دانشمندان سازوکاری را شناسایی کرده‌اند که ممکن است یکی از تغییرات مهم پوست در دوران پیری را توضیح دهد: از دست رفتن تدریجی چربی زیر پوست. پژوهشی تازه نشان می‌دهد که فعال کردن گیرندهٔ ویتامین دی در موش‌های مبتلا به پیری زودرس توانسته است این روند را کاهش دهد. این نتیجه شاید در آینده راه را برای درمان‌های تازهٔ تغییرات پوستی ناشی از پیری هموار کند.
دقیقاً زیر پوست لایه‌ای چربی قرار دارد که علاوه بر ذخیرهٔ انرژی، به حفظ گرمای بدن، محافظت از بافت‌ها و تنظیم سوخت‌وساز کمک می‌کند. این لایه که «بافت چربی زیرپوستی» نام دارد، با افزایش سن به‌تدریج کاهش می‌یابد و گاهی ممکن است بخش زیادی از آن از بین برود.
به گزارش نیوزویک، کاهش این چربی یکی از عواملی است که به افتادگی پوست و عمیق‌تر شدن چین‌وچروک‌های صورت و بدن منجر می‌شود. همچنین ممکن است روند ترمیم زخم‌ها را مختل کند و بر عملکرد هورمونی بافت چربی تأثیر بگذارد.
به رغم اهمیت این تغییرات، دانشمندان تاکنون شناخت دقیقی از سازوکار کاهش چربی زیرپوستی در روند پیری نداشتند. اکنون گروهی از پژوهشگران به سرپرستی چوانمائو ژانگ، استاد دانشگاه، دریافته‌اند که گیرندهٔ ویتامین دی ممکن است در این فرایند نقش مهمی داشته باشد.
ویتامین دی چه نقشی در حفظ چربی زیر پوست دارد؟
پژوهشگران برای بررسی این موضوع، موش‌های مبتلا به سندرم پروگریای هاچینسون‌ـگیلفورد را مطالعه کردند؛ بیماری ژنتیکی نادری که باعث می‌شود نشانه‌های پیری با سرعتی نامعمول ظاهر شوند.
آنها برای درمان این موش‌ها از ترکیبی دارویی استفاده کردند که گیرندهٔ ویتامین دی را فعال می‌کند. این گیرنده که با نام اختصاری «وی‌دی‌آر» (VDR) شناخته می‌شود، پروتئینی است که شکل فعال ویتامین دی به آن متصل می‌شود و از این راه بر عملکرد سلول‌ها اثر می‌گذارد.
نتایج نشان داد که کاهش چربی زیرپوستی، چه در پیری طبیعی و چه در موش‌های مبتلا به پیری زودرس، بیشتر به دلیل کم شدن تعداد سلول‌های چربی است نه به دلیل کوچک‌تر شدن آنها.
دانشمندان همچنین دریافتند که کاهش فعالیت گیرندهٔ ویتامین دی با تغییر در فرایند تولید سلول‌های چربی جدید ارتباط دارد. در این فرایند که «چربی‌زایی» نام دارد، سلول‌های پیش‌ساز به سلول‌های چربی بالغ تبدیل می‌شوند.
نکتهٔ مهم‌تر این بود که تجویز این ترکیب دارویی توانست از کاهش چربی زیرپوستی در موش‌های مبتلا به پیری زودرس جلوگیری کند و حتی طول عمر آنها را افزایش دهد.
این یافته‌ها نشان می‌دهد که تنظیم فعالیت گیرندهٔ ویتامین دی شاید در آینده به یکی از راه‌های مقابله با برخی تغییرات بافتی ناشی از پیری تبدیل شود. با این حال، آنچه در موش‌ها مشاهده شده هنوز به معنای دستیابی به درمانی برای جوان‌سازی پوست انسان نیست.
آیا بازگرداندن چربی زیر پوست سبب جوان‌تر شدن چهره می‌شود؟
دبرا جلیمن، متخصص پوست و استاد بالینی دانشگاه مونت سینای، در گفتگو با نیوزویک توضیح می‌دهد که بازگرداندن چربی ازدست‌رفتهٔ زیر پوست ممکن است در ترمیم حجم صورت اهمیت داشته باشد، اما نتیجهٔ آن تنها به مقدار چربی بستگی ندارد؛ محل تجمع چربی نیز تعیین‌کننده است.
او می‌گوید: «در صورت افراد مسن‌تر، چربی در بعضی نواحی بیشتر می‌شود. برای مثال، زیر چانه، اطراف فک، گردن و بخش پایینی صورت.» به گفتهٔ جلیمن، بخشی از این تغییر به جابه‌جایی چربی به سمت پایین صورت مربوط می‌شود.
بنابراین افزایش چربی زیر پوست لزوماً به معنای بازگشت ظاهر جوان‌تر نیست. برای دستیابی به چنین نتیجه‌ای باید مشخص شود چربی در کدام نواحی و به چه شکلی بازسازی می‌شود.
جلیمن همچنین تأکید می‌کند که تاکنون هیچ شواهدی نشان نداده است اصلاح کمبود ویتامین دی یا افزایش سطح آن به بیش از محدودهٔ طبیعی می‌تواند چربی ازدست‌رفتهٔ صورت را بازگرداند.
به گفتهٔ او، پژوهش‌های معمول دربارهٔ مصرف ویتامین دی در سالمندان نیز افزایش چربی یا بازسازی چربی ازدست‌رفته بر اثر پیری را نشان نداده‌اند. البته این مطالعات مشخصاً برای بررسی بازسازی چربی صورت یا لایه‌های پوست طراحی نشده بودند.
چرا مکمل ویتامین دی با داروی آزمایش‌شده تفاوت دارد؟
یکی از نکات مهم این پژوهش تفاوت میان مصرف مکمل ویتامین دی و استفاده از ترکیبی است که مستقیماً گیرندهٔ آن را فعال می‌کند. جلیمن توضیح می‌دهد که ویتامین دی پس از ورود به بدن باید دو مرحلهٔ تبدیل را پشت سر بگذارد تا به شکل فعال برسد.
این ماده ابتدا در کبد به ترکیبی به نام «۲۵ـ هیدروکسی ویتامین دی» تبدیل می‌شود و سپس عمدتاً در کلیه‌ها به شکل فعال هورمونی آن، یعنی «۱،۲۵ـ دی‌هیدروکسی ویتامین دی»، درمی‌آید.
تنها پس از این مراحل است که شکل فعال ویتامین دی می‌تواند گیرندهٔ مربوط به خود را فعال کند. در مقابل، ترکیب دارویی استفاده‌شده در آزمایش موش‌ها مستقیماً بر فعالیت این گیرنده اثر می‌گذارد. به همین دلیل، نمی‌توان از نتایج پژوهش نتیجه گرفت که مصرف قرص یا مکمل ویتامین دی همان تأثیر را بر بافت چربی زیر پوست خواهد داشت.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
چرا نتایج آزمایش روی موش‌ها را نمی‌توان به انسان تعمیم داد؟
اگرچه یافته‌های مربوط به موش‌های مبتلا به پیری زودرس امیدوارکننده‌اند، هنوز هیچ شواهد بالینی وجود ندارد که نشان دهد این روش در انسان نیز می‌تواند چربی زیر پوست را بازسازی کند یا روند پیری پوست را کاهش دهد.
اریک پترسون، متخصص جراحی پوست و زیبایی در مؤسسهٔ فلت‌آیرون، به نیوزویک می‌گوید تفاوت‌های مهمی میان پوست موش و انسان وجود دارد.
پوست موش نازک‌تر است و زخم‌های آن نیز در روندی متفاوت ترمیم می‌شوند. افزون بر این، موش‌های آزمایشگاهی تنها چند سال عمر می‌کنند، در حالی که پوست انسان دهه‌ها در معرض نور خورشید و دیگر عوامل محیطی قرار می‌گیرد.
پترسون می‌گوید: «بسیاری از روش‌ها در موش‌ها خوب جواب می‌دهند، اما در انسان شکست می‌خورند. پیش از آنکه کسی چنین محصولی بخرد، می‌خواهم دریابم این روش با دوزی ایمن روی پوست انسان چه نتیجه‌ای دارد.» او تأکید می‌کند که نتایج فعلی برای توصیهٔ مصرف مکمل‌های ویتامین دی با هدف جوان‌سازی پوست کافی نیست.
به گفتهٔ پترسون، اگر آزمایش خون نشان دهد فردی کمبود ویتامین دی دارد، مصرف مکمل برای اصلاح این کمبود می‌تواند ضروری باشد، اما نباید انتظار داشت که چنین کاری حجم ازدست‌رفتهٔ صورت را بازگرداند.
او می‌افزاید که استفاده از ضدآفتاب، رتینوئیدها و مراجعه به متخصص پوست همچنان از روش‌های شناخته‌شده و دارای پشتوانهٔ علمی برای مراقبت از پوست‌اند. پترسون در پایان می‌گوید: «این پژوهش ارزش دنبال کردن دارد، اما هنوز برای خرید محصولی بر اساس آن زود است.»
یافته‌های تازه بیش از آنکه راهکاری آماده برای جوان‌سازی پوست ارائه کنند، سرنخ تازه‌ای دربارهٔ نقش گیرندهٔ ویتامین دی در حفظ بافت چربی زیرپوستی به دست می‌دهند. اینکه این شناخت روزی به درمانی ایمن و مؤثر برای انسان تبدیل شود به پژوهش‌های بیشتری نیاز دارد.
