داروهای پپتید شبهگلوکاگون ۱ (جیالپی-۱) میتوانند وزن را کاهش دهند و برخی شاخصهای سلامت را بهبود بخشند، اما تاثیر آنها بر عملکرد ورزشی هنوز مشخص نیست و دانشمندان درباره اینکه آیا میتوان آنها را تقویتکننده عملکرد دانست، اختلاف نظر دارند.
به نوشته بیبیسی فیوچر، سرنا ویلیامز سال گذشته گفت پس از تولد فرزندش، با وجود تمرینهای سنگین قادر به کاهش وزن نبود و مصرف تیرزپاتاید را آغاز کرد، دارویی که با نامهای تجاری مونجارو و زپباند عرضه میشود. ویلیامز سفیر نام تجاری رو (Ro) است که این داروها را ارائه میکند و همسرش الکسیس اوهانیان نیز در این شرکت سرمایهگذاری کرده است. تیرزپاتاید با تقلید از هورمونهای جیالپی-۱ و جیآیپی احساس سیری را افزایش و اشتها را کاهش میدهد.
بازگشت ویلیامز به تنیس حرفهای پرسشهایی درباره تاثیر احتمالی این داروها بر عملکرد ورزشکاران ایجاد کرده است. دیوید کوان، متخصص مبارزه با دوپینگ در کینگز کالج لندن، میگوید یک ماده باید قابلیت افزایش عملکرد یا به خطر انداختن سلامت ورزشکار را داشته باشد یا با «روح ورزش» مغایر باشد تا در فهرست دوپینگ قرار گیرد. داروهای جیالپی-۱ در حال حاضر ممنوع نیستند، اما سازمان جهانی مبارزه با دوپینگ (وادا) آنها را در برنامه نظارتیاش قرار داده است تا الگوهای احتمالی سوءمصرف را شناسایی کند.
یکی از دلایل نبود پاسخ روشن این است که تاثیر این داروها روی عملکرد ورزشکاران نخبه مطالعه نشده است. ماسیمو ماپلی، متخصص قلب و فیزیولوژی ورزش در میلان، میگوید یکی از حوزههای مورد توجه ورزشهایی با دستهبندی وزنی مانند بوکس و کشتی است. کاهش وزن با کمک دارو میتواند به ورزشکار کمک کند به محدوده وزنی موردنظر برسد و از این طریق مزیت رقابتی ایجاد کند. داروهای ادرارآور نیز به دلایل مشابه و همچنین امکان پنهانسازی مواد ممنوعه، در ورزش حرفهای ممنوعاند.
پژوهشها نشان دادهاند مزایای جیالپی-۱ به کاهش وزن محدود نیست. این داروها میتوانند التهاب را کاهش دهند، سلامت سوختوساز را بهبود بخشند و خطر حمله قلبی و سکته مغزی را کم کنند. یک مطالعه نشان داده است کاهش وزن خطر عارضههای قلبیعروقی را یکسوم کاهش میدهد.
ویلیامز گفته است پس از مصرف دارو، خطر قلبیعروقی او ۱۹ درصد کاهش پیدا کرده و وضعیت مفاصل و کلسترولش بهتر شده است. او همچنین گفته است اکنون میتواند حرکاتی انجام دهد که پیشتر قادر به انجام آنها نبوده است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
دانیل دراکر، متخصص غدد دانشگاه تورنتو و از پژوهشگران پیشگام داروهای جیالپی-۱، احتمال تاثیر غیرمستقیم این تغییرات بر عملکرد را رد نمیکند. این داروها میتوانند جریان خون به عضلات را بهبود بخشند و از سلامت اندامها محافظت کنند که بخشی از آن ممکن است ناشی از کاهش التهاب باشد.
با این حال، ابی اسمیت رایان، استاد فیزیولوژی ورزش دانشگاه کارولینای شمالی، میگوید ورزش در کاهش التهاب موثرتر از این داروها است و قویترین آثار ضدالتهابی داروهای جیالپیـ۱ در افراد مبتلا به چاقی یا دارای اضافهوزن مشاهده شده است. اگر مشخص شود دوزهای پایین این داروها التهاب را در ورزشکاران لاغر نیز به میزان قابلتوجهی کاهش میدهد، ممکن است در بهبود و عملکرد نقش داشته باشند، اما هنوز شواهد علمی کافی وجود ندارد.
از سوی دیگر، عوارض داروها میتواند عملکرد ورزشی را مختل کند. کاهش توده عضلانی، مشکلات گوارشی و در موارد نادر، التهاب شدید لوزالمعده از عوارض شناختهشده داروهای کاهش وزن است. عضلات برای سرعت، استقامت و کاهش خطر آسیبدیدگی ضروریاند و از دست دادن آنها میتواند به عملکرد آسیب بزند.
مایکل جوینر، متخصص فیزیولوژی ورزش، میگوید اگر ورزشکار بتواند چربی بدن را کاهش دهد و همزمان عضلاتش را حفظ یا تقویت کند، کاهش چند کیلوگرم وزن میتواند سرعت و استقامت را افزایش دهد. تمرین شدید نیز ممکن است کاهش عضله را محدود کند. بررسی و تحلیل نتایج چند پژوهش برآورد کرده است حدود ۳۵ درصد وزن کاهشیافته با سماگلوتاید از توده بدون چربی، شامل عضله، آب و سایر بافتهای غیرچربی است؛ این میزان برای تیرزپاتاید حدود ۲۵.۴ درصد گزارش شده است. تمرین مقاومتی، مصرف پروتئین کافی و پایش ترکیب بدن میتواند به حفظ عضلات کمک کند.
کاهش اشتها میتواند مشکل دیگری برای ورزشکاران باشد. اسمیت رایان میگوید تامین سوخت کافی برای عملکرد، سازگاری با تمرین، و بهبود ضروری است و بسیاری از ورزشکاران نخبه همین حالا نیز برای دریافت انرژی کافی مشکل دارند. اضافه شدن کاهش اشتهای ناشی از جیالپی-۱ میتواند کمبود انرژی را تشدید کند.
پژوهشی تازه روی ۳۶ ورزشکار با برنامه غذایی کمکالری نشان داد با وجود دریافت پروتئین کافی و انجام تمرین مقاومتی برای حفظ عضلات، سوختوساز بدن آنها کند شد که میتواند به خستگی منجر شود. مشخص نیست داروهای جیالپی-۱ نیز همین اثر را ایجاد میکنند یا خیر. دریافت انرژی ناکافی همچنین میتواند باعث «کمبود نسبی انرژی در ورزش» شود که بر سلامت استخوان، خلقوخو و عملکرد ورزشی اثر میگذارد.
موضوع مصرف این داروها در ورزش نگرانیهای اخلاقی نیز ایجاد کرده است. ورزشکاران حرفهای معمولا در گروه اصلی دریافتکنندگان جیالپی-۱، یعنی مبتلایان به دیابت نوع ۲ یا افراد دچار چاقی یا اضافهوزن همراه با مشکلات مرتبط، قرار نمیگیرند. نوو نوردیسک، شرکت سازنده ویگووی و اوزمپیک، اعلام کرده است از مصرف داروهایش خارج از موارد تاییدشده حمایت نمیکند. الای لیلی نیز تاکید کرده تیرزپاتاید برای دیابت نوع ۲ و مدیریت وزن در افراد واجد شرایط تجویز میشود.
این داروها فقط با نسخه عرضه میشوند، اما از طریق فروش آنلاین بهسهولت در دسترساند و افزایش محصولات غیرقانونی و تاییدنشده نیز نگرانیهایی ایجاد کرده است. کوان هشدار میدهد هر دارویی ظرفیت سوءمصرف دارد و مصرف نادرست آن ممکن است زیانبار باشد.
ویلیامز گفته درباره مصرف جیالپی-۱ صحبت کرده است تا انگ مرتبط با این داروها را کاهش دهد. منتقدان در مقابل، از نقش تبلیغاتی او برای شرکت رو انتقاد کردهاند و درباره عادیسازی داروهای کاهش وزن برای افرادی که بیماران معمول این درمانها نیستند، ابراز نگرانی کردهاند. ماپلی نیز میگوید استفاده چهرههای مشهور ورزشی میتواند بر نوجوانان تاثیر بگذارد و آنها را به سمت مصرف این داروها سوق دهد.
