پژوهشگران برای نخستین بار نشان دادهاند که سلولهای عضلانی قلب انسان پس از سکته قلبی، میتوانند دوباره رشد کنند. این یافته باور پیشین را مبنی بر ناتوانی کامل بخشهای آسیبدیده قلب در بازسازی زیر سوال میبرد. دانشمندان اکنون امیدوارند برای تقویت چشمگیر این فرایند طبیعی ترمیم راههایی پیدا کنند؛ دستاوردی که ممکن است به یافتن مسیری تازه برای درمان نارساییهایی قلبی منتهی شود.
به گزارش ساینسدیلی، محققان دانشگاه سیدنی، موسسه بیرد و بیمارستان سلطنتی پرنس آلفرد در سیدنی دریافتند که قلب انسان میتواند پس از سکته قلبی، سلولهای عضلانی جدید تولید کند. نتایج این پژوهش که در نشریه علمی سیرکیولیشن ریسرچ (Circulation Research) منتشر شد، این باور دیرینه را که عضله قلب ازدسترفته در جریان سکته قادر به بازسازی نیست به چالش میکشد و ممکن است در نهایت به دانشمندان برای یافتن درمانهای جدید بیماریهای قلبیعروقی کمک کند.
دکتر رابرت هیوم، نویسنده نخست مقاله از دانشکده پزشکی و سلامت و مرکز چارلز پرکینز و مدیر تحقیقات انتقالی در موسسه بیرد برای پژوهشهای کاربردی قلب و ریه، اهمیت احتمالی این یافته را چنین توضیح داد: «تا امروز تصور میکردیم چون سلولهای قلب در پی سکته قلبی از بین میروند، بخشهای آسیبدیده قلب دیگر قابلترمیم نیستند و در نتیجه، توانایی قلب برای پمپاژ خون به اندامهای بدن کاهش مییابد، اما پژوهش ما نشان میدهد که اگرچه سکته قلبی باعث تشکیل بافت اسکار (جای زخم) در قلب میشود، قلب در عین حال سلولهای عضلانی جدیدی تولید میکند و این موضوع امکانات تازهای پیش روی ما قرار میدهد.»
البته او یادآور شد که اگرچه کشف توانایی رشد دوباره سلولهای عضلانی هیجانانگیز است، میزان این بازسازی برای جلوگیری از پیامدهای جدی و آسیبزننده سکته قلبی کافی نیست و آنها امیدوارند در آینده داروهایی بسازند که توانایی طبیعی قلب را برای تولید سلولهای جدید تقویت و به بازسازی آن پس از سکته کمک کنند.
دانشمندان پیشتر مشاهده کرده بودند که پس از سکته قلبی، میزان «میتوز»، فرایندی که طی آن سلولها تقسیم و تکثیر میشوند، در عضلات قلب موشها افزایش مییابد. پژوهش جدید نخستین مطالعهای است که وقوع این پدیده را در انسان نشان میدهد.
آسیبهای ماندگار ناشی از سکته قلبی
بیماریهای قلبیعروقی اصلیترین علت مرگومیر در سراسر جهاناند. این بیماریها در استرالیا عامل نزدیک به یکچهارم، یعنی ۲۴ درصد، تمام موارد مرگومیر به شمار میروند.
سکته قلبی میتواند تا یکسوم سلولهای قلب انسان را از بین ببرد. اگرچه پیشرفت روشهای درمانی طی یک دهه گذشته نرخ زنده ماندن بیماران را بهطور چشمگیری افزایش داده است، جان سالم به در بردن از سکته همیشه مانع بروز عوارض جدی در درازمدت نمیشود و بسیاری از بیماران سرانجام به نارسایی قلبی مبتلا میشوند؛ عارضهای که در آن، قلب دیگر نمیتواند خون را لازم برای تامین نیازهای بدن را با کارآیی کافی پمپاژ کند.
در حال حاضر، پیوند قلب تنها درمان قطعی نارسایی قلبی محسوب میشود. با این حال، تنها شمار اندکی از بیماران میتوانند از این گزینه استفاده کنند. در استرالیا حدود ۱۴۴ هزار نفر با نارسایی قلبی زندگی میکنند، در حالی که هر سال فقط حدود ۱۱۵ عمل پیوند قلب انجام میشود. بنابراین، میان شمار بیمارانی که میتوانند از دریافت قلب جدید بهرهمند شوند و تعداد اندامهای اهدایی موجود، شکاف بزرگی وجود دارد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
بافت زنده قلب، ابزاری جدید برای پژوهش
این پژوهش همچنین بر روشی بیسابقه در جهان متکی بود که در آن، بافت قلب بیماران زنده هنگام جراحی بایپس جمعآوری شد. این نمونههای بافتی از بیمارانی گرفته شد که با رضایت خود، تحت عمل جراحی بایپس قلب در بیمارستان سلطنتی پرنس آلفرد سیدنی قرار گرفته بودند. پژوهشگران از بخشهای بیمار و سالم قلب این افراد نمونهبرداری کردند.
از آنجا که این بافتها از قلب انسانهای زنده گرفته میشوند، پژوهشگران اکنون میتوانند زیستشناسی قلب را در یک مدل آزمایشگاهی بررسی کنند که ممکن است آنچه را واقعا در بدن بیماران رخ میدهد، با دقت بیشتری بازتاب دهد.
گامی بهسوی درمانهای بازسازیکننده قلب
توانایی جمعآوری و بررسی بافت زنده قلب ممکن است به ابزاری مهم در مسیر یافتن درمانهای بازسازیکننده تبدیل شود. این گروه پژوهشی امیدوار است مدل جدید به روشن شدن چگونگی تولید سلولهای عضلانی جدید در قلب و یافتن راههایی برای تقویت این واکنش طبیعی کمک کند.
پروفسور شان لال، نویسنده ارشد این مطالعه از دانشکده علوم پزشکی و متخصص نارسایی قلبی در بیمارستان سلطنتی پرنس آلفرد، گفت: «هدف نهایی این است که از این کشف برای تولید سلولهای جدید قلبی استفاده کنیم؛ سلولهایی که بتوانند نارسایی قلبی را معکوس کنند. استفاده از مدلهای مبتنی بر بافت زنده قلب انسان در پژوهشهایمان به این معنا است که برای ساخت داروهای جدید بیماریهای قلبی، به دادههایی دقیقتر و قابلاعتمادتر دست خواهیم یافت. پژوهش ما با استفاده از این نمونهها تاکنون چندین پروتئین را شناسایی کرده است که پیشتر، نقش آنها در بازسازی قلب موشها اثبات شده بود. اکنون امکان بررسی و بهکارگیری این یافتهها در انسان، چشمانداز بسیار هیجانانگیزی است.»
این پروتئینها ممکن است سرنخهایی در اختیار پژوهشگران قرار دهند تا بتوانند قلب آسیبدیده انسان را به تولید تعداد بیشتری سلول عضلانی ترغیب کنند. اگرچه دستیابی به چنین داروهایی همچنان هدفی برای آینده است، این کشف شواهد مستقیمی ارائه میکند که نشان میدهد قلب انسان بالغ، دستکم تا اندازهای، توانایی طبیعی بازسازی عضله خود را پس از سکته قلبی دارد.
