نتایج یک پژوهش در اسپانیا نشان میدهد مصرف روزانه حدود ۳۵ گرم رب گوجهفرنگی بهمدت سه ماه، در ۴۲ فرد میانسال سالم با بهبود توجه انتخابی و بهبودی اندک در حافظه تداعیگر همراه بود. پژوهشگران در اسکن مغزی ۱۴ نفر تغییراتی در ارتباطات مغز هم مشاهده کردند، اما تاکید دارند که این یافتهها مقدماتیاند و برای تاییدشان به مطالعات بزرگتر نیاز است.
گوجهفرنگی قرمز رنگدانهای به نام لیکوپن دارد. آنتیاکسیدانی قوی که میتواند از سد خونیــمغزی عبور کند و ممکن است به کاهش التهاب عصبی کمک کند، اما آیا این ویژگی بر عملکرد مغز هم اثر میگذارد؟ نتایج یک کارآزمایی بالینی تصادفی تازه نشان میدهد که شاید چنین باشد.
به گزارش نیوزمکس هلت، پژوهشگران در اسپانیا بررسی کردهاند که افزودن گوجهفرنگی به رژیم غذایی چه تاثیری بر عملکرد شناختی افراد سالم دارد. لیکوپن خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی دارد و پژوهشگران در حال بررسی این موضوعاند که آیا میتواند از مغز در برابر استرس اکسیداتیو و التهاب مرتبط با افزایش سن محافظت کند یا نه.
این کارآزمایی تصادفی با روش «متقاطع» انجام شد؛ یعنی هر شرکتکننده در هر دو وضعیت بررسی شد و مبنایی برای مقایسه نتایج خودش بود. همه شرکتکنندگان یک دوره سهماهه مصرف رب گوجهفرنگی و یک دوره سهماهه رژیم غذایی کملیکوپن را گذراندند. میان این دو دوره، یک ماه فاصله در نظر گرفته شد تا آثار احتمالی دوره نخست کاهش یابد.
دانشمندان پس از هر دوره مداخله غذایی، تغییراتی مشخص در خون شرکتکنندگان را اندازهگیری کردند. غلظت لیکوپن در دوره مصرف گوجهفرنگی بهطور چشمگیری افزایش یافت. میزان پروتئینی به نام بیدیاناف (BDNF) که در رشد و سلامت سلولهای عصبی نقش دارد، نیز افزایشی مرزی نشان داد؛ یعنی نتیجه از نظر آماری قطعی نبود.
نویسندگان این پژوهش که در نشریه آنتیاکسیدانتس (Antioxidants ) منتشر نوشتهاند: «تا جایی که میدانیم، این نخستین کارآزمایی بالینی است که تغییرات مربوط به آنتیاکسیدان لیکوپن را با تغییر در ارتباطات عملکردی مغز مرتبط میکند.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
به گزارش ساینسآلرت، اسکن مغزی زیرگروه کوچکتری متشکل از ۱۴ شرکتکننده نیز پس از دوره مصرف رب گوجهفرنگی، تغییراتی را در ارتباط میان شبکههای اصلی مغز نشان داد. به این ترتیب که در دوره رژیم غذایی پرلیکوپن، ارتباطات مغزی در حالت استراحت در شبکههای پیشانیــآهیانهای و شنوایی کاهش یافت. در مقابل، در دوره رژیم غذایی کمگوجهفرنگی، پژوهشگران کاهش ارتباطات در حالت استراحت را در شبکههای توجه پشتی مشاهده کردند.
این تغییرات در کنار هم نشان میدهند که مصرف گوجهفرنگی ممکن است به بازآرایی عملکردی شبکههای گسترده مغز کمک کند و با کاهش ارتباطات اضافی میان شبکهها، کارآیی و سازگاری دستگاه عصبی را افزایش دهد.
نویسندگان پژوهش، به سرپرستی ریکاردو لوپز سولیس، پژوهشگر تغذیه در دانشگاه بارسلون اسپانیا، نتیجه گرفتند: «ارتباطات همزمان مشاهدهشده میان لیکوپن، بیدیاناف و ارتباطات شبکههای مغزی، ممکن است نشانههایی از بازآرایی عملکردی مغز پس از مصرف گوجهفرنگی باشند.»
با این حال، این نتایج مقدماتیاند. تنها ۴۲ نفر در پژوهش شرکت داشتند، بررسی تصویربرداری مغز فقط ۱۴ نفر را در برمیگرفت. کارآزمایی هم اصطلاحا «کور» نبود، یعنی هم شرکتکنندگان و هم پژوهشگران میدانستند چه کسی رب گوجهفرنگی مصرف میکند و چه کسی نمیکند. بنابراین نویسندگان نمیتوانند احتمال تاثیر این آگاهی را بر انگیزه یا میزان تلاش افراد در آزمونهای شناختی کاملا رد کنند.
این یافتهها بهطور کلی با نتایج یک مطالعه مقدماتی پیشین روی سالمندان همخوانی دارند. در آن مطالعه، مصرف خوراکی حاوی پودر گوجهفرنگی و سرشار از کاروتنوئید، طی هشت هفته در مقایسه با دارونما باعث بهبود سرعت پردازش اطلاعات، توجه و حافظه کاری شد. در یک کارآزمایی متقاطع پنجهفتهای دیگر هم نوشیدنی تهیهشده از چند نوع توت که حاوی پودر گوجهفرنگی بود، حافظه کاری سالمندان را بهبود داد، اما توجه انتخابی آنها را نه. نویسندگان پژوهش حاضر میگویند این تفاوت ممکن است ناشی از اثر تمرین باشد، یعنی افراد به دلیل تکرار همان آزمون شناختی، در آن بهتر عمل کرده باشند.
تشخیص اینکه این آثار مشخصا ناشی از لیکوپن بودند یا نه دشوار است، زیرا گوجهفرنگی سرشار از آنتیاکسیدانها و ویتامینهای دیگر نیز هست. با این حال، در مطالعات انسانی و آزمایشهای انجامشده روی موش، میان میزان لیکوپن و نرخ پایینتر سرطان پروستات و ریه و نیز بیماریهای قلبی و کبدی ارتباطهایی مشاهده شد، اما هنوز هیچ پژوهشی رابطه علت و معلولی را ثابت نکرده است.
برای مشخص شدن اینکه تغییرات مغزی مرتبط با مصرف رب گوجهفرنگی در طول زمان پایدار میمانند یا حتی به تغییراتی با اهمیت بالینی در عملکرد مغز منجر میشوند، کارآزماییهای بزرگتر و طولانیمدتتری لازم است.
در این میان، میدانیم گوجهفرنگی سرشار از آنتیاکسیدانها و ویتامینها است. حتی وقتی آن را میپزیم و به رب یا پوره گوجه فرنگی تبدیل میکنیم، این ترکیبات مهم باقی میمانند. در واقع، گوجهفرنگی پخته نسبت به گوجهفرنگی خام لیکوپن بیشتری در اختیار بدن میگذارد، زیرا حرارت پخت دیواره سلولهای گوجهفرنگی را میشکند و استفاده بدن از لیکوپن را آسانتر میکند.
