تقریبا دوسوم بزرگسالان بریتانیا اضافهوزن دارند یا با چاقی زندگی میکنند، موضوعی که خطر بیماریهایی همچون بیماری قلبی، سکته مغزی و دیابت نوع ۲ را افزایش میدهد. پژوهشی جدید نشان میدهد که کاهش ساعات کاری ممکن است با کاهش نرخ چاقی مرتبط باشد؛ موضوعی که بار دیگر درخواستها برای اجرای هفته کاری چهارروزه را افزایش داده است.
اما چرا کار کمتر ممکن است به کاهش وزن منجر شود؟ مگر نه اینکه مشغول نگهداشتن افراد در محل کار راهی موثر برای تشویق آنها به کمتر غذا خوردن، بیشتر حرکت کردن و رسیدن به نقصان کالری است؟
بر اساس پژوهشی که در «کنگره اروپایی چاقی» در استانبول ارائه شد، اینطور نیست. نویسندگان دریافتند که کاهش یکدرصدی ساعات کاری سالانه با کاهش ۰.۱۶ درصدی نرخ چاقی در کشورهای مورد بررسی همراه بوده است.
یکی از توضیحات این است که مشاغل درحال کمتحرکتر شدناند و غذاهای پرانرژی نیز اغلب هنگام حضور در محل کار در دسترس قرار دارند. سازوکار احتمالی دیگری که در این یافتهها نقش دارد، استرس و بهویژه کورتیزول است، مادهای که گاهی «هورمون استرس» نامیده میشود، اما این موضوع تا چه اندازه بر وزن ما تاثیر میگذارد و آیا میتوان آن را کنترل کرد؟
کورتیزول چیست و چگونه بر کاهش وزن تاثیر میگذارد؟
کورتیزول هورمون اصلی استرس در بدن است. این هورمون در غدد فوقکلیوی تولید میشود و بر چند بخش مغز تاثیر میگذارد تا بر استرس، خلقوخو، انگیزه و ترس اثر بگذارد. همچنین در تعدادی از فرایندهای مهم بدن مانند سطح التهاب، تنظیم فشار خون و الگوهای خواب نقش دارد.
این [هورمون] در بسیاری از موارد مفید و ضروری است، اما اخیرا تصویری منفی پیدا کرده است.
برخی کاربران رسانههای اجتماعی عباراتی مانند «شکم کورتیزولی» و «صورت کورتیزولی» را رواج دادهاند، عباراتی که از این ایده ناشی میشوند که سبک زندگی پراسترس و عادتهای نامناسب ممکن است سطح کورتیزول را افزایش دهند و باعث افزایش وزن، التهاب و پفکردگی صورت شوند.
اما کارشناسان میگویند برای اکثریت قریببهاتفاق افراد، این اصطلاحات رایج چیزی نیستند که آدم بابت آنها استرس بگیرد. کریگ دویگ، دانشیار سلامت متابولیک در دانشگاه ناتینگهام ترنت، در وبسایت «کانورسیشن» (The Conversation) مینویسد: «بله، درست است که استرس، چه ناشی از نزدیکشدن یک ببر دندانخنجری باشد و چه ناشی از داشتن شغلی پراسترس، بهسرعت و همواره باعث ترشح کورتیزول میشود، اما این موضوع بد نیست. کورتیزول تلاش نمیکند اندام تابستانی شما را خراب کند، بلکه میکوشد شما را زنده نگه دارد و انرژی لازم را برای فرار یا مبارزه در اختیارتان قرار دهد.»
کریگ دویگ اضافه میکند که پژوهشهای قبلی نشان دادهاند افرادی که بهطور مزمن سطح کورتیزول بالایی دارند، بیشتر احتمال دارد چربی را در ناحیه شکم و صورت ذخیره کنند، «اما این موضوع مربوط به سندرم کوشینگ (Cushing's syndrome) است که یک بیماری نادر محسوب میشود. کورتیزولی که از استرس روزمره آزاد میشود، به سطح یا مدتزمانی که در سندرم کوشینگ دیده میشود، حتی نزدیک هم نیست.»
اگر علائم سندرم کوشینگ را که در وبسایت سازمان ملی خدمات سلامت بریتانیا (NHS) توضیح داده شده است، تجربه میکنید، باید با یک متخصص واجد صلاحیت حوزه سلامت صحبت کنید.
رابطه میان استرس و افزایش وزن
استرس بیشازحد برای سلامتی شما خوب نیست و میان کورتیزول و کنترل وزن رابطه وجود دارد. پژوهشها نشان میدهند این موضوع بیشتر ناشی از رفتارهایی است که با سطح بالاتر استرس همراه میشوند، نه صرفا ترشح بیشتر کورتیزول.
برای مثال، استرس ممکن است باعث شود بیشتر غذا بخوریم و به سراغ «غذاهای آرامشبخش» برویم. مقالهای از دانشکده پزشکی هاروارد گزارش میدهد که افزایش سطح کورتیزول ممکن است اشتها را بیشتر کند و ما را به سمت غذاهای پرچرب و پرشکر سوق دهد.
در یک مقاله مروری که در «نشریه بینالمللی پزشکی پیشگیرانه»(International Journal of Preventive Medicine) منتشر شد، آمده است: «استرس قطعا تنها عامل دخیل در چاقی نیست. عوامل ژنتیکی و محیطی زیادی در آن نقش دارند، اما استرس یکی از مهمترین دلایل موثر در آن محسوب میشود.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
«... پژوهشگران دریافتهاند که افراد، هنگام استرس، در مقایسه با زمانی که خوشحالاند، بیشتر غذا میخورند، زیرا هورمونی به نام کورتیزول در بدن آزاد میشود. با این حال، حذف غذا خوردن ناشی از استرس میتواند دشوار باشد، زیرا غذا خوردن لذتبخش است.»
دولتها دههها است افراد را تشویق میکنند که بیشتر حرکت کنند و کمتر غذا بخورند تا نرخ رو به افزایش چاقی را مهار کنند، اما آمار فعلی نشان میدهد این رویکرد موثر نبوده است. نویسندگان مقاله مربوط به ساعات کاری و نرخ چاقی میگویند شاید مفیدتر باشد که سبک زندگی، جنسیت و وضعیت روانی افراد در نظر گرفته بشود، خاستگاه اصلی چاقی شناسایی شود و سپس بر همان اساس مداخلات مناسب انجام گیرد.
توصیههای استاندارد برای کاهش استرس و سطح کورتیزول به توصیههایی که بهطور کلی برای داشتن یک زندگی سالم ارائه میشوند، شباهت زیادی دارند: خوب بخوابید، رژیم غذایی غنی از مواد مغذی داشته باشید، بهطور منظم ورزش کنید و از وقت گذراندن با دوستان لذت ببرید.
اگر بتوانید این چهار اصل را رعایت کنید، فواید بسیار بیشتری برای سلامتی در انتظار شما خواهد بود. تکنیکهای کنترل استرس مانند تمرینهای تنفسی، مدیتیشن و یادداشتنویسی روزانه نیز ممکن است کمک کنند.
عوامل دیگری که میتوانند ارتباط میان ساعات کاری و افزایش وزن را توضیح دهند
مقصر جلوهدادن کورتیزول بازتابی از یک مشکل گستردهتر در دنیای سلامتی و تناسب اندام است: افراد به دنبال راهحلهای فوری و پاسخهای ساده برای هر مشکلاند. مشکل کاهش وزن این است که این موضوع اصلا ساده نیست و عوامل بسیار زیادی در آن نقش دارند.
تعادل کالری، یعنی اینکه انرژی بیشتری بسوزانید یا انرژی بیشتری مصرف کنید. در نهایت در هر تغییری در وزن شما تعیینکننده خواهد بود، اما فهرست بلندبالایی از متغیرها در این موضوع نقش دارند. برای مثال ژنتیک (تقریبا ۲۰ درصد)، اشتها، درآمد، محیط زندگی، برنامه خواب، فرصت ورزش، دسترسی به غذا و مصرف الکل.
این پژوهش جدید نشان میدهد ساعات کاری بیشتر ممکن است بر چند مورد از این عوامل تاثیر منفی بگذارند و افراد را با زمان کمتر برای ورزش، سطح استرس بالاتر و وابستگی بیشتر به غذاهای آماده و پرانرژی مواجه کنند. افرادی که ساعات طولانیتری کار میکنند ممکن است درگیر کار شیفتی شوند؛ موضوعی که ریتم شبانهروزی بدن را مختل میکند، ساعت درونی ۲۴ ساعتهای که در بدون مشکل کار کردن تقریبا تمام سیستمهای بدن نقش دارد.
نویسندگان این مقاله میگویند: «این نتایج بر ضرورت اقدامهای هماهنگ در سطح سیاستگذاری، فراتر از تغییر رفتار فردی، تاکید میکنند. مقابله موثر با چاقی به رویکردی یکپارچه نیاز دارد که پویایی بازار کار، طراحی شهری و نحوه مدیریت نظام غذایی را در نظر بگیرد.»
«مداخلات سیاستی با هدف بهبود تعادل میان کار و زندگی، ترویج حملونقل فعال و ایجاد محیطهای غذایی سالمتر ممکن است در کاهش خطر چاقی نقش مهمی ایفا کنند.»
جیمز ریوز، مدیر کارزار در بنیاد «چهار روز کاری در هفته» (4Day Week Foundation) اضافه میکند: «هفته کاری چهارروزه با حفظ پرداختی حقوق کامل، با دادن زمان لازم به میلیونها نفر برای کنار گذاشتن عادتهای بد و انتخاب گزینههای سالمتر، میتواند سطح چاقی در بریتانیا را بهشدت کاهش دهد.»
«ضروری است که دولتهای محلی و ملی نقش هفته کاری کوتاهتر را در بهبود سلامتی جوامع ما جدی بگیرند. هفته کاری پنجروزه از ساعت ۹ صبح تا ۵ عصر، ۱۰۰ سال قدمت دارد و مدتها است زمان بهروزرسانی آن فرا رسیده است.»
عبارت «پرداخت حقوق کامل» در اینجا نکته مهمی است، زیرا چند پژوهش ارتباط میان درآمد پایینتر و خطر بیشتر چاقی را نشان دادهاند. در سال ۲۰۲۳، گزارشی از دولت بریتانیا اعلام کرد که یک خانوار از هر پنج خانوار بریتانیایی برای دسترسی به «غذای باکیفیت با قیمت مناسب» مشکل دارند، موضوعی که اغلب افراد را به سمت «جایگزینهای ناسالم و پرکالری» سوق میدهد.
اگر درخیابانهای اصلی بریتانیا بیشتر قدم بزنید و به گزینههای غذایی موجود و آنهایی که قیمت مناسبتری دارند، توجه کنید، این مشکل کاملا آشکار میشود. فروشگاههای فستفود که غذاهای پرانرژی با ارزش غذایی پایین میفروشند، همهجا دیده میشوند.
حامیان این ایده استدلال میکنند که هفته کاری چهارروزه فرصت بیشتری برای ورزش، آشپزی با مواد اولیه و آمادهسازی وعدههای غذایی مغذیتر برای روزهای آینده ایجاد میکند. افراد همچنین میتوانند کارهایی را که معمولا زیر چتر «امور روزمره زندگی» قرار میگیرند، در روز تعطیل اضافی خود انجام دهند و در نتیجه در بقیه هفته زمان آزاد بیشتری داشته باشند.
سخنگوی دولت [بریتانیا] در پاسخ به درخواستها برای اجرای هفته کاری چهارروزه، گفت: «این دولت هفته کاری چهارروزه با حقوق پنج روز را اجباری نخواهد کرد، ولی ما از طریق قانون حقوق اشتغال، درحال آسانتر کردن پذیرش درخواستهای مربوط به کار انعطافپذیریم.»
© The Independent
