در آستانهٔ جشن دیوالی، جشن نور و یکی از مهم‌ترین مناسبت‌های مذهبی و فرهنگی هند، حماسهٔ باستانی «رامایانا» در قالب فیلمی پرهزینه و باشکوه، با جلوه‌های ویژه‌ای در تراز آثار بزرگ هالیوودی، به پردهٔ سینما بازگشت.
در بسیاری از سنت‌های هندو، دیوالی با بازگشت پیروزمندانهٔ راما به زادگاهش، آیودیا، پس از شکست دشمنش، راوانا، پیوند دارد و اکنون روایت سینمایی همین حماسه با بودجه‌ای حدود ۵۰۰ میلیون دلار در دو قسمت، توجه مخاطبان و منتقدان را جلب کرده است.
فیلم «رامایانا؛ ظهور یک اسطوره» با صحنه‌ها و دکورهای عظیم، طراحی پرجزئیات و جلوه‌های ویژهٔ گسترده، تصور رایج از انحصار هالیوود بر تولید آثار حماسی بسیار پرهزینه را به چالش می‌کشد. به طوری که برخی منتقدان آن را گامی مهم در ورود سینمای هند به رقابت جهانی پروژه‌هایی می‌دانند که تا چند سال پیش بیشتر با استودیوهای بزرگ آمریکایی پیوند داشت.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
هند پیش از این نیز با داستان‌های انسانی و اجتماعی و فیلم‌هایی که در جشنواره‌ها و جوایز جهانی دیده شدند، جایگاهش را در سینمای بین‌المللی نشان داده بود. موفقیت «میلیونر زاغه‌نشین» (Slumdog Millionaire) در سال ۲۰۰۸، با داستانی که در بمبئی می‌گذشت و هشت جایزهٔ اسکار گرفت، یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های جهانی شدن روایت‌ها دربارهٔ هند بود؛ هرچند این فیلم محصول بریتانیا و ساختهٔ دنی بویل بود.
«رامایانا» این بار سوی دیگری از ظرفیت سینمای هند را نشان می‌دهد، آن هم نه فقط در توان روایت داستان‌های بومی برای مخاطب جهانی، بلکه امکان ساخت پروژه‌هایی عظیم، پرهزینه و از نظر فنی، قابل‌مقایسه با بزرگ‌ترین تولیدات بین‌المللی آن هم در سالی که «اودیسه» با حاشیه‌های فراوان روی پرده سینماهای جهان رفت.
نیتش تیواری، کارگردان فیلم، یکی از مهم‌ترین حماسه‌های آیین هندو را با گروهی از ستارگان سینمای هند و متخصصان بین‌المللی موسیقی و جلوه‌های ویژه به روی پرده برده است. هانس زیمر و ای. آر. رحمان، دو آهنگساز برندهٔ اسکار، موسیقی این پروژه را ساخته‌اند و شرکت جلوه‌های ویژهٔ دی‌ان‌ئی‌جی (DNEG) که سابقهٔ همکاری در تولید آثاری مانند «تل‌ماسه» را دارد، در خلق دنیای تصویری آن مشارکت کرده است.
رامایانا از مهم‌ترین حماسه‌های ادبی و دینی هند است و داستان آن طی قرن‌ها در شعر، نقش‌برجسته‌ها و مجسمه معابد، نمایش‌های عروسکی سایه‌ای، تئاترهای سنتی و روایت‌های شفاهی بازگو شده است. همین جایگاه مذهبی و فرهنگی اقتباس تازهٔ آن را به کاری حساس تبدیل و نویسندگان و سازندگان فیلم را با چالش بازگویی داستانی که برای میلیون‌ها نفر تنها یک اثر ادبی نیست، روبه‌رو کرده است.
رنبیر کاپور نقش راما، شاهزادهٔ آیودیا، را بازی می‌کند که ۱۴ سال به تبعید می‌رود و همراه همسرش سیتا، با بازی سای پالاوی، راهی جنگل می‌شود. ربوده شدن سیتا به دست راوانا، پادشاه و دیو ده‌‌سر لانکا، با بازی یاش، زمینهٔ نبرد بزرگ میان دو سوی داستان را فراهم می‌کند.
نخستین واکنش منتقدان یکدست نبود. گاردین ابعاد حماسی، تصاویر چشمگیر و روایت پرکشش فیلم را ستود و آن را از نظر وسعت تصویری با آثاری مانند «ارباب حلقه‌ها» مقایسه کرد. در مقابل، برخی منتقدان استفاده از تصاویر دیجیتال و هوش مصنوعی را در بعضی صحنه‌ها بیش از اندازه آشکار و مصنوعی دانستند.
با وجود این اختلاف نظرها، مقیاس تولید «رامایانا» خود نشانهٔ تغییری مهم است و سینمای هند این بار نه با یک فیلم کم‌هزینه و رقص و آواز یا صرفاً قدرت قصه‌گویی، بلکه با یکی از گران‌ترین پروژه‌های تاریخ سینما وارد میدان رقابت جهانی آثار حماسی شده است.
