیگری پیشنهاد کند و اگر تلاش‌ها در روندی که حدود ۱۰۰ روز طول می‌کشد بی‌نتیجه بماند، انتخابات جدید برگزار خواهد شد.
هرتزوگ با هشدار درباره پیامدهای ادامه بن‌بست سیاسی، از احزاب خواسته است برای جلوگیری از برگزاری دوباره انتخابات انعطاف نشان دهند. اسرائیل بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ به‌دلیل اختلاف‌های سیاسی و شکست مذاکرات ائتلافی، پنج انتخابات پارلمانی برگزار کرد.
به نوشتهٔ رویترز، طولانی شدن مذاکرات یا آغاز دوبارهٔ درگیری نظامی با ایران نیز از عواملی است که ممکن است موضوع تشکیل دولت وحدت ملی را بار دیگر در دستور کار احزاب اسرائیلی قرار دهد.
با این حال، چنین ائتلافی با موانع سیاسی مواجه است؛ زیرا آیزنکوت و متحدانش در مبارزات انتخاباتی بر کنار گذاشتن نتانیاهو از قدرت تأکید کرده‌اند، در حالی که نتانیاهو خواستار تشکیل دولتی با مشارکت متحدان راست‌گرا و مذهبی است.
