فرانسه روز سهشنبه اعلام کرد شورای امنیت سازمان ملل متحد در ماه جاری درباره تمدید مأموریت هیاتی که بر تحریمهای ایران نظارت میکند رایگیری خواهد کرد؛ اقدامی که به نوشته رویترز میتواند زمینهساز رویارویی با روسیه و چین شود. این دو کشور با نظام تحریمها و سازوکارهای نظارت بر آن مخالفاند.
ماموریت این هیات که از فعالیت کمیته تحریمهای سازمان ملل درباره ایران پشتیبانی میکند، قرار است ۲۶ سپتامبر (۴ مهر)، همزمان با برگزاری نشست سالانه رهبران جهان در مجمع عمومی سازمان ملل، به پایان برسد. انتظار میرود جنگ ایران در صدر دستور کار این نشست قرار گیرد.
جروم بونافون، سفیر فرانسه در سازمان ملل، که کشورش ریاست دورهای شورای امنیت ۱۵ عضوی را در ماه سپتامبر بر عهده دارد، در تشریح برنامههای ریاست فرانسه گفت موضوع هستهای و پایبند نبودن ایران به تعهداتش در قبال سازمان ملل، محور اصلی بحثها درباره ایران در این ماه خواهد بود.
او گفت: «شورا سرانجام باید درباره تمدید ماموریتهای هیات کارشناسان درباره ایران رایگیری کند.» او افزود این موضوع در سپتامبر ۲۰۲۵، زمانی که پس از عدم پایبندی ایران به تعهداتش در چارچوب برنامه هستهای، تحریمها علیه این کشور دوباره اعمال شد، به دستور کار بازگشت.
دیپلماتهای سازمان ملل گفتند انتظار میرود رأیگیری در ۱۷ سپتامبر (۲۶ شهریور) انجام شود.
دیپلماتها میگویند این رایگیری احتمال استفاده روسیه و چین از حق وتو را افزایش میدهد. این دو کشور معتقدند شورای امنیت دیگر اختیاری برای بررسی موضوع هستهای ایران ندارد.
روسیه و چین در بیانیهای مشترک در ماه مارس، درباره کمیته تحریمها اعلام کردند که شورای امنیت «نمیتواند برای احیای کمیته ۱۷۳۷ یا هیئت کارشناسان آن اقدام کند».
برخلاف هیات کارشناسان، کمیته تحریمها دوره فعالیت مشخصی ندارد. این کمیته در سال ۲۰۰۶ برای نظارت بر تحریمهای اعمالشده علیه جمهوری اسلامی ایران به دلیل برنامه هستهای این کشور تشکیل شد و به شماره قطعنامهای که آن را ایجاد کرد، کمیته ۱۷۳۷ نامیده میشود.
نمایندگیهای روسیه و چین در سازمان ملل بلافاصله به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره برنامه رأیگیری پاسخ ندادند.
روسیه در سال ۲۰۲۴ تمدید سالانه ماموریت هیات کارشناسانی را که بر اجرای تحریمهای سازمان ملل علیه کره شمالی به دلیل برنامههای هستهای و موشکهای بالستیک این کشور نظارت میکرد، وتو کرد.
به نوشته رویترز، این مناقشه درباره ایران از تصمیم بریتانیا، فرانسه و آلمان برای فعالکردن سازوکار موسوم به «مکانیسم ماشه» سازمان ملل در سال گذشته سرچشمه میگیرد. این اقدام پس از آن انجام شد که این سه کشور به این نتیجه رسیدند تهران به توافقی که هدف آن جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای بود، پایبند نیست و در نتیجه تحریمهایی که بر اساس توافق هستهای ایران در سال ۲۰۱۵ با تایید سازمان ملل لغو شده بود، دوباره برقرار شد.
