پژوهشی جدید نشان میدهد افزایش میزان زایلیتول در خون، شیرینکنندهای کمکالری و پرمصرف در مواد غذایی، آدامس و محصولات بهداشت دهان و دندان، با افزایش خطر حمله قلبی، سکته مغزی و دیگر بیماریهای قلبیعروقی عمده ارتباط دارد.
نتایج این پژوهش که این هفته در کنگره انجمن قلب اروپا در آلمان ارائه شد، حاکی از آن است که هرچه میزان زایلیتول در خون بیشتر باشد، احتمال بروز مشکلات قلبیعروقی جدی از جمله سکته قلبی و سکته مغزی نیز افزایش مییابد.
به گزارش موسسه ملی سلامت آمریکا، زایلیتول نوعی الکل قندی است که معمولا بهعنوان شیرینکننده کمکالری و جایگزین شکر استفاده میشود. این ماده اغلب در مقدار نسبتا زیاد برای شیرین کردن مواد غذایی، نوشیدنیها، آدامس و محصولات بهداشت دهان و دندان به کار میرود.
پژوهشگران برای بررسی این موضوع، دو گروه مطالعاتی بزرگ شامل بیش از ۱۷ هزار و ۷۰۰ شرکتکننده کانادایی و بریتانیایی، را پیگیری کردند.
پیگیری شش ساله شرکتکنندگان در «مطالعه طولی کانادا درباره سالمندی»، نشان داد خطر مرگ یا ابتلا به سکته قلبی یا سکته مغزی ناشی از مشکلات قلبیعروقی حاد در افرادی که بالاترین میزان زایلیتول را در خونشان داشتند، در مقایسه با کسانی که میزان زایلیتول خونشان در پایینترین سطح بود، ۵۷ درصد بیشتر بود.
بررسی گروه دیگری از شرکتکنندگان بریتانیایی که طی یک دوره ۳۰ ساله زیرنظر بودند، هم نشان داد خطر بروز مشکلات عمده قلبیعروقی در شرکتکنندگانی که بالاترین میزان زایلیتول را در خونشان داشتند، ۱۸ درصد بیشتر بود.
در هر دو گروه، شواهدی از یک ارتباط وابسته به دوز مشاهده شد. به این معنا که هرچه غلظت زایلیتول در خون بیشتر بود، میزان بروز مشکلات قلبیعروقی حاد نیز افزایش مییافت.
این افزایش خطر حتی پس از آنکه پژوهشگران تاثیر عوامل دیگری مانند سن، جنسیت، شاخص توده بدنی، فشار خون بالا، دیابت و میزان چربیهای خون را در محاسباتشان تعدیل کردند، همچنان پابرجا بود.
زایلیتول چگونه ممکن است بر سلامت قلب اثر بگذارد؟
به گزارش نیویورکپست، تحقیقات جدید در ادامه پژوهشهای قبلی درباره ارتباط احتمالی زایلیتول با تشکیل لخته خون انجام شدند. تحقیقات پیشین نشان داده بودند که زایلیتول میتواند توانایی پلاکتها را برای تشکیل لخته افزایش دهد؛ فرایندی که میتواند در بروز حمله قلبی و سکته مغزی نقش داشته باشد.
دکتر مارکو ویتکوفسکی از بیمارستان دانشگاهی شاریته برلین و یکی از پژوهشگران این مطالعه، توضیح داد: «بسیاری از افراد شیرینکنندههای جایگزین را با این تصور مصرف میکنند که نسبت به شکر انتخاب سالمتریاند. نهادهای ناظر نیز عموما آنها را بیخطر میدانند. با این حال یافتههای بلندمدت در میان جمعیت عمومی نشان میدهد که درباره خطر زایلیتول برای قلب و عروق چقدر کم اطلاعات داریم. این یافتهها همچنین حاکی از آن است که انجام دادن پژوهشهای بیشتر ضروری است، بهویژه با توجه به اینکه مقدار زایلیتول موجود در محصولات همچنان رو به افزایش است.»
البته این مطالعه از نوع مشاهدهای بود و ثابت نمیکند که زایلیتول عامل بروز حملات قلبیعروقی است. پژوهشگران نیز تاکید کردند که برای تایید این یافتهها به مطالعات بیشتری نیاز است.
این گزارش همچنین مشخص نمیکند که آیا میزان بالای زایلیتول در خون لزوما بازتاب مصرف غذایی آن است یا خیر، زیرا بدن نیز میتواند این الکل قندی را بهطور طبیعی و در چارچوب سوختوساز گلوکز، تولید کند. به همین دلیل، برای مشخص شدن اینکه چه میزان از افزایش زایلیتول خون ناشی از مصرف مواد غذایی حاوی این شیرینکننده است و اینکه آیا خود زایلیتول مستقیم در افزایش خطر حملات قلبیعروقی نقش دارد یا خیر، به مطالعات بیشتری نیاز است.
با این حال دکتر عاصم مالهوترا، متخصص قلب در لندن که در این پژوهش مشارکت نداشت، هشدار داد که یافتههای جدید را، بهویژه با توجه به شواهد قبلی درباره اثر احتمالی زایلیتول بر تشکیل لختههای خون، باید جدی گرفت. او گفت: «من بهعنوان یک متخصص قلب، بیماران بسیاری را میبینم که اضطراب و تپش قلب دارند و به محض قطع مصرف شیرینکنندههای مصنوعی، این مشکلاتشان برطرف میشود.»
به گفته مالهوترا یکی از مهمترین تغییرات غذایی برای کاهش خطر بیماریهای قلبیعروقی این است که فرد «ذائقه خود را به شیرینی کمتر عادت دهد».
