زندگی بیش از ۱۰۰ سال همواره یکی از موضوع‌های موردتوجه دانشمندان بوده است، اما آیا آمارهایی که درباره طول عمر برخی افراد منتشر می‌شوند، به‌اندازه کافی قابل‌اعتمادند؟ بررسی‌های تازه نشان می‌دهد که خطاهای ثبت احوال، اطلاعات ناقص و حتی تقلب برای دریافت حقوق بازنشستگی ممکن است بر برخی آمارهای مربوط به افراد بسیار سالخورده تأثیر گذاشته باشد.

به گزارش نیویورک‌پست، سائول جاستین نیومن، پژوهشگر حوزه جمعیت‌شناسی، در کتاب تازه‌اش با عنوان «مرگبار: باورهای نادرست در علم مدرن طول عمر» (Morbid: Debunking Modern Longevity Science) که انتشارات ام‌آی‌تی منتشر کرده، به بررسی این خطاها و پیامدهای آن‌ها برای علم پیری پرداخته است.

او معتقد است بخشی از باورهای رایج درباره راز عمرطولانی، به‌ویژه توصیه‌هایی که بر اساس سبک زندگی ساکنان مناطق موسوم به «مناطق آبی» شکل گرفته‌اند، ممکن است بر داده‌هایی استوار باشند که اعتبار آن‌ها به‌درستی بررسی نشده است.

یکی از نمونه‌هایی که نیومن به آن اشاره می‌کند، ماجرای فردی به نام سوگن کاتو در ژاپن است. در سال ۲۰۱۰، مقام‌های سازمان خدمات رفاهی توکیو قصد داشتند به مناسبت صدویازدهمین سالگرد تولد او، که طبق اسناد رسمی مسن‌ترین مرد شهر شناخته می‌شد، به دیدارش بروند. خانواده کاتو بارها مانع این ملاقات شدند، تا اینکه پلیس با ورود به خانه دریافت او دست‌کم ۳۰ سال پیش درگذشته است.

با وجود مرگ کاتو، پرداخت حقوق بازنشستگی او ادامه یافته بود و پس از آغاز تحقیقات، شخصی ۲.۷ میلیون ین، معادل حدود ۳۱ هزار دلار در آن زمان، از حساب او برداشت کرد. این ماجرا وزارت دادگستری ژاپن را واداشت وضعیت دیگر افراد ۱۰۰ساله این کشور را هم نه فقط در توکیو، بلکه در سراسر ژاپن بررسی کند. 

این بررسی در سراسر ژاپن، ۲۳۴ هزار و ۳۵۴ نفر را شناسایی کرد که نامشان همچنان در دفاتر ثبت خانوار وجود داشت، اما محل حضورشان تأییدشدنی نبود و همهٔ آنها، اگر زنده بودند، دست‌کم ۱۰۰ سال داشتند. نیومن این افراد را مرده یا مفقود توصیف می‌کند و می‌گوید سهمشان بیش از ۸۲ درصد از جمعیت ثبت‌شده افراد ۱۰۰ ساله بود.

نیومن بررسی می‌کند که سوابق نامعتبر سن چگونه می‌توانند برداشت ما را از پیری شکل دهند. او از جمله به پژوهش‌هایی سطحی می‌پردازد که مبنای کتاب‌ها و راهنماهای محبوب مربوط به «مناطق آبی»‌اند؛ آثاری که وعده می‌دهند از شیوه زندگی ساکنان مناطقی با عمر طولانی‌تر می‌توان درس گرفت. او همچنین داروهای ضدپیری‌ را که بدون اثبات اثربخشی‌شان به فروش می‌رسند، بررسی می‌کند.

البته پژوهشگران بعداً استدلال کردند که نیومن نتایج این بررسی را اشتباه تفسیر کرد و در سراسر ژاپن فقط ۶۰۰ نفر مفقود بودند. با این حال، نیومن معتقد است مشکل بسیار گسترده‌تر است. او می‌گوید که در یونان نیز پس از سرشماری سال ۲۰۱۱ و هم‌زمان با تحقیقات درباره تقلب در دریافت حقوق بازنشستگی، دست‌کم ۷۲ درصد افراد ۱۰۰ساله از شمار ثبت‌شده حذف شدند. این پژوهشگر جمعیت‌شناسی می‌نویسد: «افراد ۱۰۰ساله در یونان هم مانند سوگن کاتو، فقط در روز پرداخت حقوق بازنشستگی زنده بودند و برخی خانواده‌ها برای حفظ این وضعیت به زحمت زیادی افتاده بودند.»

به گفتهٔ او، در ایتالیا نیز پلیس هنگام بررسی وضعیت فردی به نام ایرما بورگولیو، که گفته می‌شد ۱۰۳ سال دارد، او را در آشپزخانه خانه‌اش در حالتی پیدا کرد که بدنش را به جایی تکیه داده بودند و کاملاً یخ‌زده بود. پسرش ادعا کرد او تازه مرده است، اما فریزر صندوقی‌ که جسد را در آن نگه داشته بود، نشان می‌داد مدت زیادی از مرگش گذشته است.

مواردی هم بودند که برخی افراد زنده سن ثبت‌شده خود را قبول نداشتند. در سال ۲۰۱۶، ادل دانلپ، معلم بازنشسته‌ای که در یک خانه سالمندان در پیتستاون نیوجرسی زندگی می‌کرد، مسن‌ترین فرد آمریکا معرفی شد. بنا بر گزارش روزنامه یو‌اس‌ای تودی (USA Today) که در کتاب نیومن نقل شده است، وقتی از او پرسیدند ۱۱۳ساله بودن چه حسی دارد، پاسخ داد: «من ۱۰۴ سال دارم.»

وقتی سن اشتباه مبنای توصیه‌های سبک زندگی می‌شود

ثبت نادرست سن افراد ممکن است بر توصیه‌هایی که به دیگران عرضه می‌شود نیز تأثیر بگذارد. کتاب‌های آشپزی و راهنماهای سبک زندگی مناطق آبی بر اساس شیوهٔ زندگی جوامعی که گفته می‌شود مردمشان تا ۱۰۰ سالگی یا بیشتر عمر می‌کنند، توصیه‌هایی ارائه می‌دهند، اما نیومن معتقد است که اگر این سن‌ها نادرست باشند، ما در واقع بدون آنکه بدانیم انتخاب‌های این افراد واقعاً به طول عمرشان کمک کرده است یا نه، از آنها تقلید کرده‌ایم.

نیومن با استناد به داده‌های دولت ژاپن می‌گوید ساکنان اوکیناوا، جزیره‌ای که به‌عنوان مکانی معرفی می‌شود که مردمش معمولاً بیش از ۱۰۰ سال عمر می‌کنند، از نظر مصرف مرغ سوخاری یا همان کی‌اف‌سی (KFC) در ژاپن رتبه اول را دارند. او می‌نویسد: «مسن‌ترین ساکنان اوکیناوا بدترین شاخص توده بدنی را در ژاپن دارند.»

راهنماهای مناطق آبی عضویت در یک اجتماع مذهبی را هم توصیه می‌کنند، اما نیومن می‌گوید ۹۳.۴ درصد ساکنان اوکیناوا خداناباورند. میزان مصرف سبزیجات آنها نیز کمتر از مقدار توصیه‌شده است. 

البته این انتقاد به معنای بی‌فایده بودن تغذیه سالم یا فعالیت بدنی نیست، بلکه بر ضرورت تفکیک شواهد علمی معتبر از ارتباط‌هایی که ممکن است بدون بررسی کافی، به رابطه علت و معلولی تعبیر شوند، تأکید دارد.

مثال دیگر دربارهٔ توصیه نادرست بر اساس راهنماهای مناطق آبی، مصرف متعادل الکل، از جمله شراب قرمز ساردینیا، است که نوشیدن آن را یکی از عادت‌های مرتبط با عمر طولانی‌تر معرفی می‌کنند.

دیوید سینکلر، پژوهشگر دانشگاه هاروارد، رسوراترول، ترکیبی موجود در شراب قرمز، را «مولکولی معجزه‌آسا» خوانده بود. در سال ۲۰۰۸، شرکت داروسازی گلاکسواسمیت‌کلاین حدود ۷۲۰ میلیون دلار برای خرید شرکت سیرتریس، مستقر در کمبریج ایالت ماساچوست، که سینکلر در تأسیس آن مشارکت داشت، پرداخت کرد، اما سه سال بعد، امیدها به تبدیل رسوراترول به دارو از شواهد مربوط به توانایی آن در کمک به بیماران پیشی گرفت . سرانجام در سال ۲۰۱۳، گلاکسواسمیت‌کلاین فعالیت سیرتریس در کمبریج را تعطیل کرد.

اکنون کارشناسان بیش‌ازپیش این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا فواید منتسب به شراب قرمز بر خطرهای شناخته‌شده الکل می‌چربد یا نه. به‌خصوص که مصرف الکل با خطرهای متعدد برای سلامتی، از جمله افزایش خطر ابتلا به دست‌کم هفت نوع سرطان، مرتبط دانسته شده است.

در بررسی کتاب نیومن نیز باید در نظر داشت که نمی‌توان به‌کلی منکر این شد که انسان می‌تواند بیش از ۱۰۰ سال زندگی کند یا تمام یافته‌های مربوط به طول عمر بی‌اعتبارند. بلکه او بر این نکته تأکید دارد که پیش از استخراج توصیه‌های علمی از زندگی افراد بسیار سالخورده، باید از صحت سن آن‌ها و اعتبار داده‌های پژوهشی اطمینان حاصل کرد.

در نهایت، ادعاهای نیومن نیز مانند سایر پژوهش‌ها، باید با شواهد مستقل و روش‌های دقیق علمی سنجیده شوند. تفاوت میان عمر طولانی ثبت‌شده در اسناد و طول عمری که با مدارک معتبر تأیید شده باشد، می‌تواند بر نتایج تحقیقات اثر بگذارد، اما وجود خطا در برخی اسناد، به‌تنهایی برای رد تمام یافته‌های علم پیری یا توصیه‌های مبتنی بر شواهد درباره سلامت کافی نیست.