هر سال نزدیک به یک میلیون نفر با هدفی بسیار مشخص به استانبول سفر می‌کنند که نه گشت‌وگذار در هزارتوی مغازه‌های بازار بزرگ است و نه تماشای شکوه مسجد آبی، بلکه برای آن است که با موهایی تازه به خانه برگردند. شاید ویدیوهای تیک‌تاک و شوخی‌های اینترنتی را درباره مردانی را که دسته‌دسته برای کاشت مو راهی «هیرستانبول» (Hairstanbul) می‌شوند و با سرهای تازه‌تراشیده و باندپیچی‌شده برمی‌گردند، دیده باشید. با این حال مردان تنها کسانی نیستند که برای داشتن موهایی پرپشت‌تر از مرزها می‌گذرند. به نظر می‌رسد شمار زنان، به‌ویژه زنان سیاهپوست، که همین راه را در پیش می‌گیرند، رو‌به‌افزایش است.

الویز دوفکا، تولیدکننده ۲۵ ساله محتوای مد و سبک زندگی در نیویورک، می‌گوید مدل مویی که بیشتر از همه استفاده می‌کند، موی جمع‌شده و صاف رو به عقب است. دقیق‌تر بگوییم، او از سال ۲۰۲۲ تقریبا شش روز در هفته موهایش را محکم به عقب کشید و بالای سر جمع کرد، اما پس از نزدیک به چهار سال، متوجه شد موهای اطراف صورتش کم‌پشت شده‌اند. دوفکا تشخیص رسمی متخصص پوست را دریافت نکرده، اما گمان می‌کند دچار «ریزش موی کششی» شده است؛ نوعی ریزش مو که کشیده‌ شدن مداوم موها و فشار بر فولیکول‌ها باعث آن می‌شود. او به‌جای مراجعه برای درمان در آمریکا، تصمیم گرفت به ترکیه برود.

دوفکا پاییز گذشته، هنگام بررسی گزینه‌ها، در تیک‌تاک به ویدیو زنی برخورد که از تجربه مثبت خود در یک کلینیک در ترکیه‌ گفته بود. این کلینیک از معدود کلینیک‌هایی بود که دوفکا برای آن، چندین روایت از تجربه زنان پیدا کرد. همین برای تصمیم‌گیری‌اش کافی بود و از طریق وب‌سایت کلینیک تماس گرفت. روند کار ساده بود: عکس‌هایی از خط رویش موهایش فرستاد و با یکی از مسئولان هماهنگی خدمات درباره مراحل عمل صحبت کرد. سپس پیامکی دریافت کرد که خلاصه گفتگو، تصاویری از شکل احتمالی نتیجه عمل، براورد تعداد گرافت‌های موردنیاز و قیمت پیشنهادی را دربرداشت. 

او کمی بعد سوار هواپیما شد و به استانبول رفت؛ سفری از همان نوع که در شوخی‌های اینترنتی به آن «ترکیش هیرلاینز» می‌گویند. خودرویی که کلینیک تدارک دیده بود او را از فرودگاه به هتلی برد که کلینیک هم همانجا قرار داشت. صبح روز بعد، با پزشکش مشاوره کرد. از او نمونه خون گرفتند، نوار قلب ثبت کردند و خط رویش موی جدید را روی سرش مشخص کردند تا تایید کند.

سپس برای برداشت فولیکول‌های اهداکننده، بخش کوچکی از موهای پشت سرش را تراشیدند. او را به اتاق عمل بردند، ناحیه موردنظر را بی‌حس کردند و برداشت فولیکول‌ها آغاز شد. برداشت ۱۸۵۰ گرافت از سر دوفکا حدود چهار ساعت طول کشید. دوفکا حدود ۹ ساعت در اتاق عمل بود و در میانه آن یک بار استراحت کرد. هزینه عمل او در مجموع دو هزار و ۹۰۰ دلار شد. 

دکتر کریستال آگو، متخصص پوست و مدیر برنامه پوست‌ رنگین‌پوستان در دانشکده پزشکی جانز هاپکینز، می‌گوید موارد ریزش مو در زنان طی سال‌های اخیر به‌شدت افزایش یافته است. در برخی گزارش‌ها، عواملی مانند مصرف داروهای گروه جی‌ال‌پی‌ــ۱، افزایش استرس و همه‌گیری کووید به‌عنوان دلایل احتمالی مطرح شده‌اند، اما دکتر آگو معتقد است علت آن بیشتر ریزش موی کششی است. 

البته انواع دیگری از ریزش مو، مانند آلوپسی آندروژنتیک، شایع‌ترند و در گروه‌های نژادی و قومی مختلف به یک اندازه رخ می‌دهند. آلوپسی آندروژنتیک، که به آن ریزش موی الگوی زنانه نیز می‌گویند، بر اثر عوامل ژنتیکی و هورمونی ایجاد می‌شود و فولیکول‌های مو را کوچک می‌کند، اما به گفته دکتر آگو، ریزش موی کششی به‌شکلی نامتناسب زنان رنگین‌پوست را درگیر می‌کند، زیرا احتمال بیشتری دارد که موهایشان را به‌شکل گوجه‌ای محکم کنند، بافت انجام دهند یا اکستنشن‌  کنند که فشار بیشتری به فولیکول‌ها وارد می‌کنند. از طرفی موی فر شکننده‌تر است و آسان‌تر از ریشه کشیده می‌شود

طبق آمار انجمن بین‌المللی جراحی ترمیم مو، شمار زنانی که در سراسر جهان کاشت مو انجام داده‌اند، بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴، حدود ۱۶.۵ درصد افزایش یافته است. با این حال دلیل اینکه افراد برای کاشت مو به ترکیه می‌روند این نیست که جراحان آن کشور به فناوری پیشرفته‌ای دسترسی دارند که در آمریکا موجود نیست. علت تا حد زیادی دو چیز دیگر است: قیمت پایین و بازاریابی بسیار موفق.

صنعت روبه‌رشد کاشت و ترمیم مو در ترکیه، به‌ویژه با ارائه بسته‌های جامع و ساده‌فهمی که در وب‌سایت‌ها، تبلیغات اینترنتی و شبکه‌های اجتماعی معرفی می‌شوند، مشتری جذب می‌کند. امروز در دنیایی زندگی می‌کنیم که مردم مدام شبکه‌های اجتماعی را مرور می‌کنند و همیشه در اینستاگرام، تیک‌تاک یا دیگر شبکه‌ها هستند. وقتی می‌بینند چهره تاثیرگذاری که دنبالش می‌کنند یا به او اعتماد دارند به کلینیکی رفته و درمانی انجام داده است، کنجکاوتر می‌شوند درباره آن کلینیک تحقیق کنند. 

همه افرادی که برای این گزارش با الور درباره کاشت موی خود صحبت کردند، گفتند روایت‌های شخصی منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی بر تصمیمشان برای رزرو عمل تاثیر گذاشته بود.

هزینه کمتر نیز برای بسیاری از افرادی که تصمیم می‌گیرند به ترکیه بروند، عامل مهمی است. هزینه کاشت مو در آمریکا ممکن است به بیش از ۲۰ هزار دلار برسد. در حالی‌ که تمام زنانی که برای این گزارش با آن‌ها مصاحبه شد، برای بسته‌های جامع مشابه کمتر از چهار هزار دلار پرداخت کرده بودند. سرمایه‌گذاری چند دهه‌ای ترکیه در گردشگری پزشکی، نیروی کار ارزان و هزینه پایین تجهیزات، از عواملی‌اند که این قیمت کمتر را ممکن کرده‌اند.

البته همه زنانی که سراغ کاشت مو می‌روند، الزاما ریزش مو ندارند. نایچی ایانا، ۲۶ ساله و ساکن ویرجینیا، می‌گوید برای کوچک‌تر نشان‌ دادن پیشانی‌اش کاشت مو انجام داد. او هنگام تحصیل در ایتالیا، در تیک‌تاک ویدیو فردی را دید که برای کاشت مو به ترکیه سفر می‌کرد. پس از دیدن آن، برای کمتر از دو هفته بعد وقت گرفت.

او می‌گوید: «همیشه به خودم می‌گفتم اگر روزی فرصتی پیش بیاید که [پیشانی‌ام را] کوچک‌تر کنم، این کار را می‌کنم. فرصت پیش آمد، پولش را داشتم، از قبل هم در اروپا زندگی می‌کردم و تصمیم گرفتم پیش از بازگشت به آمریکا انجامش بدهم.» ایانا از اینکه عمل را انجام داده راضی است، اما می‌گوید از زمان جراحی در سال ۲۰۲۳، «رشد موهایش چندان خوب نبوده است»؛ آن‌قدر که به عمل دیگری فکر می‌کند.

دکتر جیسون شامپاین، جراح پلاستیک و جراح ترمیم مو در بورلی هیلز که در هر دو رشته گواهی تخصصی دارد، برای کوچک‌تر نشان‌ دادن پیشانی اغلب به‌ جای کاشت مو، جراحی پایین‌ آوردن خط رویش مو را توصیه می‌کند؛ عملی که در آن خط رویش مو از طریق برش جراحی به‌طور فیزیکی پایین کشیده می‌شود. به گفته او، برای زنانی که کاشت مو را انتخاب می‌کنند، رسیدن به تراکم یکسان در خط رویش دشوار است، چون نمی‌توان گرافت‌ها را بیش‌ازحد نزدیک به هم کاشت. ممکن است مشکل ایانا نیز همین باشد.

اگرچه فضای مجازی ممکن است این تصور را ایجاد کند که زنان به‌شمار زیاد راهی ترکیه می‌شوند، آنان هنوز بخش کوچکی از کل صنعت ترمیم مو را تشکیل می‌دهند. گردشگری پزشکی به‌شکلی که امروز می‌شناسیم رونق گرفته است، با این حال بیشتر متخصصان آمریکایی سفر به کشوری دیگر برای هر نوع جراحی زیبایی را توصیه نمی‌کنند.

دکتر شامپاین می‌گوید دریافت درمان در خارج از کشور در نهایت تصمیم خود بیمار است، اما این تصمیم باید آگاهانه باشد. او به الور می‌گوید: «نمی‌گویم جراحان ترکیه صلاحیت کمتری دارند یا این عمل آنجا به‌درستی بررسی نشده است. جراحان ماهر زیادی در آن کشورند، اما کسانی که به کلینیک‌های پرمراجعه یا کلینیک‌های مقصد گردشگری پزشکی، چه در ترکیه و چه در جای دیگر، می‌روند باید علاوه بر قیمت و تبلیغات، به اینکه چه کسی واقعا عملشان را انجام می‌دهد و کار او چگونه است، نیز توجه کنند.»

به گفته دکتر شامپاین، بیمار چه در آمریکا درمان شود، چه در ترکیه یا هر جای دیگر جهان، باید دقیقا بداند چه کسی عمل را انجام خواهد داد، صلاحیت و تجربه آن فرد چیست و طرح جراحی تا چه اندازه متناسب با شرایط خود او تنظیم شده است. او می‌گوید: «ترمیم مو را نباید صرفا به تعداد گرافت‌هایی که جابه‌جا می‌شوند تقلیل داد. عواملی مانند طراحی خط رویش، جهت و زاویه تک‌تک گرافت‌ها، تراکم مناسب، حفظ ناحیه اهداکننده و برنامه‌ریزی برای ریزش احتمالی مو در آینده، به دستیابی به نتیجه‌ای طبیعی و ماندگار کمک می‌کنند.»

افزون بر این، رسیدگی به عوارض احتمالی جراحی‌ــ یا ریزش مو در آینده‌ــ وقتی بیمار آن سوی جهان باشد، دشوار است. دکتر شامپاین می‌گوید: «تداوم مراقبت درمانی هم بسیار مهم است. اگر عمل در خارج از کشور انجام شود، ممکن است جراح اصلی پس از بازگشت بیمار به خانه، نتواند مشکلات او را بررسی و درمان کند.»

این مشکلات ممکن است عفونت، ترمیم نامناسب زخم، ورم شدید، ریزش مو، جای زخم یا مشکل در زنده‌ ماندن یا رشد گرافت‌ها باشند. او توضیح می‌دهد: «در آن صورت، بیمار شاید ناچار شود به پزشکی مراجعه کند که عمل را انجام نداده و ممکن است با روش جراحی به‌کاررفته یا جزئیات وضعیت او آشنا نباشد. این گسست در مراقبت رسیدگی پس از عمل را دشوارتر می‌کند.»

زنانی که الور برای این گزارش با آن‌ها صحبت کرد از درمانی که دریافت کردند، راضی‌اند، اما همچنان ناچارند دوران نقاهت ناخوشایند آن را پشت سر بگذارند. این دوره می‌تواند با خارش، دلمه‌ بستن پوست، ورم، دو هفته خوابیدن در حالت نیمه‌نشسته، ریزش موقت مو، یک ماه ورزش‌ نکردن و یک سال انتظار برای دیدن نتیجه نهایی همراه باشد. از طرفی احتمال دارد فرد علاوه بر روزهای سفر، به مرخصی بیشتری از کار نیاز پیدا کند؛ موضوعی که باید در محاسبه هزینه کل در نظر گرفته شود.

بیشتر مردانی که ریزش مو دارند دچار طاسی با الگوی مردانه‌اند. این تشخیص معمولا آن‌ها را نامزدهای مناسبی برای کاشت مو می‌کند، زیرا ریزششان الگوی قابل‌پیش‌بینی دارد و اغلب ناحیه اهداکننده مو سالم می‌ماند، اما ریزش مو در زنان علت‌های بسیار متنوع‌تری دارد و ریزش موی الگوی زنانه یکی از آن‌ها است، اما انواع دیگری از آلوپسی ممکن است بر اثر استرس، تغییرات هورمونی یا کمبود مواد مغذی ایجاد شوند که فرد را لزوما به گزینه‌ای مناسب برای کاشت مو تبدیل نمی‌کنند. 

بهترین نامزدهای کاشت مو کسانی‌اند که ریزش مویشان با درمان پزشکی مهار شده است؛ در غیر این صورت، ریزش ممکن است حتی پس از عمل ادامه پیدا کند. پیش از کاشت مو، که باید آخرین مرحله در روند ترمیم مو باشد، سه کار لازم است: تشخیص علت، مهار ریزش و درمان علت زمینه‌ای. مهار ریزش یعنی کم‌پشت‌ شدن فعال مو دست‌کم شش ماه متوقف شده باشد. گزینه‌های پیش از کاشت عبارت‌اند از درمان پی‌آر‌پی PRP، درمان با اگزوزوم‌ــ فراورده‌ای موضعی که می‌توان آن را همراه با مایکرونیدلینگ به کار بردــ و داروهای خوراکی و موضعی دیگر.

اگرچه همه پزشکانی که الور با آن‌ها گفتگو کرد بیمارانی داشته‌اند که برای این عمل به استانبول رفته‌اند، هیچ‌کدام کلینیک مشخصی را در ترکیه توصیه نمی‌کنند و معمولا اگر بیماری پیش از جراحی در خارج از کشور به آن‌ها مراجعه کند، درباره خطرات احتمالی هشدار می‌دهد. هرچند در نهایت، تصمیم با خود فرد است.