«اگر پاتریک مکمولان را نمیشناسی، باید بیشتر بیرون بروی.» این جملهٔ اندی وارهول (Andy Warhol)، که در نمایشگاه عکسهای هنری مکمولان در نیویورک در گالری «یک فضای هنری» هم روی دیوار آمده، شاید بهترین معرفی برای عکاسی باشد که بیش از چهار دهه بخشی از حافظهٔ تصویری شبهای نیویورک را نه فقط ثبت، بلکه تا اندازهای ساخته است.
بخش بزرگی از آنچه از فرش قرمزها، مهمانیهای مد و رویدادهای هنری میبینیم، حاصل انتخاب عکاسانی است که در آن لحظه حضور داشتهاند. زاویهٔ دوربین، لحظهٔ ثبت تصویر و حتی انتخاب اینکه چه کسی وارد قاب شود، برداشت ما از یک رویداد را شکل میدهد. عکس خوب فقط حضور یک چهرهٔ مشهور را ثبت نمیکند؛ میتواند فضای یک شب، شخصیت سوژه و مناسبات اجتماعی اطراف او را نیز نشان دهد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
در نیویورک، این نگاه را میتوان در نمایشگاه «خیلی مشهور» (So Famous) در گالری «یک فضای هنری» (One Art Space) در نیویورک دید؛ مجموعهای از عکسهای مکمولان از چهرههایی چون ژاکلین کندی اوناسیس، دایانا، مدونا، دیوید بویی، میک جگر، گریس جونز، لئوناردو دیکاپریو، برد پیت، ایو سن لوران و جان اف کندی پسر.
جذابیت این تصاویر فقط به شهرت سوژهها نیست. در عکسهای مکمولان معمولاً میتوان فهمید فرد در چه فضایی ایستاده، چه رابطهای با اطرافیان دارد و حالوهوای مهمانی چگونه بوده است. او از نسلی است که عکاسی از یک مهمانی را بیشتر روایت میدید تا ثبت حضور.
امروز در بسیاری از فرش قرمزها و مراسم رسمی دهها عکاس تقریباً تصویری مشابه میگیرند؛ سوژه مقابل لوگوهای تبلیغاتی میایستد، چند ثانیه به راست و چپ نگاه میکند و عکسها بلافاصله منتشر میشوند. اما مکمولان پیش از فشردن شاتر به نور، ترکیببندی، حالت بدن و شخصیت سوژه توجه میکرد.
خود او دربارهٔ نمایشگاه «خیلی مشهور» میگوید وقتی به این عکسها نگاه میکند، فقط چهرههای معروف را نمیبیند؛ مهمانیها، دوستیها و انرژی نیویورکی را به یاد میآورد که هنر، مد، موسیقی و زندگی شبانه را به هم پیوند میداد. به گفتهٔ او، پیش از شبکههای اجتماعی، «بودن در اتاق» جادوی خاصی داشت و عکسهایش بخشی از همان هیجان را حفظ کردهاند.
پاتریک مکمولان در نیویورک به دنیا آمد و در لانگآیلند بزرگ شد. در دانشگاه نیویورک مدیریت خواند، اما مسیر حرفهایاش را در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی، برابر با دههٔ ۱۳۶۰ خورشیدی، در مهمانیها و زندگی شبانهٔ منهتن پیدا کرد. دوستی با اندی وارهول و تشویق او نیز در تبدیل علاقهٔ مکمولان به عکاسی حرفهای نقش داشت.
او بعدها شرکت عکاسی خود را راه انداخت و بایگانی بزرگی از چند دهه زندگی اجتماعی، هنری و مد نیویورک ساخت. عکسهایش در نشریاتی چون ووگ، ونیتی فر، اینترویو، هارپرز بازار و مجلهٔ نیویورک تایمز منتشر شدهاند؛ از افتتاحیهٔ گالریها و هفتههای مد تا ضیافتهای خیریه و شبهای مشهور مرکز شهر.
مکمولان را میتوان در کنار عکاسانی مانند بیل کانینگهام (Bill Cunningham) از نمایندگان نسلی دانست که عکاسی از مد و جامعه را به زبانی شخصی تبدیل کردند. کانینگهام، عکاس افسانهای نیویورک که سال ۲۰۱۶ در ۸۷ سالگی درگذشت، نزدیک به چهار دهه خیابانها، مهمانیها و تغییر پوشش مردم شهر را در نشریه نیویورک تایمز ثبت کرد.
تفاوت آن دو بیشتر در محل شکار تصویر بود. کانینگهام اغلب با دوچرخه در خیابان به دنبال لباس و رفتار واقعی مردم میگشت؛ مکمولان بیشتر در مهمانیها، افتتاحیهها و فرش قرمزها حضور داشت. اما برای هر دو، دوربین فقط وسیلهٔ ثبت نبود؛ ابزار انتخاب و تفسیر بود.
نمایشگاه «خیلی مشهور» همین نکته را یادآوری میکند. تاریخ فرهنگ عامه فقط با فیلم، موسیقی و لباس ساخته نمیشود؛ بخشی از آن را عکاسانی میسازند که تصمیم میگیرند کدام لحظه ارزش ماندن دارد. وقتی سالها بعد مهمانیای از دههٔ ۱۹۹۰ را میبینیم، در واقع آن شب را از چشم پاتریک مکمولان میبینیم.
در دورهای که تلفن همراه هر مهمان را به عکاسی بالقوه تبدیل کرده و هزاران تصویر از یک رویداد در چند ثانیه منتشر میشود، ارزش چنین نگاه شخصی شاید روشنتر باشد. تعداد عکسها بیشتر شده است، اما آنچه هنوز کمیاب مانده، زاویهٔ دیدی است که بتواند یک چهره، یک مهمانی و یک دوره را از دیگران متمایز کند.

