پژوهشگران اخیرا دریافته‌اند خواب شبانه کمتر از شش ساعت یا بیشتر از هشت ساعت می‌تواند روند پیری زیستی بدن را تسریع و خطر ابتلا به برخی بیماری‌ها و مرگ زودرس را افزایش دهد.

اغلب افراد با آثار منفی یک شب بدخوابی و حال بد روز بعد از آن، آشنایی دارند، اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد میزان خواب شبانه فقط بر میزان احساس خستگی روز بعد اثر نمی‌گذارد، بلکه در روند پیر شدن مغز نیز نقش مهمی دارد و میزان خواب شبانه فقط باعث مه‌‌ذهنی و حلقه‌های تیره زیر چشم نمی‌شود، بلکه روند پیری زیستی بدن را نیز تسریع می‌کند.

به گزارش نیویورک‌پست، مطالعه‌ای که در نشریه طبیعت (Nature) منتشر شد، نشان می‌دهد نه کم‌خوابی و نه خوابیدن زیاد، هیچ‌کدام برای روند سالم پیری مناسب نیستند و بدن به میزان متعادل خواب نیاز دارد و خوابیدن بین ۶.۴ تا ۷.۸ ساعت در هر شب، بازه ایده‌آل برای سالم است.

سن زیستی، برخلاف سن تقویمی‌ــ یعنی تعداد سال‌های زندگیــ نشان می‌دهد سلول‌ها و بافت‌های بدن در طول زندگی چه میزان فرسوده شده و آسیب دیده‌اند. این سن زیستی تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله ژنتیک، استرس، رژیم غذایی، محیط زندگی و خواب قرار دارد.

تیم پژوهشی ۲۳ ساعت زیستی پیری را در ۵۰۰ هزار شرکت‌کننده ۳۷ تا ۸۴ ساله بررسی کرد. این افراد خودشان میزان خواب شبانه‌شان را گزارش کرده بودند. سپس داده‌های هر ساعت زیستی تحلیل شد تا مشخص شود آیا اندام‌های مختلف‌ از جمله مغز، ریه‌ها، کبد، سیستم ایمنی، پوست، قلب، لوزالمعده، بافت چربی و دیگر بخش‌های بدن، نسبت به سن تقویمی فرد، پیرترند یا جوان‌تر عمل می‌کنند.

الگوی ۹ مورد از این ساعت‌های زیستی نشان می‌داد خواب کمتر از شش ساعت و بیشتر از هشت ساعت، با پیری زیستی سریع‌تر، خطر بالاتر بیماری و احتمال بیشتر مرگ زودهنگام ارتباط داشت و خوابیدن بین ۶.۴ تا ۷.۸ ساعت در هر شب، مدت ایده‌آل برای سالم ماندن روند پیری زیستی سلول‌ها و اندام‌های بدن بود.

با این حال، بازه دقیق میزان خواب ایده‌آل برای سالم‌تر پیر شدن، بسته به اندامی که بررسی می‌شد و همچنین جنسیت افراد، متفاوت بود.

پژوهشگران دریافتند هم خواب کوتاه‌مدت و هم خواب طولانی، بر بدن اثر می‌گذارند، فقط به شیوه‌هایی متفاوت. کم‌خوابی با طیف گسترده‌ای از خطرات جسمی و روانی شامل ارتباط با بیماری‌های قلبی‌عروقی، فشار خون بالا، دیابت نوع ۲، چاقی، بیماری کلیوی، کمردرد، آرتروز، افسردگی، اضطراب و اختلالات مصرف مواد همراه بود. در حالی که خوابیدن بیش از هشت ساعت در شب نتایج متفاوتی داشت.

خواب بیش‌ازحد بیشتر بر مغز اثر می‌گذاشت و به شکل اختلالاتی مانند افسردگی اساسی، اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی و اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی (ADHD) دیده می‌شد.

این موارد ممکن است نشان‌دهنده وجود یک مشکل زمینه‌ای در مغز یا بدن باشند، نه اینکه خواب طولانی مستقیم عامل خطر باشد. با این حال، هر دو الگوی خواب با افزایش خطر مرگ ناشی از هر علت همراه بودند. به‌ طوری‌ که افراد کم‌خواب ۵۰ درصد بیشتر در خطر قرار داشتند، در حالی که این خطر در افراد پرخواب، ۴۰ درصد بیشتر بود.

پژوهشگران می‌گویند اگرچه داده‌های مربوط به مدت خواب بر اساس گزارش شخصی افراد با اندازه‌گیری‌های بالینی تفاوت دارد، یافته‌ها نشان می‌دهد بدن هنگام استراحت، همه‌چیز را ثبت می‌کند و همه فشارها را به خاطر می‌سپارد و این موضوع فقط به مغز محدود نمی‌شود.