تزریق ویتامین ب۱۲ در مراکز زیبایی و خدمات درمانی به‌عنوان راهی سریع برای رفع خستگی و افزایش انرژی تبلیغ می‌شود. برخی از این مراکز ادعا می‌کنند افراد یک یا دو روز پس از تزریق احساس انرژی بیشتری دارند و توصیه می‌کنند این تزریق هر چند هفته یک‌بار تکرار شود. به نوشته‌ٔ گاردین، این در حالی است که متخصصان می‌گویند دریافت ویتامین ب۱۲ اضافی برای افرادی که دچار کمبود این ویتامین نیستند، احتمالاً تأثیری بر سطح انرژی نخواهد داشت.

ویتامین ب۱۲ چه نقشی در بدن دارد؟

ویتامین ب۱۲ به‌طور طبیعی در گوشت، ماهی، تخم‌مرغ و لبنیات وجود دارد و به برخی غلات صبحانه و مخمرهای خوراکی نیز افزوده می‌شود. این ویتامین برای تولید گلبول‌های قرمز، ساخت دی‌ان‌ای، عملکرد صحیح اعصاب و تبدیل غذا به انرژی ضروری است.

آندریا دین، متخصص خون در مرکز پزشکی دانشگاه لویولا در شیکاگو، می‌گوید کمبود ب۱۲ می‌تواند باعث کم‌خونی، مشکلات حافظه، افسردگی و خستگی شود. در موارد شدید، بی‌حسی و گزگز دست‌ها و پاها نیز ممکن است بروز کند.

چه کسانی در معرض کمبود ب۱۲ قرار دارند؟

مصرف مواد غذایی حاوی ب۱۲ لزوماً جذب کافی این ویتامین را تضمین نمی‌کند. معده برای جذب ویتامین ب۱۲ باید اسید کافی و پروتئینی به نام «فاکتور داخلی» تولید کند.

بیماری‌هایی مانند التهاب معده و کم‌خونی بدخیم، که نوعی بیماری خودایمنی است، می‌توانند جذب این ویتامین را مختل کنند.

حدود ۴ درصد بزرگسالان آمریکایی کمبود ب۱۲ دارند و این مشکل در افراد بالای ۶۰ سال شایع‌تر است. جراحی معده، جراحی کاهش وزن، بیماری سلیاک، کرون، و مصرف بیش‌ازحد الکل نیز خطر کمبود را افزایش می‌دهند.

مصرف طولانی‌مدت متفورمین برای دیابت و داروهای کاهش‌دهندۀ اسید معده نیز می‌تواند سطح ب۱۲ را کاهش دهد. گیاه‌خواران، به‌ویژه گیاهخواری مطلق، در صورت مصرف نکردن مکمل یا غذاهای غنی‌شده، در معرض کمبود ویتامین ب۱۲ قرار دارند.

آیا تزریق ب۱۲ خستگی را برطرف می‌کند؟

در افرادی که خستگی یا کندی ذهنی ناشی از کمبود ب۱۲ دارند، درمان می‌تواند به بازیابی انرژی کمک کند؛ اما دریافت مقدار بیشتر این ویتامین در افراد دارای سطح طبیعی، خستگی را کاهش نمی‌دهد و عملکرد ورزشی را بهبود نمی‌بخشد.

دین می‌گوید افزایش انرژی پس از تزریق در برخی افراد ممکن است ناشی از اثر دارونما باشد.

هزینۀ هر آمپول ب۱۲ برای مراکز ارائه‌دهندۀ این خدمات در آمریکا معمولاً کمتر از یک دلار است، اما به مشتریان با هزینهٔ بین ۲۵ تا ۷۵ دلار تزریق می‌شود.

ویتامین ب۱۲ معمولاً حتی در مقادیر زیاد بی‌خطر است، زیرا بدن مقدار اضافی را دفع می‌کند؛ با این‌ حال، تزریق ب۱۲ در افراد فاقد کمبود، احتمالاً ارزش هزینه‌اش را ندارد.

چه زمانی باید آزمایش داد؟

خستگی دلایل متعددی از جمله خواب ناکافی، کم‌کاری تیروئید و کمبود آهن دارد. بنابراین، افرادی که اغلب احساس خستگی می‌کنند، باید برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنند.

سطح ب۱۲ با آزمایش خون اندازه‌گیری می‌شود. بیشتر آزمایشگاه‌ها مقادیر کمتر از ۲۰۰ یا ۲۵۰ پیکوگرم در میلی‌لیتر را پایین در نظر می‌گیرند، اما برخی پزشکان افراد زیر سطح ۴۰۰ را نیز درمان می‌کنند.

در موارد مشکوک، آزمایش‌های متیل‌مالونیک اسید و هموسیستئین می‌توانند به تشخیص کمبود کمک کنند.

کمبود ب۱۲ چگونه درمان می‌شود؟

ویتامین ب۱۲ به‌صورت قرص یا تزریق تجویز می‌شود. تزریق عضلانی یا زیرپوستی دستگاه گوارش را دور می‌زند و برای افراد دچار کمبود شدید، علائم عصبی، یا اختلال جذب از جمله کم‌خونی بدخیم مناسب‌تر است.

با این‌ حال، برای بسیاری از افراد، قرص‌های خوراکی با دوز بالا تقریباً به‌اندازۀ تزریق در افزایش سطح ب۱۲ خون مؤثرند و هزینۀ کمتری دارند.