دانشمندان فنلاندی: شاید تخت طبی «لرزان» راهی برای مقابله با آلزایمر باشد

پس از آنکه شرکت‌کنندگان در پژوهش روی تخت‌هایی دراز کشیدند که لرزش‌های موزونی را به سراسر بدن منتقل می‌کرد، متخصصان دریافتند که «پروتئین‌های مضر، نسبت به حالت معمول، با کارآیی بیشتری از مغز پاکسازی شدند»

عکس تزئینی - زنی روی تخت ویبره‌دار خوابیده است - با استفاده از هوش مصنوعی

بر اساس مطالعه‌ای جدید، تخت طبی مجهز به سسیستم لرزشی [یا اصطلاحاً ویبره‌دار] ممکن است با فعال کردن فرایندی چشمگیر در مغز، به محافظت در برابر بیماری آلزایمر کمک کند.

دانشمندان دانشگاه اولو و بیمارستان دانشگاهی اولو در فنلاند دریافتند که لرزش‌های ملایم و موزون تمام بدن، همراه با کاهش موقت فشار خون، می‌توانند سامانه خودپاکسازی داخلی مغز را در زمان بیداری فرد، فعال کنند.

این یافته‌ها که پس از داوری علمی در مجلهٔ «نیچر کامیونیکیشنز» (Nature Communications) منتشر شدند، راهی تازه‌ را برای مقابله با بیماری‌های تخریب‌کننده عصبی، پیش از بروز آسیب‌های برگشت‌ناپذیر، نشان می‌دهند.

مغز به‌طور معمول هنگام خواب، پروتئین‌های مضر را از طریق شبکهٔ گلیمفاتیک خود دفع می‌کند. هنگامی که به خواب می‌رویم، فشار خون کاهش می‌یابد و رگ‌های خونی به‌آرامی ضربان پیدا می‌کنند و مایع مغزی‌نخاعی را مانند یک چرخهٔ آبکشی، از میان بافت عصبی به جریان درمی‌آورند.

پروفسور وسا کیوینیمی، رئیس گروه پژوهشی تصویربرداری عصبی عملکردی در دانشگاه اولو، گفت این پژوهش نشان می‌دهد که اکنون می‌توان این فرایند حیاتی را در طول روز به‌صورت مصنوعی تحریک کرد.

پروفسور کیوینیمی گفت: «ویژگی بیماری آلزایمر و بسیاری از بیماری‌های دیگری که موجب زوال عقل می‌شوند، انباشت تدریجی پروتئین‌های مضر در مغز در گذر دهه‌ها است.»

او افزود: «اکنون که می‌توانیم سامانه پاکسازی خود مغز را که با افزایش سن به‌تدریج کارآیی‌اش کاهش می‌یابد، در زمانی که افراد هنوز سالم‌اند، به‌شکلی ایمن تقویت کنیم، ممکن است در آینده بتوان از این بیماری‌ها پیشگیری کرد یا دست‌کم روند پیشرفت آن‌ها را کند کرد.»

بر اساس اعلام سازمان خدمات ملی سلامت بریتانیا (NHS)، نزدیک به یک میلیون نفر در سراسر بریتانیا به زوال عقل دچارند و بیماری آلزایمر اکثریت قاطع موارد تشخیص‌داده‌شده را تشکیل می‌دهد.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

این بیماری طی دهه‌ها و بدون بروز نشانه‌های آشکار، پیشرفت می‌کند، زیرا پروتئین‌هایی که ساختارشان به‌درستی تا نخورده است، به یکدیگر می‌چسبند و پلاک‌های مقاومی تشکیل می‌دهند که سلول‌های سالم مغز را خفه می‌کنند.

این گروه پژوهشی فنلاندی برای بررسی اینکه آیا می‌توان از این انباشت جلوگیری کرد، رویکردی دووجهی را روی ۲۹ داوطلب بزرگسال سالم که روی یک دستگاه مخصوص ایجاد لرزش در حال استراحت بودند، آزمایش کرد.

شرکت‌کنندگان دارویی با اثر ملایم و کوتاه‌مدت دریافت کردند که با گشاد کردن رگ‌های خونی، فشار خون را به‌طور موقت کاهش می‌داد و وضعیت طبیعی عروق هنگام به خواب رفتن را شبیه‌سازی می‌کرد. همزمان، تخت لرزش‌های موزونی را به سراسر بدن منتقل می‌کرد.

پژوهشگران با استفاده از دستگاه‌های پیشرفتهٔ تصویربرداری تشدید مغناطیسی (ام‌آر‌آی) در کنار دستگاه‌های پوشیدنی پایش مغز، تغییرات فوری در گردش مایعات را بررسی کردند.

تصویربرداری مغزی این امر را تأیید کرد که پروتئین‌ها از بافت عصبی جدا و مستقیماً به سیاهرگ‌های بزرگ پشت سر منتقل شدند.

یوهانا توونانن، پژوهشگر اصلی این تحقیق و دانشجوی دکترا در این دانشگاه، گفت این مداخله نتایجی به همراه داشت که «تا حد زیادی شبیه تغییرات فیزیولوژیکی بودند که پیش‌تر هنگام خواب مشاهده کرده‌ایم».

توونانن گفت: «نتایج نشان می‌دهند که پروتئین‌های مضر، نسبت به حالت معمول، با کارآیی بیشتری از مغز پاکسازی شدند.»

هدف قرار دادن این پروتئین‌ها در زمانی که هنوز به‌شکل ذرات محلول شناورند، ممکن است برای پزشکی پیشگیرانه، امری تعیین‌کننده باشد.

پروفسور کیوینیمی گفت: «برای نخستین بار، شواهدی به دست آوردیم که نشان می‌دهند پروتئین‌های منشأگرفته از مغز مستقیماً وارد سیاهرگ‌های بزرگ پشت مغز شدند. این پدیده‌ پیش‌تر حتی در مدل‌های حیوانی نیز مشاهده نشده بود.»

از آنجا که این کارآزمایی گروه نسبتاً کوچکی متشکل از ۲۹ فرد بزرگسال سالم را در برمی‌گرفت، این گروه پژوهشی هشدار داد که برای مشخص شدن مدت‌زمان ماندگاری اثر پاکسازی و تعیین برنامه‌های زمانی بهینه درمان، انجام دادن پژوهش‌های بالینی بیشتری ضروری است.

انتظار می‌رود کارآزمایی‌های بعدی بررسی کنند که آیا لرزش‌درمانی منظم می‌تواند افت حافظه را در بیمارانی که نشانه‌های اولیهٔ اختلال شناختی را نشان می‌دهند، به تأخیر بیندازد یا متوقف کند یا نه.

© The Independent

بیشتر از بهداشت و درمان