در ماه مه ۲۰۱۸، وقتی دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، اعلام کرد از توافق هستهای با جمهوری اسلامی که در دوران باراک اوباما امضا شد، خارج میشود، متحدان اروپایی او شوکه شدند، اما بسیاری در اسرائیل از این تصمیم به وجد آمدند.
ترامپ هنگام اعلام این خبر، توافق هستهای سال ۲۰۱۵ موسوم به «برجام» را که آلمان، فرانسه، روسیه، چین و بریتانیا نیز در آن حضور داشتند، «یک توافق وحشتناک و یکطرفه» خواند که «هرگز نباید منعقد میشد».
رئیسجمهوری آمریکا در آن زمان گفت: «این توافق در ازای اعمال محدودیتهایی بسیار ضعیف بر فعالیتهای هستهای رژیم ایران، تحریمهای اقتصادی فلجکننده را لغو کرد و بر دیگر رفتارهای مخرب تهران، از جمله فعالیتهای شوم آن در سوریه، یمن و دیگر نقاط جهان، هیچ محدودیتی اعمال نکرد.» او همچنین از برجام به دلیل آنکه «به توسعه موشکهای بالیستیکی که میتوانند کلاهک هستهای حمل کنند» نمیپرداخت، بهشدت انتقاد کرد.
اکنون، هشت سال بعد از آن زمان و پس از بمباران گسترده ایران که در کنار اسرائیل انجام داد، به نظر میرسد ترامپ در پی امضای توافقی با همان چارچوبهایی است که زمانی خود آن را محکوم میکرد.
ترامپ روز یکشنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال به ایران درباره پیامدهای نرسیدن به توافق، هشدار داد و نوشت: «برای ایران، زمان در حال تمام شدن است و باید خیلی سریع اقدام کنند وگرنه چیزی از آنها باقی نخواهد ماند. زمان حیاتی است!»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
این تازهترین مورد از مجموعه تهدیدهایی بود که ترامپ از زمان اعلام آتشبس در هشتم آوریل مطرح کرده است؛ تهدیدهایی که برخی شفاهی بودند، برخی در شبکههای اجتماعی اعلام شدند و بسیاری از آنها عجیب یا مبهم بودند. برای مثال، او پس از بازگشت از چین، تصویری ساختهشده با هوش مصنوعی منتشر کرد که در آن، خودش و یک دریاسالار نیروی دریایی آمریکا در حال حرکت در آبهای طوفانی از میان شناورهایی با پرچم ایران بودند. او زیر تصویر نوشت: «این آرامش قبل از طوفان بود.»
ترامپ اکنون با وجود بیش از یک ماه توهین، تهدید و درخواستهای بسیار غیرواقعبینانه جمهوری اسلامی، همچنان به خبرنگاران میگوید تهران خواهان توافق است. او روز یکشنبه به پایگاه خبری اکسیوس گفت: «ما میخواهیم توافق کنیم. آنها هنوز در جایگاهی که ما میخواهیم نیستند. باید به آنجا برسند وگرنه ضربه سختی خواهند خورد، خودشان هم این را نمیخواهند.»
با این حال به نظر نمیرسد این لفاظیها جمهوری اسلامی را وادار به تسلیم در برابر خواستههای آمریکا کند. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران و مسئول اصلی مذاکرات با آمریکا، هم گفته است که «هیچ راهی جز پذیرش طرح ۱۴ مادهای وجود ندارد».
گزارشها حاکی است طرح ۱۴ مادهای تهران خواستار پایان درگیریها و بازگشایی تنگه هرمز پیش از آغاز هرگونه گفتگو درباره برنامه هستهای است. این پیشنهاد ظاهرا تعلیق غنیسازی هستهای به مدت تا ۱۵ سال را هم شامل میشود. تهران احتمالا حاضر است درباره غنیسازی برخی امتیازهای محدود دیگر نیز بدهد و گزارش شده که تهران پیشنهاد داده بخشی از اورانیوم با غنای بالای خود را رقیق و بقیه را از کشور خارج کند، اما با برچیدن کامل برنامه هستهای یا توقف دائمی غنیسازی موافقت نکرده است.
ترامپ ادعا میکند مذاکرهکنندگان ایرانی به طرف آمریکایی گفتند که آمادهاند ذخایر اورانیوم با غنای بالای مدفونشده خود را به آمریکا تحویل دهند (یکی از خواستههای اصلی واشنگتن)، اما بعدا این امتیاز را در پاسخ رسمی خود ثبت نکردند.
البته دستکم در پرونده هستهای، به نظر میرسد ترامپ به دنبال توافقی است که بهتر از برجام باشد. توافق ترامپ ظاهرا قرار است بیشتر از محدودیت ۱۰ ساله برجام دوام داشته باشد و دولت او خواهان بازرسیهای سختگیرانهتر و توقف کامل غنیسازی در طول مدت توافق است. در حالی که برجام به ایران اجازه میداد تا سطح ۳.۶۷ درصد غنیسازی انجام دهد.
به این ترتیب رئیسجمهوری آمریکا ظاهرا پذیرفته که دستیابی به توافق هستهای مستلزم کنار گذاشتن خواستههای مربوط به محدودیت موشکی یا حمایت از گروههای تروریستی است، زیرا تاکید اصلی او در گفتههای اخیرش بر برنامه هستهای بود. او اوایل همین ماه گفت: ««ببینید، موشکها چیز بدیاند. بله و باید محدود شوند، اما موضوع اصلی این است که آنها نباید سلاح هستهای داشته باشند.»
با این حال، هر توافقی مستلزم کاهش گسترده تحریمهای آمریکا خواهد بود؛ اقدامی که دهها میلیارد دلار به اقتصاد بحرانزده جمهوری اسلامی تزریق میکند. رژیمی که اوایل امسال حاضر شد برای در قدرت ماندن، ۴۰ هزار نفر از مردم خود را بکشد، بدون تردید پیش از آنکه کاری برای مردم ایران انجام دهد، از این پول برای بازسازی توان نظامی و نیروهای نیابتی خود استفاده خواهد کرد.
با توجه به اینکه جمهوری اسلامی با بستن تنگه هرمز، عملا اقتصاد جهانی را گروگان گرفته، حتی این احتمال وجود دارد که ترامپ صرفا برای بازگشایی این گذرگاه، با توافقی بدتر از برجام نیز موافقت کند. از آنجا که این وضعیت گزینههای محدودی برای ترامپ باقی میگذارد، دولت ترامپ باید کاملا مراقب باشد تا بار دیگر با دلایل مختلف به جمهوری اسلامی باج داده نشود.
برگرفته از تایمز اسرائیل
