قرص جدیدی که خطر سکتهٔ مغزی مجدد را کاهش می‌دهد

دکتر اشکان شعاع‌منش پیش‌بینی می‌کند بیمارانی که این دارو برایشان تجویز می‌شود، برای بهره‌مندی کامل از آن باید تا پایان عمر هر روز آن را مصرف کنند

عکس تزئینی - طرحی از سکته مغزی - با استفاده از هوش مصنوعی

سازمان غذا و داروی آمریکا داروی جدیدی را تأیید کرده است که می‌تواند خطر سکتهٔ مغزی مجدد را در برخی بیماران کاهش دهد. این دارو که «آسوندکسیان» نام دارد، با جلوگیری از تشکیل لخته‌های خون، احتمال سکتهٔ مغزی دوباره را کاهش می‌دهد، و بر اساس نتایج یک کارآزمایی بالینی، این کار را بی‌آنکه خطر خونریزی شدید را به میزان قابل‌توجهی افزایش دهد انجام می‌دهد.

به گزارش مجلهٔ تایم، سازمان غذا و داروی آمریکا روز ۹ نوامبر داروی آسوندکسیان (Asundexian) را با نام تجاری «سان‌هاربو»‌ (Sunharbo) تأیید کرد. این دارو روزانه مصرف می‌شود و برای افرادی در نظر گرفته شده است که به‌تازگی دچار سکتهٔ مغزی ایسکمیک (ناشی از گرفتگی رگ‌های مغز) یا حملهٔ ایسکمیک گذرا شده‌اند.

سکتهٔ مغزی ایسکمیک زمانی رخ می‌دهد که گرفتگی رگ‌ها جریان خون را به بخشی از مغز قطع کند. حملهٔ ایسکمیک گذرا نیز بر اثر انسداد موقت جریان خون مغز رخ می‌دهد، اما برخلاف سکتهٔ مغزی، معمولاً آسیب دائمی بر جای نمی‌گذارد.

در پژوهشی که شرکت داروسازی بایر نتایج آن را به سازمان غذا و داروی آمریکا ارائه کرد، پژوهشگران دریافتند مصرف آسوندکسیان همراه با داروهای ضد پلاکت مانند آسپیرین، خطر سکتهٔ مغزی دوباره را در مدتی کمی بیش از یک سال ۲۶ درصد کاهش می‌دهد. این نتیجه از مقایسه با گروهی به دست آمد که دارونما را همراه با درمان ضد پلاکت مصرف کرده بودند.

دکتر اشکان شعاع‌منش، استاد پزشکی دانشگاه مک‌مستر کانادا و یکی از سرپرستان این کارآزمایی بالینی، می‌گوید: «داده‌ها بسیار قوی‌اند و جامعهٔ بین‌المللی متخصصان سکتهٔ مغزی نیز واکنش مثبتی نشان داده است. مشتاقیم این دارو هرچه زودتر در اختیار بیماران قرار گیرد.»

کاهش خطر سکته بدون افزایش چشمگیر خونریزی

سکته‌های مغزی به دو دستهٔ اصلی تقسیم می‌شوند: سکتهٔ ایسکمیک که بر اثر انسداد رگ‌های خون‌رسان به مغز رخ می‌دهد و سکتهٔ هموراژیک یا خونریزی‌دهنده که بر اثر پاره شدن رگ‌های ضعیف‌شدهٔ مغز و خونریزی رخ می‌دهد. حدود ۸۷ درصد سکته‌های مغزی در آمریکا از نوع ایسکمیک‌اند.

هر سال حدود ۷۹۵ هزار نفر در آمریکا دچار سکتهٔ مغزی می‌شوند و نزدیک به یک‌چهارم موارد سکته در افرادی رخ می‌دهد که پیش‌تر نیز سکته کرده‌اند.

به گفتهٔ شعاع‌منش، پیشگیری از سکتهٔ مغزی مجدد همچنان یکی از چالش‌های مهم درمانی است. مشکل اصلی آن است که داروهای جلوگیری‌کننده از تشکیل لخته باید به‌اندازه‌ای مؤثر باشند که خطر انسداد رگ‌ها را کاهش دهند، اما در عین حال باعث خونریزی بیش‌ازحد نشوند.

نتایج پژوهش بایر نشان می‌دهد آسوندکسیان ممکن است به برطرف شدن این مشکل کمک کند. در این کارآزمایی، کاهش ۲۶ درصدی خطر سکتهٔ مغزی با افزایش معنادار موارد خونریزی همراه نبود.

شعاع‌منش می‌گوید: «ما همیشه با چالش برقراری تعادل میان جلوگیری از لخته شدن خون و خطر خونریزی روبه‌رو بوده‌ایم. این بار مزایای عمده‌ای به دست آورده‌ایم، بی‌آنکه خطر خونریزی افزایش یابد. به همین دلیل، هیجان زیادی دربارهٔ این دارو وجود دارد.»

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

دارویی که یکی از عوامل لخته شدن خون را هدف می‌گیرد

دانشمندان سال‌ها پیش دریافتند برخی افراد به دلیل ویژگی‌های ژنتیکی، کمتر در معرض خطر سکتهٔ مغزی قرار دارند. بررسی‌ها نشان داد این افراد معمولاً سطح پایین‌تری از عاملی به نام «فاکتور یازده فعال»‌ (XIa) دارند که در فرایند انعقاد خون نقش دارد.

به گفتهٔ شعاع‌منش، این عامل در تشکیل لخته برای متوقف کردن خونریزی ناشی از آسیب‌های شدید، نقش نسبتاً محدودی دارد، اما در تشکیل لخته‌های ناشی از آسیب‌های کوچک‌تر رگ‌های خونی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ لخته‌هایی که ممکن است به سکتهٔ مغزی منجر شوند.

آسوندکسیان با مهار این عامل، به جلوگیری از تشکیل و بزرگ‌تر شدن لخته‌های خون کمک می‌کند و از این راه احتمال انسداد جریان خون را کاهش می‌دهد.

دکتر کریستوف کونن، مدیر ارشد پزشکی شرکت بایر، می‌گوید بیش از یک دهه طول کشید تا دانشمندان بتوانند این یافتهٔ ژنتیکی را به دارویی کاربردی بدل کنند.

یکی دیگر از یافته‌های مهم این پژوهش آن بود که مزایای دارو ظاهراً به گروه خاصی از بیماران محدود نمی‌شد. شعاع‌منش می‌گوید: «سن بیماران، محل زندگی آنها، سابقهٔ پزشکی‌شان یا نوع سکتهٔ مغزی ایسکمیک تفاوتی ایجاد نمی‌کرد؛ به نظر می‌رسید همهٔ گروه‌های بیماران به شکلی مشابه از درمان سود می‌برند.»

با توجه به نتایج امیدوارکنندهٔ این کارآزمایی، شرکت بایر اکنون بررسی می‌کند که آیا آسوندکسیان می‌تواند برای گروه‌های دیگری از بیماران نیز سودمند باشد. کونن می‌گوید این شرکت در پی آن است که مشخص کند آیا می‌توان مزایای این دارو را برای بیماران مبتلا به بیماری‌های دیگر نیز به کار گرفت.

آیا بیماران باید این دارو را تا پایان عمر مصرف کنند؟

بر اساس گزارش تایم، آسوندکسیان از نوامبر در دسترس بیماران خواهد بود. شعاع‌منش پیش‌بینی می‌کند بیمارانی که این دارو برایشان تجویز می‌شود، برای بهره‌مندی کامل از آن باید تا پایان عمر هر روز آن را مصرف کنند.

به گفتهٔ او، داده‌های پیگیری چندسالهٔ برخی شرکت‌کنندگان نشان می‌دهد خطر سکتهٔ مغزی در افرادی که آسوندکسیان مصرف می‌کردند، همچنان کمتر از گروه دریافت‌کنندهٔ دارونما بود.

او می‌گوید: «این یافته نشان می‌دهد که مزایای دارو در بلندمدت نیز ادامه دارد. بنابراین بر اساس داده‌های موجود، انتظار داریم مصرف آن مادام‌العمر باشد و به استاندارد جدید درمان تبدیل شود.»

با این حال، میزان اثربخشی گزارش‌شده مربوط به بیمارانی است که به‌تازگی سکتهٔ مغزی ایسکمیک یا حملهٔ ایسکمیک گذرا داشته‌اند و دارو را همراه با درمان ضد پلاکت دریافت کرده‌اند.

این نتایج به معنای مناسب بودن آسوندکسیان برای همهٔ بیماران یا جایگزینی آن با درمان‌های فعلی نیست.

بیشتر از بهداشت و درمان