سازمان ملل متحد خواستار جایگزینی نقشه رایج جهان با نقشهای شده است که اندازه واقعی قارهها، از جمله آفریقا، را دقیقتر نشان دهد.
به گزارش سرویس جهانی بیبیسی، قطعنامه «اصلاح نقشه» که مجمع عمومی سازمان ملل تصویب کرده، با هدف اصلاح نحوه نمایش اندازه قارهها در نقشه مرکاتور ارائه شده است، نقشهای که در آن آفریقا تقریبا هماندازه گرینلند دیده میشود، در حالی که در واقع حدود ۱۴ برابر بزرگتر است.
سازمان ملل نقشه «زمین برابر» (Equal Earth) را پذیرفته است که اندازه خشکیها را واقعیتر نمایش میدهد، هرچند این نقشه نیز محدودیتهایی دارد.
در طول سالها، تلاشهایی برای نمایش دقیق سطح کروی زمین روی نقشهای مسطح انجام شده که هر یک مزایا و محدودیتهای خود را دارند. بیبیسی نیوز این نقشهها را بررسی کرده است.
نقشه مرکاتور
نقشه مرکاتور را گراردوس مرکاتور، نقشهنگار فلاندری، در سال ۱۵۶۹ طراحی کرد. هدف اصلی این نقشه کمک به دریانوردان اروپایی بود. به گفته جیمز چشر، استاد نقشهنگاری دانشگاه کالج لندن، این نقشه به گونهای طراحی شده است تا خط مستقیمی که با جهت ثابت قطبنما روی نقشه دنبال میشود، در واقعیت نیز مستقیم باشد.
برای حفظ زاویهها روی سطح صاف، مرکاتور ناچار شد هرچه از استوا به سوی قطبها میروند، خطوط شبکه عریضتری بکشد. در نتیجه، کشورهای نزدیک استوا کوچکتر و مناطق نزدیک قطبها بزرگتر از اندازه واقعی دیده میشوند.
با گذشت بیش از ۴۵۰ سال، مرکاتور همچنان مبنای بسیاری از نقشههای مدارس، تلویزیون و اینترنت از جمله گوگل است. منتقدان میگویند نمایش برخی مناطق به صورت کوچکتر یا بزرگتر میتواند بر برداشت افراد از اهمیت آنها تاثیر بگذارد. کیوکو موئندو، جغرافیدان کنیایی، معتقد است این مسئله بهطور ضمنی از اهمیت منابع، جمعیت و فرصتهای سرمایهگذاری آفریقا کاسته است.
نقشه زمین برابر
نقشه زمین برابر را گروهی از نقشهنگاران با الهام از نقشه رابینسون سال ۱۹۶۳ در سال ۲۰۱۸ طراحی کردند تا اندازه و شکل خشکیها را دقیقتر نشان دهد. اعضای اتحادیه آفریقا در فوریه سال جاری آن را پذیرفتند و سپس، سازمان ملل نیز آن را به کار گرفت.
با این حال، در این نقشه خطوط مستقیمی که مرکاتور را برای مسیریابی مناسب میکند، حفظ نمیشوند و نمیتوان از آن برای اندازهگیری فاصله واقعی میان مکانهای مختلف استفاده کرد. چشر میگوید در نقشه مسطح میتوان مساحت، شکل یا فاصله و جهت را حفظ کرد، اما حفظ دقیق همه این ویژگیها بهطور همزمان ممکن نیست.
نقشه پیترز
نقشه پیترز را آرنو پیترز، تاریخنگار آلمانی، در اوایل دهه ۱۹۷۰ بر اساس روشی طراحی کرد که جیمز گال، نقشهنگار اسکاتلندی، نخستین بار در سال ۱۸۵۵ معرفی کرده بود.
این نقشه دقت در مقیاس را به دقت در شکل ترجیح میدهد؛ بنابراین مشکل اختلاف ظاهری اندازه آفریقا و گرینلند را برطرف میکند و امکان مقایسه بهتر اندازه خشکیها را فراهم میآورد. در مقابل، مناطق قطبی فشرده و نواحی نزدیک استوا کشیده ترسیم شدهاند و شکل خشکیها بهشدت تغییر میکند. خطوط مستقیم این نقشه نیز جهت ثابت واقعی قطبنما را نشان نمیدهند و برای مسیریابی مناسب نیستند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
نقشههای وارونه و جابهجاشده
همانطور که اندازه ظاهری یک سرزمین میتواند بر میزان اهمیت آن در ذهن بیننده اثر بگذارد، جایگاه آن روی نقشه نیز ممکن است چنین تاثیری داشته باشد. برخی نقشهنگاران برای مقابله با برداشت کماهمیتی ناشی از قرارگیری جنوب جهان در پایین نقشه، نقشههایی طراحی کردهاند که جنوب در بالا قرار دارد.
همچنین بسته به اینکه نقشه در کدام نقطه جهان تهیه شده باشد، قارهای که در مرکز قرار میگیرد میتواند متفاوت باشد. این نقشهها دیدگاهی متفاوت ارائه میکنند، اما مسئله برجستگی و اهمیت یک منطقه را از میان نمیبرند، بلکه صرفا مرکز توجه را تغییر میدهند.
نقشههای قطبمحور
راه دیگر این است که هیچ خشکی در مرکز نقشه قرار نگیرد تا اهمیت القا نشود، روشی که در نشان سازمان ملل دیده میشود. در این نقشه، جهان حول قطب شمال ترسیم شده و قارهها از قطب به اطراف گسترده شدهاند.
این شیوه، که «تصویر همفاصله صفحهای» نام دارد، جهت نقاط نسبت به مرکز را بهدرستی نشان میدهد. با این حال، برای جای دادن تمام سطح کره زمین در یک دایره، هرچه از مرکز دورتر میشویم اعوجاج افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، در نقشه سازمان ملل مناطق نزدیک قطب جنوب فشرده و کشیده دیده میشوند.
