نتایج پژوهشها نشان میدهد نوشیدن منظم چای ترش ممکن است به کاهش ملایم فشار خون کمک کند؛ اثری که بهویژه در افراد مبتلا به فشار خون بالا بیشتر دیده میشود. متخصصان تغذیه میگویند ترکیبات گیاهی موجود در این نوشیدنی میتوانند به گشاد شدن رگها و بهبود جریان خون کمک کنند، اما چای ترش جایگزین دارو یا دیگر اصول یک سبک زندگی سالم برای قلب نیست.
ترکیبی از عادتهای سالم، از رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی گرفته تا خواب کافی و مدیریت استرس، نقش مهمتری در کنترل فشار خون دارد تا تکیه بر یک ماده غذایی یا نوشیدنی خاص. با این حال، اضافه کردن برخی مواد غذایی و نوشیدنیها به برنامه روزانه میتواند در کنار این عادتها مفید باشد. یکی از آنها چای ترش است؛ نوشیدنی بدون کافئینی که به دلیل ترکیبات گیاهی و آنتیاکسیدانی آن، توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است.
متخصصان تغذیه در گفتگو با ایتینگول توضیح دادهاند که نوشیدن چای ترش یا گل ختمی (عصاره گیاه هیبیسکوس) چه تاثیری بر فشار خون دارد، این تاثیر از چه سازوکاری ناشی میشود و پیش از اضافه کردن آن به برنامه روزانه چه نکاتی را باید در نظر گرفت.
چای ترش چگونه میتواند فشار خون را کاهش دهد؟
چای ترش، نوشیدنی محبوبی است که هزاران سال در طب سنتی کاربرد داشته است. با این حال پژوهشگران در سالهای اخیر بررسی فواید احتمالی آن برای سلامتی، بهویژه تاثیر آن بر فشار خون، را آغاز کردهاند.
بخش زیادی از دانستههای فعلی درباره چگونگی تاثیر چای ترش بر فشار خون از مطالعات حیوانی به دست آمده است و به نظر میرسد بسیاری از ترکیبات موجود در این گیاه کنار یکدیگر میتوانند به کاهش فشار خون کمک کنند.
کیران کمپبل، متخصص تغذیه، توضیح میدهد: «چای ترش حاوی ترکیبات گیاهی طبیعی به نام آنتوسیانینها و پلیفنولها است که ممکن است به شل و گشاد شدن رگهای خونی کمک و در نتیجه، جریان خون را آسانتر کنند.» این ترکیبات گیاهی طبیعی در کنار سایر مولکولهای آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی، ممکن است از رگهای خونی در برابر آسیب نیز محافظت کنند و به عملکرد مناسب آنها یاری برسانند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
یکی دیگر از سازوکارهایی که چای ترش ممکن است از طریق آن به کاهش فشار خون کمک کند، مهار احتمالی «آنزیم مبدل آنژیوتانسین» یا ایسیئی (ACE) است. این اثر میتواند به حفظ انقباض طبیعی و سالم عروق کمک کند و مانع تنگ شدن رگهای خونی شود. با این حال، کمپبل تاکید میکند که تاثیر چای ترش بسیار ضعیفتر از داروهای مهارکننده ایسیئی است و این چای نباید جایگزین دارو شود.
مونیک ریچارد، متخصص تغذیه، میافزاید چای ترش از آنجا که بهطور طبیعی بدون کافئین و بدون شکر است، میتواند گزینه مناسبی برای تامین آب بدن باشد و به بدن در تنظیم تعادل مایعات کمک کند.
آیا چای ترش واقعا فشار خون را کاهش میدهد؟
نتایج پژوهشهای انجامشده تاکنون امیدوارکننده بودهاند. در یک مرور علمی بر ۱۲ مطالعه درباره چای ترش و فشار خون مشخص شد که مصرف روزانه یک گرم چای ترشــ چه بهشکل کپسول و چه در قالب حدود یک فنجان چایــ به مدت بیش از چهار هفته، فشار خون سیستولیک، یعنی عدد بالایی فشار خون، را بهطور میانگین ۷.۹ میلیمتر جیوه کاهش داد. نکته قابلتوجه این است که به نظر میرسد بیشترین فایده چای ترش برای افرادی است که فشار خونشان بالا است یا به بیماری پرفشاری خون مبتلا هستند. برخی مطالعات قدیمیتر نیز فواید مشابهی را گزارش کردهاند.
با این حال، در این مطالعات از شکلهای متفاوت چای ترش از جمله کپسول، عصاره و نوشیدنی، استفاده شده بود و مقدار آنتوسیانین مصرفشده نیز تفاوت چشمگیری داشت و از ۳ میلیگرم تا ۲۵۰ میلیگرم در روز متغیر بود. با وجود این، از آنجا که فشار خون بالا یکی از عوامل مهم خطر ابتلا به بیماریهای قلبی است، حتی کاهش اندک فشار خون نیز میتواند تاثیر معناداری بر سلامتی قلب داشته باشد.
پژوهشها نشان میدهند کاهش ۱۰ میلیمتر جیوهای فشار خون سیستولیک با کاهش خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر قلب و سکته مغزی ارتباط دارد. بنابراین، نوشیدن چای ترش ممکن است در کاهش فشار خون نقش داشته باشد.
با این حال، همچنان به پژوهشهای باکیفیت بیشتری نیاز است و مشخص نیست که مصرف چای ترش بهتنهایی برای کاهش معنادار فشار خون کافی باشد. ریچارد توصیه میکند افراد به جای تمرکز بر یک ماده غذایی یا نوشیدنی خاص، بررسی کنند که آیا عادتهای روزانهشان به حفظ سلامت رگهای خونی کمک میکند یا خیر. او میگوید: «چای ترش قطعا میتواند بخشی از یک الگوی زندگی سالم برای قلب باشد، اما خواب، تحرک، مدیریت استرس، فیبر، مواد غذایی سرشار از پتاسیم و یک الگوی غذایی ضدالتهابی نیز به همان اندازه اهمیت دارند.»
چه مقدار چای ترش بنوشیم و چگونه آن را دم کنیم؟
به نظر میرسد چای ترش زمانی بیشترین تاثیر را دارد که به طور منظم مصرف شود. پژوهشها نشان میدهند برای مشاهده فواید احتمالی آن، ممکن است لازم باشد این چای دستکم چهار هفته، هر روز مصرف شود.
ریچارد میگوید: «مقدار توصیهشده برای بهرهمندی احتمالی از بیشترین فواید مرتبط با کاهش فشار خون، روزانه دو تا سه فنجان ۲۴۰ میلیلیتری است» با این حال، حتی با مصرف روزانه یک فنجان نیز فوایدی مشاهده شده است. میزان تاثیر تا حد زیادی به روش دم کردن، از جمله مدت زمان دم کشیدن چای، بستگی دارد.
با وجود این، به دلیل تفاوت میان مطالعات، در حال حاضر هیچ فرمول، دوز یا زمانبندی مشخص و قطعی برای مصرف چای ترش تعیین نشده است. کمپبل میگوید: «در بیشتر مطالعات بالینی از چای ترش یا عصارههای استانداردشده استفاده میشود، بنابراین دشوار است که یک روش دم کردن خاص را برتر از روشهای دیگر بدانیم.»
لورن منیکر، متخصص تغذیه، هم میگوید سادهترین روش تهیه چای ترش این است که یک تا دو قاشق چایخوری گل خشکشده چای ترش را به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه در آب جوش دم کنید. کمپبل میافزاید این کار به استخراج پلیفنولها از گلها کمک میکند. پس از آن میتوانید چای را بهصورت گرم، بهعنوان نوشیدنی دلپذیر، یا سرد، بهعنوان نوشیدنی خنک و طراوتبخش، میل کنید.
خطرها و موارد احتیاط
نوشیدن چای ترش بیخطر تلقی میشود و معمولا بدن آن را بهخوبی تحمل میکند. یک مرور دامنهای نشان داد که نوشیدن روزانه ۵۰۰ میلیلیتر، معادل تقریبا دو فنجان، چای ترش با غلظت حداکثر ۳۰ گرم در لیتر، تا شش ماه بیخطر بوده است. با توجه به اینکه یک فنجان چای ترش حاوی حدود دو گرم یا کمتر از آن است، مصرف منظم این نوشیدنی احتمالا خطر بسیار اندکی دارد.
با این حال، ریچارد میگوید توجه به تداخلهای دارویی احتمالی و حساسیت فردی به این نوشیدنی اهمیت دارد. از آنجا که چای ترش ممکن است فشار خون را کاهش دهد، نوشیدن آن همزمان با مصرف داروهای فشار خون ممکن است باعث افت بیشازحد فشار خون شود. منیکر خاطرنشان میکند که چای ترش ممکن است با برخی داروهای فشار خون، از جمله داروهای ادرارآور، نیز تداخل داشته باشد. بنابراین، برای اطمینان با پزشک یا دیگر متخصصان مراقبتهای بهداشتی مشورت کنید.
