دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در ضیافت رسمی و مجلل کاخ سفید به افتخار شی جینپینگ، گفت که روابط آمریکا و چین «هرگز تا این اندازه خوب نبوده است». شی نیز در پاسخ، پیام اصلی سخنانش در ساعات پیش از ضیافت را تکرار کرد: به گفته او، هدف ترامپ برای «بازگرداندن عظمت به آمریکا» و هدف خودش برای «احیای عظمت ملت چین»، هر دو بلندپروازانهاند و «قطعا میتوانند تقویتکننده یکدیگر باشند»، نه اینکه در تقابل با هم قرار گیرند.
ترامپ و همسرش ملانیا، بانوی اول آمریکا، میزبان شی و همسرش پنگ لییوان بودند. در این ضیافت بسیاری از اعضای کابینه ترامپ حضور داشتند، اما نکته درخور توجه این بود که هیچیک از رهبران تجاری چین در فهرست مهمانان نبودند.
به گزارش تایمز، سر میز اصلی، در کنار دو رئیسجمهوری، ایلان ماسک نشسته بود که نزدیک به نیمی از تولید جهانی کارخانه بزرگ تسلای او در شانگهای انجام میشود. جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، سازنده پیشرفتهترین تراشههای رایانهای هوش مصنوعی، لیزا سو، مدیرعامل تایوانیتبار شرکت نیمهرسانای ایامدی آمریکا و تیم کوک، رئیس اجرایی اپل، شرکتی که بخش عمده محصولاتش را در چین تولید میکند، نیز سر همان میز نشسته بودند.
ترامپ در سخنرانیاش خیلی خود را به متن از پیش تهیهشده مقید نکرد و از ۱۴۰ مهمان دعوت کرد اگر مایلاند پس از شام، از سالن رقص جدید در دست ساخت کنار کاخ سفید دیدن کنند. او گفت: «چیزی خواهید دید که فکر میکنم واقعا دوستش خواهید داشت. محوطه تمیز است و آن را برق انداختهاند... این برنامه به افتخار رئیسجمهوری شی و خانم پنگ است.»
دیدار رسمی شی در فضایی دوستانه پیش رفت. او پیشتر در همان روز خواستار رقابتی «سالم» با آمریکا شده بود. شی هنگام ورود به کاخ سفید برای مذاکرات نیز گفت چین و آمریکا «مسئولیت دارند هوش مصنوعی را در مسیر خیر توسعه دهند و مدیریت کنند و اطمینان یابند که توسعه آن همواره تحت کنترل انسان باقی میماند».
ترامپ پیشتر در پیامی نوشته بود آنچه او «فراهوش» مینامد، از موضوعهای مهم در گفتگوها خواهد بود، اما میخواهد وضعیت کنونی آن حفظ شود. او وزارت دادگستری آمریکا را سازوکاری برای مهار خطرات احتمالی این فناوری دانسته بود.
هر دو رهبر با لحنی مودبانه از یکدیگر و کشورهایشان تجلیل کردند، اما شی درباره برخی مسائل مهمی که تنش میان دو اقتصاد بزرگ جهان را افزایش دادهاند، صریحتر سخن گفت.
در شرایطی که جنگ تجاری برآمده از تعرفههای ترامپ همچنان بر روابط دو کشور سایه انداخته، شی گفت چین خواهان همزیستی مسالمتآمیز است. او همچنین خواستار رفتار منصفانه با شرکتهای چینی شد و برای تاکید بر پیام اصلیاش، از شعار انتخاباتی ترامپ وام گرفت و گفت: «احیای عظمت ملت چین و بازگرداندن عظمت به آمریکا میتوانند همزمان پیش بروند.»
ترامپ که پشت سر شی نشسته بود، با چهرهای بیتغییر به سخنان او گوش میداد. او لحظاتی پیش، در سخنان آغازین کوتاه خود، از «دوستی واقعا بزرگی مبتنی بر احترام متقابل» گفته بود که به ادعای او، این دو رهبر از آغاز دوره نخست ریاستجمهوری او در سال ۲۰۱۶ بنا کردند. با این حال وقتی شی اعلام کرد دو پاندای غولپیکر را بهعنوان «سفیر دوستی» به باغوحشی در آتلانتا امانت میدهد، ترامپ لبخند زد.
رئیسجمهوری آمریکا به جنگ تجاری میان دو کشور هم فقط اشارهای گذرا کرد و از ایران یا خرید نفت ایران از سوی چین سخنی نگفت؛ هرچند دولتش وعده داده است مشتریان تهران را تحریم کند.
ترامپ گفت: «من و رئیسجمهوری شی درباره مسائل بسیاری که دو کشور با آن روبهرو هستند با یکدیگر کار کرده و پیشرفت زیادی داشتهایم. تیمهای ما برای برقراری روابط تجاری متوازنتر، از جمله فراهم کردن دسترسی کشاورزان و دامداران آمریکایی به بازار چین، تلاش کردند. ما در این سفر درباره مسائل فوری امنیت، فناوری و فراهوش هم گفتگو خواهیم کرد. تصمیمهایی که امروز در این حوزهها میگیریم، میتواند برای دهههای آینده صلح و رفاه به همراه بیاورد.»
شی هم یادآور شد که برای «گسترش همکاریها» به آمریکا سفر کرده است و تاکید کرد: «چین درهایش را کاملا باز نگه میدارد و از شرکتهای آمریکایی که میخواهند آنجا سرمایهگذاری و فعالیت کنند، استقبال میکند. امیدواریم با شرکتهای چینی نیز اینجا در آمریکا، منصفانه رفتار شود.»
او افزود: «باید ارتباطاتمان را تقویت کنیم. دستگاههای دولتیمان از جمله نهادهای مسئول سیاست خارجی، امور اقتصادی، همکاری مالی، اجرای قانون و تبادلات مردمی را تشویق میکنیم که برای تقویت تماسها تلاش بیشتری کنند.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
شی از ۱۰۰ هزار جوان آمریکایی دعوت کرد در برنامهای آموزشی در چین شرکت کنند و گفت: «باید در صلح کنار هم زندگی کنیم. همانطور که بارها گفتهام، چین و آمریکا بهعنوان دو کشور بزرگ، هر دو از همکاری سود میبرند و هر دو از رویارویی زیان میبینند. لازم نیست رقابت را کنار بگذاریم اما رقابت ما باید سالم و در چارچوب باشد. باید مسابقهای برای رسیدن به یکدیگر باشد، نه یک کُشتی که در آن یکی پیروز و دیگری بازنده شود.»
هیچیک از دو رهبر در سخنان آغازین خود به موضوع حساس تایوان اشاره نکردند. با این حال، رسانههای دولتی چین تایید کردند که شی پس از مراسم در باغ رز کاخ سفید، در گفتگوی خصوصی دونفره با ترامپ در دفتر بیضی، موضوع تایوان را مطرح کرد. خبرگزاری شینهوا به نقل از شی گزارش داد که پکن امیدوار است آمریکا بر موضع مخالفت با استقلال تایوان پایبند بماند و مسئله تایوان را با احتیاط مدیریت کند.
ترامپ پیش از دیدار با شی در پکن در ماه مه، اجرای توافقی ۱۴ میلیارد دلاری برای صادرات سلاح به تایوان را معلق کرد. شی خواهان لغو کامل آن است.
رئیسجمهوری چین شامگاه چهارشنبه به پایگاه اندروز در خارج از واشنگتن رسید و ترامپ و ملانیا شخصا به استقبالش رفتند که اقدامی کمسابقه بود. مراسم استقبال، با گارد کامل تشریفات، دسته موزیک نظامی و پرواز نمایشی هواپیماها، هم با علاقه ترامپ به تشریفات چشمگیر سازگار بود و هم با خواست چین در حال قدرت گرفتن برای آنکه با شی همچون همتای تمامعیار رئیسجمهوری آمریکا رفتار شود.
ملانیا ترامپ پیشتر در روز چهارشنبه گفته بود همسرش به این دلیل تصمیم گرفت هنگام ورود شی به آمریکا شخصا به استقبال او برود که «رابطه بسیار خوبی» با او دارد. او در مصاحبه با برنامه فاکس اند فرندز گفت: «او به کشور ما میآید و باید با نهایت احترام استقبال کنیم.»
با این حال، همه اعضای حزب جمهوریخواه از این تشریفات و دست دادنها استقبال نکردند. راجر ویکر، رئیس کمیته نیروهای مسلح سنای آمریکا، روز سهشنبه در سخنرانی خود از این «استقبال مجلل» انتقاد کرد. ویکر که سناتور ایالت میسیسیپی، است گفت: «با توجه به همه مسائل نگرانکنندهای که با رئیسجمهوری شی و حزب کمونیست چین داریم»، ترامپ نباید رهبر چین را دعوت میکرد.
در مقابل، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفت دو کشور باید در بالاترین سطح با یکدیگر تعامل کنند، زیرا «دو اقتصاد بزرگ جهان» و «احتمالا دو قدرت نظامی بزرگ جهان»اند.
سفر کوتاه شی به واشنگتن که جمعه پایان مییابد، اختلافات دو کشور بر سر تجارت، فناوری هوش مصنوعی، تایوان و ایران را برجسته کرده است. انتظار نمیرود توافق مهمی حاصل شود. تحلیلگران معتقدند هر دو طرف بیشتر مایلاند روابط را «باثبات» نگه دارند تا اینکه برای حل اختلافات دیرینه تلاش کنند.
در یکی از اعلامهای معنادار، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، گفت او و هه لیفنگ، معاون نخستوزیر چین، پیشاپیش توافق کردهاند «آتشبس تجاری» دو کشور دستکم تا ژانویه آینده تمدید شود. این آتشبس، توقفی ۱۲ ماهه در «جنگ تعرفهای» سال گذشته بود که ترامپ و شی در اکتبر ۲۰۲۵ بر سر آن توافق کردند.
مذاکرات برای آسانتر کردن شرایط توافق در این فاصله ادامه خواهد یافت، اما هیچیک از طرفین از آغاز دوباره درگیری بر سر مازاد تجاری عظیم چین، تسلط این کشور بر صادرات عناصر خاکی کمیاب یا محدودیتهای آمریکا بر تراشههای رایانهای پیشرفته سخن نمیگوید.
همچنین هنوز روشن نیست ترامپ درباره دو حوزهای که مقامها و فعالان مدنی در خصوص عملکرد چین در آنها ابراز نگرانی کردهاند تا چه اندازه بر شی فشار خواهد آورد. یکی از این حوزهها شواهد روبهافزایش درباره کمک پکن به ایران در جنگ با آمریکا و اسرائیل و دومی موضوع حقوق بشر، از جمله ادامه حبس جیمی لای، شهروند بریتانیایی و مالک پیشین یک روزنامه در هنگکنگ، و شماری از شهروندان آمریکا است.
قرار است شی و پنگ روز جمعه در کاخ سفید با ترامپ و ملانیا چای بنوشند و سپس همراه آنها از آرشیو ملی آمریکا دیدن کنند؛ جایی که اسناد تاریخی نشاندهنده روابط دو کشور را خواهند دید.
