بیشتر ما تصور میکنیم پیری روندی خطی دارد و با نزدیک شدن به سالمندی، بدن و مغز بهتدریج تغییر میکنند، اما یافتههای مطالعهای تازه در سنگاپور این تصور را به چالش کشیده است.
به گزارش تلگراف، پژوهشگران دانشکده پزشکی دوکــانیواس (Duke-NUS) در سنگاپور با بررسی ۳.۸ میلیون سلول ایمنی، دریافتند دستگاه ایمنی ممکن است در حوالی ۴۰ سالگی و بار دیگر در حوالی ۶۰ سالگی، سریعتر و به شیوههایی مشخص پیر شود. یافتهها همچنین نشان میدهند که روند پیری در زنان و مردان متفاوت است و ممکن است به پاسخ این پرسشهای مهم در پژوهشهای پیری کمک کند که چرا زنان بهطور متوسط بیشتر از مردان عمر میکنند، اما احتمال ابتلای آنان به اختلالات دستگاه ایمنی، از جمله بیماریهای خودایمنی، چهار برابر مردان است؟
در دهه ۴۰ زندگی به چه چیزهایی توجه کنیم؟
اگر علائمی دارید که نگرانتان میکنند، توصیه همیشگی این است که به پزشک مراجعه کنید. در دهههای ۴۰ و ۵۰ زندگی، خطر ابتلا به بسیاری از بیماریها افزایش مییابد. مراجعه به پزشک در این سنین این مزیت را دارد که ممکن است فشار خون یا کلسترولتان بررسی شود. میدانیم که اگر این عوامل خطر را در میانسالی بهخوبی کنترل کنیم، میتوانیم خطر بسیاری از بیماریها را در سالهای بعد کاهش دهیم.
از طرفی، برای مراقبت از دستگاه ایمنی لزوماً به خرید مکملهای گرانقیمت نیازی نیست. فعالیت بدنی منظم یکی از بهترین راههای تقویت دستگاه ایمنی است و پژوهشهای دقیق علمی هم این موضوع را تأیید کردهاند. کاهش نسبی کالری دریافتی هم ممکن است مفید باشد. شواهد علمی نیز از پرهیز از پرخوری حمایت میکنند.
نتایجی که در چندین پژوهش تکرار شدند، نشان میدهد رژیم غذایی مدیترانهای احتمالاً عملکرد دستگاه ایمنی را بهبود میدهد. در این الگوی غذایی، غلات کامل، ماهی، روغن زیتون و مقدار زیادی میوه و سبزی مصرف میشود و مصرف گوشت و غذاهای فراوریشده محدود است.
در دهه ۶۰ زندگی به چه چیزهایی توجه کنیم؟
این مقاله نشان میدهد که میانسالی با سالمندی تفاوت دارد. توصیههایی هم که به بیمارانی که نخستین نشانههای ضعف و شکنندگی جسمی را دارند، با توصیهها به گروههای سنی جوانتر متفاوت است.
بسیاری از سالمندان پروتئین یا کالری کافی دریافت نمیکنند، لذا توصیه کاهش کالری دریافتی برای این افراد مناسب نیست. حفظ تودهٔ عضلانی برای سالمندان دشوارتر است و تغییرات دستگاه ایمنی ممکن است تا حدی در این مسئله نقش داشته باشند. پس اگر وزنتان حتی اندکی روبهکاهش گذاشت، این میتواند نشانهای باشد که باید پروتئین و کالری بیشتری از رژیم غذاییتان دریافت کنید.
اما ورزش در دههٔ ۶۰ زندگی نیز اهمیت زیادی دارد و کمتحرکی در بخشی از افت عملکرد جسمی در سنین بالاتر اثرگذار است. با ورزش منظم واقعاً میتوان عملکرد دستگاه ایمنی را تغییر داد.
واکسن زدن نیز یکی دیگر از راههای مهم حفظ سلامت در سنین بالاتر است، بهویژه برای افراد بالای ۶۵ سال یا افراد بالای ۶۰ سال که بیماری زمینهای دارند. بخشی از این فواید به این برمیگردد که هر بار فرد به آنفلوانزا یا کووید مبتلا میشود، اندامهای دیگر بدن نیز تحت تأثیر قرار میگیرند، زیرا این بیماریها با التهاب همراهاند و این التهاب میتواند مشکلات گوناگونی ایجاد کند.
از طرفی خود واکسیناسیون هم دستگاه ایمنی را تحریک میکند و تابآوری آن را افزایش میدهد. این اثر ممکن است در درازمدت هم بر روند کلی پیری تأثیر بگذارد و خطر بیماری قلبی و حتی زوال عقل را کاهش دهد.
پیری و سیستم ایمنی
در این مطالعه، پژوهشگران عمدتاً در رفتار نوعی گلبول سفید به نام سلولهای تی (T) و ژنهای دخیل در عملکرد این سلولها در حوالی ۴۰ و ۶۰ سالگی، تفاوتهایی مشاهده کردند.
سلولهای تی به بدن کمک میکنند به عوامل مهاجمی مانند ویروسها پاسخ دهد و میتوانند سلولهای سرطانی یا آلوده به ویروس را از بین ببرند. عملکرد این سلولها در چگونگی گذراندن دوران سالمندی نقش دارد.
با تضعیف دفاع ایمنی بدن، آسیبپذیری در برابر عفونتها بیشتر میشود؛ وضعیتی که در بسیاری از سالمندان و بهویژه در مردان دیده میشود. چنانچه در همهگیری کووید هم دیدیم، سالمندان بسیار بیشتر در معرض خطر بودند، زیرا دستگاه ایمنی آنها توان کمتری برای مقابله با بیماری داشت. این الگو در مواجهه با سایر عوامل بیماریزا هم دیده میشود. بررسی پروندههای پزشکی هم نشان میدهند که در سنین پس از ۷۰ سالگی، شمار بیماریها، از عفونت مجاری ادراری گرفته تا عفونتهای دستگاه تنفسی بهشدت افزایش مییابد که ناشی از تغییرات دستگاه ایمنی، بهویژه تغییرات سلولهای تی است.
با این حال این روند در افراد مختلف یکسان نیست. در بیشتر افراد، سلولهای تی هم از نظر تعداد و هم از نظر سهمشان در میان سلولهای ایمنی، کاهش مییابند، اما در برخی افراد، این کاهش رخ نمیدهد. اگر ایمنی وابسته به سلولهای تی و عملکرد این سلولها در سالمندی در سطح مطلوبی باقی بماند، به نظر میرسد این وضعیت میتواند یکی از عوامل تابآوری بدن باشد.
در عین حال، دستگاه ایمنی زنان سالمند اغلب در وضعیتی قرار دارد که پژوهشگران آن را «فعالشدگی مزمن» نامیدهاند. این وضعیت آنان را در برابر برخی بیماریهای مرتبط با افزایش سن، اختلالات خودایمنی و آلرژیهایی که در سنین بالاتر بروز میکنند، آسیبپذیرتر میکند. روشن شدن علت فعالیت بیشتر دستگاه ایمنی زنان و یافتن راههایی برای تقویت تابآوری افرادی که دستگاه ایمنیشان ظاهراً سریعتر پیر میشود، میتواند به افراد بیشتری کمک کند دوران سالمندی سالمتری داشته باشند.
پژوهشگران امیدوارند یافتههایشان به تولید داروهای متناسب با ویژگیهای هر فرد برای اختلالات دستگاه ایمنی یا بیماریهای مرتبط با افزایش سن کمک کند.
البته این مطالعه تنها روی ساکنان سنگاپور انجام شد و پژوهشگران گروههای سنی مختلف را در یک مقطع زمانی بررسی کردند. بنابراین، تغییرات دستگاه ایمنی هر فرد در طول زندگی پیگیری نشد. به همین دلیل دربارهٔ تعمیم همه یافتهها به سایر جمعیتها تردیدهایی وجود دارد. مثلاً ممکن است در این جمعیتِ ساکن سنگاپور در حوالی ۴۰ و ۶۰ سالگی اتفاقی مانند تغییر در عادتهای کاری رخ داده باشد که تغییرات مشاهدهشده در دادهها را در این دو سن توضیح دهد.

