یک کارآزمایی دوساله به بحث دیرینه درباره اثر شیرین‌کننده‌های مصنوعی بر وزن بدن، داده‌های تازه‌ای افزوده است. پژوهشگران بررسی کردند آیا نوشیدنی‌های رژیمی، علاوه بر اصلاح عادت‌های غذایی نادرست، می‌توانند به‌اندازه آب ساده به کاهش وزن کمک کنند یا خیر. نتایج نشان داد این دو گزینه برای شرکت‌کنندگانی که در تلاش برای کاهش وزن و حفظ آن بودند، عملکرد مشابهی داشتند.
نوشابه‌های رژیمی با وعده حفظ طعم شیرین و حذف کالری شکر به بازار آمدند، اما دیری نگذشت که خود به موضوع اختلاف‌نظر میان متخصصان تغذیه تبدیل شدند. آیا می‌توان بدون دریافت شکر، از طعم شیرین لذت برد و در عین حال وزن کم کرد، یا شیرین‌کننده‌های مصنوعی با برهم زدن سازوکار تنظیم اشتها، بدن را به مصرف غذای بیشتر سوق می‌دهند.
دانشمندان دانشگاه لیورپول به این منظور ۴۹۳ فرد دارای اضافه‌وزن یا مبتلا به چاقی را وارد این مطالعه کردند. شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند تا هر روز نوشیدنی‌های رژیمی موجود در بازار یا آب ساده مصرف کنند.
این افراد همگی در یک برنامه ساختاریافته کنترل وزن هم شرکت کردند که به اصلاح سبک غذایی آنان نیز کمک می‌کرد. این برنامه به صورت جلسات هفتگی همراه با راهنمایی و پشتیبانی در مرحله ۱۲هفته‌ای کاهش وزن و سپس جلسات ماهانه در مرحله ۴۰هفته‌ای حفظ وزن بود. پس از آن، پیگیری به‌مدت ۵۲ هفته بدون پشتیبانی ادامه یافت و جلسه پایانی در هفته ۱۰۴ برگزار شد.
نوشیدنی‌های رژیمی در این بررسی حاوی شیرین‌کننده‌های رایج کم‌کالری یا بدون کالری مانند آسپارتام، آسه‌سولفام پتاسیم و سوکرالوز بودند. پژوهشگران در تمام دوره دوساله، تغییرات وزن، اندازه‌های بدن، ترکیب بدنی و شاخص‌های سوخت‌وساز را پیگیری کردند. طراحی مطالعه امکان مقایسه مستقیم این دو گزینه نوشیدنی را در شرایط کنترل‌شده فراهم کرد.
نتایج پس از دو سال
هر دو گروه وزن کم کردند و پس از پایان مرحله فعال برنامه، بخش عمده کاهش وزنشان را حفظ کردند. افرادی که در گروه نوشیدنی‌های رژیمی بودند، به‌طور میانگین حدود ۴.۸ کیلوگرم وزن کم کردند، در حالی که میانگین کاهش وزن در گروه آب حدود ۳.۷ کیلوگرم بود. تفاوت میان دو گروه از نظر آماری معنادار محسوب نمی‌شود.
دور کمر و دور باسن هم در هر دو گروه کاهش یافت و ترکیب بدنی و چندین شاخص سلامت سوخت‌وساز شرکت‌کنندگان نیز بهتر شد. مصرف قند در هر دو گروه هم پایین آمد، اما این کاهش در گروه نوشیدنی‌های رژیمی اندکی بیشتر بود.
یافته‌های این پژوهش که در نشریه بریتانیایی تغذیه (British Journal of Nutrition) منتشر شد، نشان داد که شرکت‌کنندگان با مصرف هر یک از این دو نوع نوشیدنی و شرکت در برنامه‌های کنترل وزن، توانستند وزن کم کنند و کاهش وزن خود را به‌مدت دو سال حفظ کنند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
پروفسور جیسون هالفورد، از پژوهشگران این مطالعه، می‌گوید نوشیدنی‌های حاوی شیرین‌کننده‌های فاقد ارزش تغذیه‌ای جایگزینی موثر برای نوشیدنی‌های قندی‌اند و در این دوره دوساله عملکردی هم‌تراز با آب داشتند
پروفسور جوآن هارولد، یکی دیگر از محققان، نیز افزود که این کارآزمایی تصادفی بلندمدت و دقیق در تأیید نگرانی‌ها دربارهٔ اختلال در اشتها یا افزایش وزن بر اثر مصرف شیرین‌کننده‌ها، شواهدی به دست نداد. بلکه شواهد بالینی را فراهم می‌کند که در بحث‌های پیشین جای آن‌ها خالی بود. همچنین مستقیماً به پرسش‌هایی می‌پردازد که داده‌های مطالعات مشاهده‌ای و پژوهش‌های کوتاه‌مدت‌تر مطرح کرده و میان شیرین‌کننده‌های مصنوعی و تغییرات احتمالی اشتها یا آثار احتمالی بر سوخت‌وساز، ارتباط یافته بودند.
جایگاه یافته‌های اخیر در توصیه‌های سلامت عمومی
توصیه‌های کنونی نهادهایی مانند سازمان بهداشت جهانی بر احتیاط در استفاده از شیرین‌کننده‌های غیرقندی برای کنترل وزن تأکید دارند. این کارآزمایی تازه داده‌هایی بلندمدت حاصل از یک مطالعه تصادفی را ارائه می‌کند که می‌تواند در بازنگری‌های آینده این توصیه‌ها استفاده شود.
بیش از ۱۴۰ میلیون آمریکایی به‌طور منظم از شیرین‌کننده‌های مصنوعی، اغلب با هدف کاهش مصرف قند، استفاده می‌کنند. میانگین مصرف روزانه شکر افزوده در ایالات متحده همچنان بسیار بالاتر از حد توصیه‌شده است، از این رو، انتخاب‌های عملی در زمینه نوشیدنی‌ها برای بسیاری از افرادی که در پی کنترل وزنشان‌اند، اهمیت دارد.
این مطالعه تأکید می‌کند که نوشابه رژیمی و آب، هر دو می‌توانند در کنار اصلاح رفتار، بخشی از یک برنامه جامع کنترل وزن باشند، اما ادعا نمی‌کند که یکی از این دو گزینه بر دیگری برتری دارد و برای انتخاب‌های فردی و کیفیت کلی رژیم غذایی نیز نقش قائل است.
به این ترتیب نتایج نهایی این تحقیق نه نوشابه‌های رژیمی را به نوشیدنی‌هایی سالم‌تر از آب تبدیل می‌کند و نه تمام نگرانی‌های مربوط به شیرین‌کننده‌های مصنوعی را از میان می‌برد. آنچه اکنون با اطمینان بیشتری می‌توان گفت این است که مصرف نوشیدنی‌های رژیمی در افراد دارای اضافه‌وزن یا مبتلا به چاقی که از یک رژیم کاهش وزن پیروی می‌کنند، مانع کاهش وزن نمی‌شود و در مقایسه با آب، تفاوت معناداری در نتیجه نهایی ایجاد نمی‌کند.
