کمبود ویتامین کا میتواند بدون نشانههای آشکار، سلامتی استخوانها، قلب و فرایند انعقاد خون را تحت تاثیر قرار دهد. خونریزی غیرعادی یا دیر بند آمدن آن، کاهش استحکام استخوان، مشکلات قلبی و علائم آرتروز از نشانههاییاند که ممکن است از دریافت ناکافی این ویتامین حکایت داشته باشند.
به گزارش هلتی، ویتامین کا از جمله مواد مغذی است که کمتر درباره آن میشنویم، در حالی که اهمیت زیادی دارد. این ویتامین دو نوع اصلی دارد: ویتامین کا۱ و ویتامین کا۲. ویتامین کا۱ در انعقاد خون نقش مهمی دارد، در حالی که اهمیت کا۲ برای سلامت استخوانها، تنظیم رشد سلولی و جلوگیری از رسوب کلسیم در سرخرگها، یکی از عوامل موثر در بروز بیماری قلبی، بیشتر است.
بر اساس مطالعهای که در نشریه نوترینتس (Nutrients) منتشر شد، ممکن است تا ۳۱ درصد بزرگسالان ویتامین کا به میزان کافی دریافت نکنند. برای جلوگیری از کمبود ویتامین کا، باید مواد غذایی سرشار از کا۱ مانند سبزیجات برگسبز، کلم بروکلی، ادامامه، کدو تنبل و آب انار مصرف کرد. مواد غذایی سرشار از کا۲ نیز عبارتاند از گوشت ران مرغ، جگر غاز، جگر گاو، کره و پنیر تهیهشده از شیر گاوهای تغذیهشده با علف، زرده تخممرغ.
ویتامین کا محلول در چربی است، بنابراین هنگامی که همراه غذایی حاوی چربی مصرف شود، بهتر جذب میشود. زنان ۱۹ ساله و بالاتر روزانه به ۹۰ میکروگرم ویتامین کا و مردان ۱۹ ساله و بالاتر به ۱۲۰ میکروگرم از آن نیاز دارند.
علائم کمبود ویتامین کا
نشانههایی که در زیر ذکر میشوند ممکن است دلایل مختلفی داشته باشند، اما در صورت مشاهده همزمان چند مورد، بهتر است درباره احتمال کمبود ویتامین کا هم با پزشک خود مشورت کنید.
بریدگیهایی که خونریزی شدیدی دارید یا خونشان دیر بند میآیند
اگر خونریزی زخمها بهسرعت متوقف نشود، ممکن است مقدار خطرناکی خون از دست بدهید و خطر مرگ بر اثر جراحت نیز افزایش یابد. نشانههای هشداردهنده خونریزی شدید قاعدگی، خوندماغ، وجود خون در ادرار یا مدفوع و خونریزی لثه است. ویتامین کا در کنار آنزیمی که برای ساخت پروترومبین ضروری است، عمل میکند؛ پروترومبین نوعی پروتئین دخیل در فرایند انعقاد خون است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
کاهش استحکام استخوانها
ویتامین کا میتواند در سلامتی استخوانها نقش داشته باشد. به گزارش موسسه ملی سلامت آمریکا، برخی پژوهشها میان دریافت بیشتر ویتامین کا با تراکم بالاتر استخوان و کاهش خطر شکستگی لگن ارتباط یافتهاند.
در صورت ناکافی بودن ویتامین کا، بدن برای پشتیبانی بهینه از عملکردهایی مانند حفظ سلامتی استخوان و قلب، ویتامین کا کافی در اختیار ندارد
ارتباط احتمالی با سلامتی قلب
وقتی سطح ویتامین کا پایین باشد، ممکن است کلسیم بهجای استخوانها در بافتهای نرم، مانند سرخرگها، رسوب کند. این وضعیت نهتنها ممکن است به ضعف استخوانها منجر شود، بلکه میتواند کلسیفیکاسیون یا رسوب کلسیم در عروق را که یکی از عوامل خطر بیماری عروق کرونر قلب است، به دنبال داشته باشد. خطر کلسیفیکاسیون عروقی در افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه بهمراتب بیشتر است.
ارتباط احتمالی با آرتروز
وقتی سطح ویتامین کا بیشازحد کاهش یابد و فرد دچار کمبود این ویتامین شود، ممکن است استخوانها و غضروفها همه مواد معدنی موردنیاز خود را دریافت نکنند و این خطر ابتلا به آرتروز را افزایش میدهد. هرچند بر اساس یک مقاله مروری، پژوهشها در این زمینه هنوز در مراحل مقدماتی قرار دارند.
علل کمبود ویتامین کا
برخی داروها و بیماریها ممکن است مانع جذب ویتامین کا موردنیاز بدن شوند. اگر هر یک از موارد زیر درباره شما صدق میکند، مراقب علائم کمبود باشید.
- افراد مبتلا به برخی اختلالات دستگاه گوارش یا سندرومهای سوءجذب ممکن است نتوانند ویتامین کا را بهدرستی جذب کنند. این بیماریها عبارتاند از فیبروز کیستیک، کولیت یا زخم روده، التهاب مزمن لوزالمعده، بیماری التهابی روده، سندرم روده کوتاه و انسداد مجاری صفراوی.
- اگر جراحی چاقی انجام داده باشید هم بیشتر در معرض کمبود ویتامین کا قرار دارید. درباره میزان خطر کمبود ویتامین کا و ضرورت مصرف مکمل آن با پزشک خود مشورت کنید.
- برخی آنتیبیوتیکهای خانواده سفالوسپورین ممکن است باکتریهای تولیدکننده ویتامین کا در روده را از بین ببرند. اگر بیش از چند هفته از این آنتیبیوتیکها استفاده میکنید، ممکن است لازم باشد مصرف مکمل را در نظر بگیرید.
- داروهایی مانند کلستیرامین و کلستیپول با جلوگیری از جذب مجدد اسیدهای صفراوی، به کاهش کلسترول کمک میکنند. این داروها ممکن است در جریان این فرایند، میزان جذب ویتامینهای محلول در چربی مانند ویتامین کا را نیز کاهش دهند.
اگر از داروهای متصلشونده به اسیدهای صفراوی استفاده میکنید، درباره ضرورت مصرف مکمل برای جلوگیری از کمبود ویتامین کا با پزشک خود مشورت کنید.
آکادمی اطفال آمریکا توصیه میکند که همه نوزادان هنگام تولد یک نوبت ویتامین کا۱ به مقدار ۰.۵ تا یک میلیگرم دریافت کنند. دلیل این توصیه آن است که ویتامین کا بهخوبی از جفت عبور نمیکند و کمبود آن در چند هفته نخست زندگی، ممکن است موجب بروز عارضهای به نام «خونریزی ناشی از کمبود ویتامین کا» شود. اگر خونریزی ناشی از کمبود ویتامین کا در داخل جمجمه رخ دهد، میتواند جان نوزاد را تهدید کند.
سطح ویتامین کا را میتوان با آزمایش خون ارزیابی کرد. آزمایش خون درصد پروتئینهای وابسته به ویتامین کا را که بهاندازه کافی فعال نشدهاند، مشخص کند. درصد بالاتر این پروتئینها ممکن است نشانه پایین بودن سطح ویتامین کا باشد، زیرا این ویتامین برای فعالسازی آنها ضروری است.
