بسیاری از مردم تصور می‌کنند آب‌مروارید بیماری دوران سالمندی است، اما تغییراتی که به این بیماری منجر می‌شوند ممکن است از دههٔ پنجم زندگی آغاز شوند. نشانه‌های اولیه نیز اغلب آن‌قدر تدریجی و نامحسوس‌اند که افراد آنها را بخشی طبیعی از افزایش سن می‌دانند و برای بررسی علت آن به چشم‌پزشک مراجعه نمی‌کنند.
به گزارش تارنمای منز ژورنال (Men’s Journal)، آب‌مروارید ممکن است از ۴۰ یا ۵۰ سالگی شکل بگیرد، بی‌آنکه فرد متوجه شود کاهش تدریجی کیفیت بینایی‌اش به بیماری عدسی چشم مربوط است.
آب‌مروارید زمانی ایجاد می‌شود که عدسی شفاف چشم به‌تدریج کدر شود و دیگر نتواند نور را به‌درستی روی شبکیه متمرکز کند. این تغییر معمولاً بر اثر تجزیه و تجمع پروتئین‌های موجود در عدسی رخ می‌دهد و ممکن است سال‌ها طول بکشد تا تأثیر محسوسی بر بینایی بگذارد.
سونیا یو، استاد چشم‌پزشکی در مؤسسهٔ چشم باسکوم پالمر وابسته به دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه میامی، می‌گوید این فرایند اغلب زودتر از آنچه مردم تصور می‌کنند آغاز می‌شود.
عیسی محمد، مدیر بخش جراحی اصلاح عیوب انکساری چشم در مؤسسهٔ چشم ویلمر دانشگاه جانز هاپکینز، نیز توضیح می‌دهد که پیشرفت آهستهٔ بیماری باعث می‌شود بسیاری از افراد نشانه‌های آن را با تغییرات طبیعی بینایی در میانسالی اشتباه بگیرند.
برخی از نشانه‌های آب‌مروارید را می‌توان پیش از تشخیص بیماری شناخت:
۱. رانندگی در شب دشوارتر می‌شود
یکی از نخستین نشانه‌های آب‌مروارید ممکن است هنگام رانندگی در تاریکی آشکار شود. نور چراغ خودروهای روبه‌رو بیش از اندازه درخشان به نظر می‌رسد یا در اطرافِ چراغ‌های خیابان هاله و رگه‌های نورانی دیده می‌شود.
علت این پدیده آن است که عدسی کدر، نور ورودی به چشم را پراکنده می‌کند و اجازه نمی‌دهد تصویر واضحی روی شبکیه شکل بگیرد.
پیترسون می‌گوید رانندگی در شب به‌تدریج برایش ترسناک شده بود. چراغ خودروهایی که از روبه‌رو می‌آمدند به نظرش چند چراغ جداگانه بودند و همین مشکل باعث شد تا حد امکان از رانندگی شبانه بپرهیزد.
به گفتهٔ محمد، برخی بیماران بدون آنکه بدانند آب‌مروارید علت مشکلشان است، به‌تدریج رانندگی در شب را کنار می‌گذارند.
۲. تصاویر تار می‌شوند و وضوحشان را از دست می‌دهند
آب‌مروارید ممکن است باعث شود محیط اطراف مه‌آلود یا محو به نظر برسد، حتی زمانی که فرد هنگام معاینهٔ چشم هنوز می‌تواند حروف ردیف دید کامل (۱۰/۱۰) را بخواند.
سونیا یو این تغییر را به تفاوت میان تصویری با وضوح بالا و تصویری کمی محو تشبیه می‌کند. با این حال، هر تاری دیدی نشانهٔ آب‌مروارید نیست. خشکی چشم و پیرچشمی نیز ممکن است مشکلات مشابهی ایجاد کنند.
کریستین مک‌گوان، رئیس بخش آب‌مروارید و مراقبت‌های اولیهٔ چشم در بیمارستان چشم ویلز، توضیح می‌دهد که تاری ناشی از خشکی چشم ممکن است پس از پلک زدن بهتر شود، اما تاری مرتبط با آب‌مروارید معمولاً پایدارتر است.
۳. برای خواندن به نور بیشتری نیاز پیدا می‌کنید
اگر برای خواندن منوی رستوران به زحمت می‌افتید، روشنایی تلفن همراهتان را مرتب افزایش می‌دهید یا برای مطالعه به چراغ‌های بیشتری نیاز دارید، ممکن است علت آن کدر شدن عدسی چشم باشد. وقتی عدسی شفافیتش را از دست می‌دهد، نور کمتری به شبکیه می‌رسد و خواندن در محیط‌های کم‌نور دشوارتر می‌شود.
البته پیرچشمی نیز در میانسالی بسیار شایع است و خواندن نوشته‌های نزدیک را دشوار می‌کند. تفاوت مهم این است که عینک مطالعه معمولاً به بهبود مشکلات ناشی از پیرچشمی کمک می‌کند، درحالی‌که تاری ناشی از آب‌مروارید ممکن است با تغییر شمارهٔ عینک نیز ادامه پیدا کند یا وخیم‌تر شود.
۴. شمارهٔ عینکتان مدام تغییر می‌کند
تغییر مکرر شمارهٔ عینک، به‌ویژه برای دید دور، می‌تواند یکی دیگر از نشانه‌های اولیهٔ آب‌مروارید باشد. گاهی این تغییر حتی نتیجه‌ای نامنتظره دارد: فردی که پیش‌تر برای خواندن به عینک نیاز داشته است، ناگهان متوجه می‌شود بدون عینک بهتر می‌تواند بخواند.
این پدیده که به آن «دید دوم» می‌گویند، ممکن است در برخی انواع آب‌مروارید رخ دهد. با این حال، بهبود ظاهری دید نزدیک به معنای بهتر شدن چشم نیست، بلکه ممکن است ناشی از تغییرات عدسی در مراحل شکل‌گیری بیماری باشد.
بنابراین اگر شمارهٔ عینکتان مکرر تغییر می‌کند یا کیفیت دیدتان به‌شکلی نامنتظره تغییر کرده است، بهتر است علت آن را با چشم‌پزشک بررسی کنید.
۵. رنگ‌ها کم‌رنگ یا مایل به زرد دیده می‌شوند
آب‌مروارید تنها بر وضوح تصاویر اثر نمی‌گذارد، بلکه ممکن است درک رنگ‌ها را نیز تغییر دهد.
با کدر شدن عدسی، رنگ‌های آشنا ممکن است کم‌رنگ‌تر، مایل به قهوه‌ای یا زرد به نظر برسند. همچنین تشخیص تفاوت میان رنگ‌ها و میزان تیرگی و روشنی آنها دشوارتر می‌شود.
پیترسون به یاد می‌آورد که پیش از جراحی چشم راستش، همه چیز را با ته‌رنگی کهربایی می‌دید. این تغییرات معمولاً آن‌قدر آهسته رخ می‌دهند که فرد ممکن است تا مدت‌ها متوجه نشود رنگ‌ها را متفاوت با گذشته می‌بیند.
چه عواملی احتمال ابتلا به آب‌مروارید را افزایش می‌دهند؟
افزایش سن مهم‌ترین عامل خطر آب‌مروارید است، اما تنها عامل آن نیست.
به گفتهٔ مؤسسهٔ ملی چشم آمریکا، ابتلا به دیابت، سیگار کشیدن، مصرف بیش‌ازحد الکل، قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض نور خورشید، سابقهٔ خانوادگی آب‌مروارید، آسیب‌های قبلی چشم و مصرف طولانی‌مدت داروهای استروئیدی نیز با افزایش احتمال ابتلا به این بیماری ارتباط دارند.
این مؤسسه توضیح می‌دهد که پروتئین‌های عدسی ممکن است از حدود ۴۰ سالگی به‌تدریج تجزیه شوند و به هم بچسبند. البته این به معنای آن نیست که همهٔ افراد در این سن دچار اختلال بینایی می‌شوند. بسیاری از مردم سال‌ها آب‌مروارید خفیف دارند، بی‌آنکه به درمان نیاز پیدا کنند.
محمد توصیه می‌کند افراد پس از ۴۰ سالگی هر دو سال یک بار برای معاینه به چشم‌پزشک مراجعه کنند. کسانی که به دیابت دچارند، ممکن است به معاینهٔ سالانه نیاز داشته باشند. او تأکید می‌کند که تغییرات مداوم بینایی نباید بدون بررسی به افزایش سن نسبت داده شوند.
آیا آب‌مروارید همیشه به جراحی نیاز دارد؟
تشخیص آب‌مروارید لزوماً به معنای نیاز فوری به جراحی نیست. در مراحل اولیه، تغییر شمارهٔ عینک یا استفاده از نور مناسب‌تر هنگام مطالعه و انجام کارهای روزمره ممکن است به بهبود بینایی کمک کند.
اما اگر تاری دید و دیگر مشکلات بینایی بر فعالیت‌هایی مانند رانندگی، مطالعه یا کار کردن تأثیر بگذارند، ممکن است جراحی ضرورت پیدا کند. در این جراحی، عدسی طبیعی و کدر چشم برداشته می‌شود و عدسی مصنوعی شفافی جای آن را می‌گیرد.
بر اساس اطلاعات مؤسسهٔ ملی چشم آمریکا، بینایی حدود ۹ نفر از هر ۱۰ بیمار پس از جراحی آب‌مروارید بهبود پیدا می‌کند. بهبود یافتن کامل ممکن است هشت هفته طول بکشد.
آیا درمان بدون جراحی در راه است؟
دانشمندان همچنان در تلاش‌اند بفهمند چه تغییراتی در ساختار عدسی به شکل‌گیری آب‌مروارید منجر می‌شود و آیا می‌توان این فرایند را متوقف کرد یا کاهش داد.
در مقاله‌ای که در مارس ۲۰۲۶ در نشریهٔ علمی «بایوفیزیکال ریپورتس» (Biophysical Reports) منتشر شد، پژوهشگران وابسته به دانشگاه کالیفرنیا در ارواین اثر آسیب اکسیداتیو را بر پروتئینی به نام «گاما اس کریستالین» بررسی کردند. این پروتئین یکی از اجزای عدسی چشم است.
نتایج نشان داد نوع تغییریافتهٔ این پروتئین در شرایط تنش گرمایی بیشتر مستعد تجمع است. این یافته شاید یکی از سازوکارهایی را روشن کند که آسیب‌های ناشی از افزایش سن از آن راه به آب‌مروارید می‌انجامد.
با این حال، این پژوهش آزمایشگاهی هنوز به درمانی بدون جراحی منجر نشده است.
تا روش‌های تازه‌ای برای پیشگیری یا درمان آب‌مروارید فراهم شوند، محافظت از چشم‌ها در برابر پرتو فرابنفش خورشید، سیگار نکشیدن، تغذیهٔ متعادل و کنترل بیماری‌هایی مانند دیابت از اقداماتی‌اند که می‌توانند به حفظ سلامت چشم کمک کنند.
آب‌مروارید همیشه به جراحی نیاز ندارد، اما نادیده گرفتن تغییرات مداوم بینایی نیز ممکن است فعالیت‌های سادهٔ روزمره را به‌تدریج دشوار کند. معاینهٔ به‌موقع چشم می‌تواند علت این تغییرات را مشخص کند و به پزشک و بیمار کمک کند دربارهٔ نیاز به درمان تصمیم بگیرند.
