دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین، در حالی در پکن دیدار می‌کنند که انتظارها درباره دستاوردهای این نشست در روابط آمریکا و چین محدود است. این نشست نه نشانه یک تحول بزرگ در روابط دو کشور است و نه قرار است به رقابت میان این دو قدرت پایان دهد. آنچه محتمل‌تر به نظر می‌رسد، تمرکز بر مدیریت این رقابت، مهار روند تشدید آن و جلوگیری از تبدیل شدنش به رویارویی آشکار است؛ آن هم در شرایطی که هر دو طرف به‌خوبی می‌دانند تشدید تنش‌ها در این مرحله، به سود هیچ‌یک نخواهد بود.

به نظر می‌رسد پکن برای بهره‌برداری از زمان برگزاری این نشست، در موقعیت بهتری قرار دارد. به تعویق افتادن این دیدار و درگیر شدن واشنگتن با جنگ علیه تهران برای پکن به منظور بازتنظیم جایگاه خود در مذاکرات فضای گسترده‌تری فراهم کرد. البته معنایش این نیست که تمام برگ‌ برنده‌ها در دست پکن است، اما نشان می‌دهد که چین در پی آزمودن میزان انعطاف‌پذیری آمریکا در پرونده‌هایی مشخص است، از تعرفه‌های تجاری گرفته تا محدودیت‌های فناوری، تراشه‌های هوش مصنوعی و مواد معدنی کمیاب.

ترامپ با هدف ارائه نتایج ملموس به افکار عمومی آمریکا وارد این نشست می‌شود. او سیاست خارجی را نه صرفا عرصه‌ای برای مدیریت آرام روابط، بلکه بستری برای کسب دستاوردهای ملموس و آشکار می‌داند. بنابراین در این نشست بر تمدید آتش‌بس تجاری، اعلام توافق‌های اقتصادی، افزایش خرید محصولات آمریکایی از سوی چین و همچنین گسترش واردات انرژی، به‌ویژه گاز طبیعی، از ایالات متحده تاکید خواهد کرد.

این نوع دستاوردها با رویکرد سیاسی ترامپ سازگار است، اما لزوما به معنای آن نیست که شکاف‌ها و اختلاف‌ها میان واشنگتن و پکن در حال برطرف شدن‌اند.

ترامپ به جزئیات تشریفاتی مانند نحوه پذیرایی و حتی شیوه دست دادن هم توجه دارد، اما فراتر از این جنبه‌های نمادین، محور اصلی این نشست در پرونده فناوری نهفته است. گفتگو درباره تراشه‌های هوش مصنوعی، مواد معدنی کمیاب و محدودیت‌های صادراتی، صرفا به حوزه تجارت محدود نمی‌شود، بلکه به این مسئله مربوط است که در سال‌های آینده چه کسی ابزارهای برتری صنعتی و فناورانه را در اختیار خواهد داشت.

چین در پی کاهش محدودیت‌هایی است که بر جاه‌طلبی‌های فناورانه‌اش فشار وارد می‌کند، در حالی که ایالات متحده می‌کوشد از دسترسی آسان پکن به فناوری‌های پیشرفته‌ای که به آن برتری راهبردی می‌بخشد، جلوگیری کند.

در اینجا تفاوت میان یک آتش‌بس تجاری و یک تفاهم راهبردی آشکار می‌شود. دو طرف ممکن است بر سر کاهش برخی تعرفه‌ها یا گشودن کانال‌های همکاری به توافق برسند، اما این موارد همچنان در چارچوب مدیریت اختلاف باقی می‌ماند. واشنگتن از ابزارهای فشار فناورانه خود به‌سادگی صرف‌نظر نخواهد کرد و پکن نیز نمی‌پذیرد در موقعیتی قرار گیرد که قواعد بازی از بیرون بر آن تحمیل شود.

چین تلاش خواهد کرد پیام‌هایش را تثبیت کند و شاید میزان آمادگی ترامپ را برای معامله میان پرونده‌های تجاری و سیاسی بیازماید. افزون بر این، تحولات مربوط به مذاکرات ایران و آمریکا و همچنین تشدید تنش‌ها در تنگه هرمز نیز در این دیدار بررسی خواهد شد.

پکن می‌داند که واشنگتن برای کاهش تنش در جبهه‌های دیگر به نوعی آرام‌سازی نیاز دارد، در حالی‌ که دولت آمریکا از چین می‌خواهد در مسئله ایران نقشی برجسته‌تر ایفا کند؛ چه در حوزه انرژی و چه در مهار هرگونه حمایت مستقیم یا غیرمستقیم از تهران. با این حال، چین با احتیاط کامل با این موضوع برخورد خواهد کرد، زیرا نه مایل است ابزارهای نفوذش در رابطه با ایران را از دست بدهد و نه می‌خواهد به‌عنوان قدرتی شناخته شود که ثبات جهانی را مختل می‌کند.

از این منظر، دستاورد واقعی این نشست نه در دستیابی به توافق‌های بزرگ، بلکه در جلوگیری از تشدید تنش‌ها معنا پیدا می‌کند. حتی اگر نتیجه آن صرفا ایجاد فضاهایی محدود برای تفاهم و حفظ رقابت در سطحی کنترل‌شده باشد.

آنچه میان واشنگتن و پکن جریان دارد، فراتر از یک اختلاف تجاری و بسیار عمیق‌تر از رابطه‌ شخصی میان دو رهبر است. این رقابتی برای تصاحب جایگاه رهبری در نظمی جهانی است که با شتاب در حال دگرگونی است. دیدار ترامپ و شی شاید بتواند به‌طور موقت، از شدت این رقابت بکاهد، اما توان پایان دادن به آن را نخواهد داشت.

برگرفته از الاتحاد