یکی از عوامل کمتر موردتوجه برای حفظ سلامت و شادابی پوست، غذایی است که می‌خوریم. این در حالی است که مواد غذایی گیاهی، چربی‌های سالم و خوراکی‌های تخمیری می‌توانند چین‌وچروک‌ها را کاهش دهند، به تولید کلاژن کمک کنند و بافت پوست را بهبود بخشند.

پوست بزرگ‌ترین اندام بدن است و باید یک عمر همراه ما بماند. مراقبت درست از پوست، علاوه بر حفظ ظاهر جوان، به سلامت عمومی بدن نیز کمک می‌کند، اما پوست، به‌عنوان سد میان بدن و دنیای بیرون، در معرض آسیب‌های فراوانی هم قرار دارد و عوامل محیطی متعددی از جمله آلودگی هوا، ازن و تغییرات اقلیمی، همگی در پیری پوست نقش دارند.

دهه‌ها تصور می‌شد پرتو فرابنفش عامل اصلی پیری پوست ناشی از عوامل محیطی است، اما حالا می‌دانیم که این تصور درست نیست و طول‌موج‌های دیگر موجود در نور طبیعی خورشید، برای مثال نور مرئی و پرتو فروسرخ، نیز می‌توانند در پیری پوست نقش داشته باشند. حتی افزایش دما هم می‌تواند به این فرایند دامن بزند. گذشت زمان نیز عامل دیگری است. با افزایش سن، پوست به‌تدریج کلاژن از دست می‌دهد؛ پروتئینی که به پوست ساختار می‌دهد و کاهش آن می‌تواند به ایجاد چین‌وچروک منجر شود.

یکی از عوامل کمتر موردتوجه که می‌تواند به حفظ وضعیت بهتر پوست کمک کند، تغذیه است. از چربی‌های سالم تا خوراکی‌های تخمیری مفید برای روده. در ادامه به نقل سرویس جهانی بی‌بی‌سی، مجموعه‌ای از مواد غذایی که می‌توانید به این منظور در برنامه غذایی خود بگنجانید، معرفی می‌شود

۱ــ میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگ

پژوهش‌های فراوانی نشان داده‌اند که رژیم غذایی سرشار از مواد گیاهی برای حفظ سلامت پوست اهمیت دارد. در این راستا،‌ بهتر است میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگ را انتخاب کنید، زیرا حاوی آنتی‌اکسیدان‌های قدرتمندی‌اند که به محافظت از پوست در برابر آسیب‌های ناشی از آلودگی و نور خورشید کمک می‌کنند.

هویج، فلفل و گوجه‌فرنگی سرشار از کاروتنوئیدهایی مانند لوتئین، لیکوپن و بتاکاروتن‌اند. این ترکیبات در بافت چربی ذخیره می‌شوند و در برابر پرتوهای فرابنفش محافظت ایجاد می‌کنند.

با آنکه اهمیت استفاده از ضدآفتاب اثبات شده، مردم معمولاً زمانی آن را به کار می‌برند که قرار است مدتی طولانی بیرون از خانه باشند، نه هر روز. مصرف منظم غذاهای سرشار از کاروتنوئید در تمام طول سال، سطحی پایه و مداوم از محافظت در برابر پرتو فرابنفش، با ضریب حدود ۲ تا ۳، فراهم می‌کند. افزودن مقدار کمی چربی سالم مانند روغن زیتون به گوجه‌فرنگی یا هویج، جذب این آنتی‌اکسیدان‌ها را برای بدن آسان‌تر هم می‌کند.

بتاکاروتن می‌تواند به ویتامین آ هم تبدیل شود؛ ویتامینی که برای رشد سلول‌های پوست و محافظت از پوست در برابر عفونت اهمیت دارد. کاروتنوئیدها به سلول‌های پوست در تولید اسید هیالورونیک هم کمک کنند. این مولکول به حفظ استحکام و خاصیت ارتجاعی پوست کمک می‌کند و در بسیاری از مرطوب‌کننده‌ها و کرم‌های «ضدپیری» موجود در بازار یافت می‌شود.

همین رنگدانه‌ها ممکن است به افزایش کلاژن نیز کمک کنند. در یک مطالعهٔ کوچک، زنانی که به‌ مدت ۱۰ ماه هر روز مکمل کاروتنوئید مصرف کردند، بهبود وضعیت کلاژن و الاستین پوست را نشان دادند؛ یافته‌ای که حاکی از نقش احتمالی این ترکیبات در جلوگیری از تجزیه کلاژن است.

همچنین مشخص شده است که مصرف فراوان میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگ به پوست درخششی می‌بخشد که آن را سالم‌تر نشان می‌دهد.

البته برای بهره‌مندی از این فواید، باید این مواد غذایی را به‌طور مستمر مصرف کنیم. هر آنتی‌اکسیدانی که می‌خورید، برای آنکه در برابر عوامل محیطی محافظت ایجاد کند، معمولاً ۸ تا ۱۰ هفته زمان لازم دارد تا اثر قابل‌اندازه‌گیری داشته باشد.

انبه از دیگر میوه‌هایی است که تأثیر احتمالی آن بر پیری پوست بررسی شده است. یافته‌ها نشان داده‌اند که انبه می‌تواند به حفظ ظاهر جوان‌تر پوست با افزایش سن کمک کند. در مطالعه‌ای در دانشگاه کالیفرنیا، زنان یائسه به‌ مدت ۱۶ هفته، چهار بار در هفته، هر بار ۸۵ گرم انبه خوردند. پژوهشگران دریافتند این کار اندازه چین‌وچروک‌های موجود و شمار چین‌وچروک‌های تازه را کاهش داد.

البته برای اثبات این اثر به به پژوهش بیشتری نیاز است، اما پژوهشگران احتمال دادند این آثار مفید ناشی از کاروتنوئیدها و همچنین آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند فلاونوئیدها و مانگیفرین باشد.

جالب اینکه این مطالعه نشان داد خوردن حدود ۲۵۰ گرم انبه در روز، چین‌وچروک را افزایش می‌دهد. علت این موضوع روشن نیست، اما ممکن است به میزان بالای قند طبیعی انبه مربوط باشد. محققان احتمال می‌دهند قند تا حدی به مولکول‌های موجود در پوست آسیب زده باشد.

انبه و مرکبات همچنین سرشار از ویتامین سی‌اند. این ویتامین به تولید کلاژن کمک می‌کند و در عین‌ حال آنتی‌اکسیدانی است که می‌تواند از پوست در برابر آسیب نور خورشید محافظت کند. مطالعات نشان می‌دهند ویتامین سی ممکن است به بهبود آب‌رسانی پوست و کاهش لک‌های ناشی از تجمع رنگدانه کمک کند. به همین دلیل ویتامین سی در محصولات مراقبت از پوست و مکمل‌ها کاربرد گسترده‌ای دارد.

۲ــ چربی‌های سالم

یک مطالعه کوچک تصادفی و کنترل‌شده نشان داد در افرادی که به‌ مدت ۱۶ هفته بادام را به‌عنوان میان‌وعده مصرف کردند، چین‌وچروک‌ها در مقایسه با کسانی که میان‌وعده دیگری می‌خوردند، کمتر نمایان بود.

ویتامین ئی که در مغزها و دانه‌ها فراوان است، نیز می‌تواند از پوست در برابر آسیب سلولی و پیری محافظت کند. کمبود این ویتامین سلامت پوست را تحت تأثیر قرار می‌دهد و باعث کند شدن ترمیم زخم شود. بادام، فندق، دانه کاج و بسیاری از روغن‌های دانه‌های گیاهی از منابع خوب آن‌اند.

این مغزها اسیدهای چرب امگا۶ هم دارند که می‌توانند سد محافظ پوست را تقویت و به حفظ رطوبت آن کمک کنند.

نوع دیگری از چربی سالم که برای پوست مفید شناخته شده، امگا۳ است که در ماهی‌های چرب یافت می‌شود. سالمون، ساردین و ماهی خال‌مخالی از ماهی‌های سرشار از امگا۳ هستند. مطالعات کوچک نشان می‌دهند این ماهی‌ها ممکن است حساسیت پوست به نور خورشید را کاهش دهند و در نتیجه به محافظت در برابر آسیب‌های خورشیدی کمک کنند. این ماهی‌ها به حفظ کلاژن موجود و کاهش التهاب نیز کمک می‌کنند.

۳ــ غذاهای مفید برای روده

وقتی رژیم غذایی متنوعی سرشار از میوه‌ها و سبزیجات تازه، مغزها و دانه‌ها داریم، هم میکروب‌های روده از آن بهره می‌برند و هم پوستمان. دلیلش ارتباط تنگاتنگ سلامت روده و پوست است؛ رابطه‌ای که پژوهشگران آن را «محور روده‌‌ــ‌پوست» می‌نامند.

وقتی طیف متنوعی از مواد غذایی گیاهی می‌خوریم، میکروب‌های روده ترکیباتی آزاد می‌کنند که خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی دارند. این ترکیبات بر پوست نیز اثر می‌گذارند. مجموعه میکروب‌های سالم‌تر روده همچنین می‌تواند با پشتیبانی از دستگاه ایمنی، به بهبود بیماری‌های پوستی کمک کند.

یکی از راه‌های دستیابی به این فواید، مصرف طیف گسترده‌ای از مواد غذایی گیاهی است؛ از جمله میوه‌ها و سبزیجات، انواع حبوبات، غلات کامل، سبزی‌های معطر و ادویه‌ها. این کار می‌تواند استرس را کاهش دهد، خواب را بهبود بخشد و از ما در برابر بیماری‌های پوستی محافظت کند. 

خوراکی‌های تخمیری مانند کلم‌ترش، کیمچی، کامبوچا یا ماست نیز برای تغذیهٔ میکروب‌های روده بسیار مفیدند.

البته تغذیه سالم قرار نیست پوست فردی ۶۰ ساله را به پوست سال‌های ۳۰ سالگی او بازگرداند، اما می‌تواند برای حفظ سلامت و عملکرد آن شرایط مناسب‌تری فراهم کند. در کنار تغذیه، محافظت منظم در برابر نور خورشید همچنان یکی از مهم‌ترین اقدام‌ها برای پیشگیری از پیری زودرس پوست است.