دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، دو سال دیگر در قدرت خواهد بود و بیتردید به میراث دوران ریاستجمهوریاش فکر میکند. بهترین فرصت او پایان دادن به جنگ ایران با نتیجهای مطلوب است، اما برای مقاومت در برابر منتقدان در کنگره و حتی در کاخ سفید، به صبر و استقامت نیاز دارد.
افکار عمومی بهدلیل نامشخص بودن اهداف، طولانی شدن جنگ و هزینههای انرژی، از آن حمایت نمیکند. با این حال، ترامپ پیشاپیش هزینهٔ سیاسی جنگ را در انتخابات میاندورهای پرداخته است. او در ماههای آینده فرصت دارد به نتیجهای دست پیدا کند که زیانهای سیاسی را توجیه و جهان را به مکانی امنتر تبدیل کند.
ترامپ روز پنجشنبه با کنار گذاشتن جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری، از جایگاه مذاکرهکنندهٔ ارشد با ایران، گامی مثبت برداشت. یک روز پیش از آن، اطلاعاتی به رسانهها درز کرده بود که از طرح ونس برای مذاکرهٔ مستقیم با تندروترین جناحهای جمهوری اسلامی خبر میداد. اما ترامپ احتمالاً نمیخواهد معاونش که پیشاپیش به ایران گفته است خواهان پایان جنگ است، تصمیمش را از قبل تعیین کند.
رئیسجمهوری در رسانهٔ اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ما به توافق با ایران نیاز نداریم. آن روزها دیگر گذشته است. پولشان را در اختیار داریم... و تنگهشان را هم در اختیار داریم!» این سخنان فراتر از لافزنی است.
اکنون نفت خام بیشتری نسبت به پیش از جنگ از خلیج فارس عبور میکند. موقعیت واشنگتن از زمان آتشبس ناموفق آوریل یا تفاهمنامهٔ ژوئن که ونس مذاکره کرد، قدرتمندتر شده است. ترامپ و مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ آمریکا، هفتهٔ گذشته اعلام کردند راهبرد محاصرهٔ دریایی و اسکورت کشتیها بهاندازهای موفق بوده است که آمریکا نیازی به ازسرگیری بمباران ندارد.
روزهای چهارشنبه و پنجشنبه، قیمت بنزین در آمریکا بزرگترین کاهش روزانه را در ۱۸ سال گذشته ثبت کرد. ماه اکتبر نیز از نظر تولید نفت خام عربستان سعودی، یکی از بهترین ماههای دههٔ گذشته بود.
موضوعی که در بلندمدت برای ایران نامطلوبتر است، کاهش اهمیت تنگهٔ هرمز است. پیش از جنگ، ۸۳ درصد صادرات نفت خام کشورهای خلیج فارس از این تنگه عبور میکرد، اما این سهم اکنون به حدود ۶۰ درصد کاهش پیدا کرده است، و با احداث خطوط لولهٔ جدید در کشورهای خلیج فارس احتمالاً سرعت خواهد گرفت.
در همین حال، اقتصاد ایران تحت فشار محاصرهٔ صادرات نفت و اقدامهای وزارت خزانهداری آمریکا قرار دارد. تورم به حدود ۹۰ درصد رسیده و گزارشهایی از پرداخت نشدن دستمزدها منتشر شده است. ارزش ریال نیز به پایینترین سطح تاریخیاش سقوط کرده است. حکومت همزمان با تشدید کمبودها، محدودیتهای بنزین را استان به استان گسترش میدهد.
پرسش این است که آیا ترامپ و نیروی دریایی آمریکا میتوانند این فشار را حفظ کنند؟ فشار عملیاتی ناشی از محاصره و مأموریت همراهی کشتیها قابلتوجه است. ترامپ همچنین در حال افزایش سامانههای پدافند هوایی و مهمات آمریکا در خاورمیانه است. نیروهای آمریکایی از پایگاههای آسیبپذیر منتقل شدهاند و انتظار میرود سومین گروه ضربت ناو هواپیمابر نیز اواخر ماه جاری وارد منطقه شود. این اقدامها، بیش از آنچه برای محاصرهٔ دریایی لازم است، نشانهٔ آمادگی برای جنگاند.
ایرانیها نیز در این معادله نقش دارند و تاکنون از امتیازدهی خودداری کردهاند. آنها خواستار پایان محاصره و تحریمها و آزادسازی میلیاردها دلار دارایی مسدودشده در خارج از کشورند و میخواهند این اقدامها پیش از مذاکرات هستهای انجام شود. عوامل ترور وابسته به جمهوری اسلامی نیز درصددند آمریکاییها، از جمله مقامهای این کشور، را هدف قرار دهند.
روبیو هفتهٔ گذشته در پاسخ به پرسشی دربارهٔ مذاکرات، گفت «چندان ثمربخش نبوده است»، زیرا خواستههای ایران «زیادهخواهانه، مضحک و واقعاً غیرواقعبینانه» است. او روز سهشنبه نیز افزود: «آنها محمولههای پول نقد مطالبه میکنند... ما قرار نیست پولی بپردازیم.» پایان دادن به جنگ در شرایط کنونی چنین معنایی خواهد داشت.
با گذشت زمان، یکی از وسوسههای ترامپ ممکن است این باشد که برای دستیابی به توافق بهتر، بار دیگر ایران را چند روز بمباران کند. بعید است چنین اقدامی نتیجه بدهد. محدود کردن مدت حملات به حکومت ایران این پیام را میدهد که میتواند چند روز در پناهگاهها بماند، علیه تأسیسات انرژی کشورهای خلیج فارس تلافی کند و سپس، اعلام پیروزی کند.
رویکرد بهتر، تمرکز بر اهداف است. دیوید پترائوس، ژنرال سابق و رئیس پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، هفتهٔ گذشته در مطلبی در والاستریت ژورنال چارچوب مناسبی برای اهدافی ارائه کرد که میتواند جنگ را با یک پیروزی راهبردی پایان دهد: تصاحب اورانیوم غنیشدهٔ ایران، جلوگیری از غنیسازی در آینده، و بازگشایی تنگهٔ هرمز بدون پرداخت عوارض به ایران یا الزام کشتیها به کسب مجوز عبور از ایران.
این اهداف ممکن است مستلزم عملیات یورش به «کوه کلنگ» و محل ذخایر هستهای مدفون باشد؛ مأموریتهایی که پرخطرند اما نامحدود و بیپایان نیستند.
ترامپ همچنین با مخالفتهایی در کنگره مواجه خواهد شد، زیرا دموکراتها تلاش خواهند کرد بودجهٔ جنگ را قطع کنند. رئیسجمهوری اختیار وتو دارد، اما باید بهتر از گذشته اهدافش را برای مردم آمریکا توضیح دهد. این کار به اقدامی فراتر از پیامهای کوتاه در رسانههای اجتماعی نیاز دارد.
ترامپ هیچگاه در توضیح اهداف جنگ، راهبرد، یا آنچه پیروزی محسوب میشود موضعی ثابت نداشته است. اگر میخواهد به فشار بر ایران ادامه دهد، اکنون باید شفافتر سخن بگوید.
ما معتقدیم ترامپ، صرفنظر از اشتباهاتی که در ادارهٔ جنگ مرتکب شده است، به دلایل درستی وارد این درگیری شد. او میخواهد جهان را از تهدید ایران مجهز به سلاح هستهای رها کند و نظم منطقهای جدیدی در خاورمیانه ایجاد کند که بر تجارت و رفاه متمرکز باشد.
این موضوع اکنون به مسئلهای تعیینکننده برای میراث ریاستجمهوری او تبدیل شده است. یا ترامپ در شرایطی از جنگ خارج میشود که جمهوری اسلامی ایران مهار شده، برنامهٔ هستهایاش از میان رفته و آزادی کشتیرانی در تنگهٔ هرمز تثبیت شده است؛ یا ایران قدرتمندتر از گذشته ظاهر میشود و تهدیدی بزرگتر برای منطقه و آمریکا خواهد بود. این انتخاب پیش روی رئیسجمهوری است.
ترجمه از والاستریت ژورنال

