گزارش‌های رسیده به ایندیپندنت فارسی از تهران و استان‌های مازندران، گیلان، کرمان، هرمزگان، فارس و چند استان دیگر نشان می‌دهد بحران کمبود بنزین در ایران طی روزهای اخیر تشدید شده و شماری از جایگاه‌ سوخت‌ها به دلیل نداشتن بنزین تعطیل شده‌اند؛ بحرانی که هم‌زمان با ادامه محاصره دریایی آمریکا، کاهش امکان واردات سوخت و تلاش دولت مسعود پزشکیان برای افزایش شدید قیمت بنزین، ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است.

برخی ساکنان تهران به ایندیپندنت فارسی گفتند که برای پیدا کردن جایگاهی که بنزین داشته باشد، ناچار به چند پمپ‌بنزین مراجعه کرده‌اند. یکی از مخاطبان گفت: «برای بنزین زدن به پنج پمپ‌بنزین رفتم که چهارتای آن‌ها تعطیل بودند. یکی از آن‌ها بنری هم نصب کرده بود که روی آن نوشته شده بود: بنزین نداریم.» فرد دیگری نیز از حدود سه ساعت انتظار در صف خبر داد و گفت بسیاری از جایگاه‌هایی که به آن‌ها مراجعه کرد، بنزین نداشتند.

از شهرهای مختلف استان مازندران و گیلان نیز گزارش‌های مشابهی به ایندیپندنت فارسی رسیده است. در استان‌های دیگر از جمله هرمزگان و فارس مردم از تعطیلی برخی جایگاه‌ها، کاهش عرضه و افزایش زمان انتظار برای سوخت‌گیری خبر می‌دهند.

این وضعیت ادامه بحرانی است که از هفته گذشته با محدود شدن میزان سوخت‌گیری در برخی شهرها آشکارتر شد. پیش‌تر از شهرهای مازندران درباره تحویل تنها ۱۰ لیتر بنزین به هر خودرو و در بوشهر از محدودیت ۱۵ لیتری گزارش‌هایی منتشر شده بود.

در این میان، یک مخاطب در پیامی به ایندیپندنت فارسی خبر داد که پلیس راهور جمهوری اسلامی ایران میزان برخورد با خودروها و موتورسیکلت‌های قدیمی را تشدید کرده است و این وسایل نقلیه را به پارکینگ منتقل می‌کند تا از این طریق مصرف بنزین کاهش یابد. این در حالی است که بسیاری از مردم به علت تشدید تورم و فقر افسارگسیخته در سالیان اخیر، امکان تعویض وسایل نقلیه فرسوده خود را ندارند.

هم‌زمان، رئیس کل دادگستری هرمزگان با تایید ادامه «بحران تامین و توزیع سوخت و صف‌های طولانی پمپ‌بنزین‌ها» طی ماه‌های اخیر، مدعی شد با صدور دستورهای قضایی، در تلاش است از شدت این بحران بکاهد.

گسترش کمبود بنزین در حالی است که دولت جمهوری اسلامی ایران دیگر افزایش قیمت سوخت را پنهان نمی‌کند. محمدرضا عارف، معاون اول پزشکیان، تایید کرده که «نرخ چهارم» بنزین در دولت تعیین شده و اجرای آزمایشی طرح کرمان به دلیل نبود هماهنگی، متوقف شده است. گزارش‌های منتشرشده نیز از موافقت دستگاه‌های امنیتی با مدل جدید قیمت‌گذاری و تعیین نرخی در محدوده ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان حکایت دارند.

اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون پزشکیان و رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی نیز گفت که کف قیمت بنزین آزاد می‌تواند مشابه نرخ طرح کرمان باشد. مقام‌های استان کرمان هفته گذشته اعلام کرده بودند بنزین بدون یارانه با نرخ تمام‌شده پالایشگاهی، لیتری ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان، در ۲۰۴ جایگاه عرضه خواهد شد، اما پس از انتشار گسترده خبر و واکنش منفی مردم، اجرای طرح موقتا متوقف شد.

افزایش قیمت بنزین سوپر وارداتی نیز نشانه دیگری از هزینه سنگین تامین سوخت در شرایط کنونی است. بر اساس اعلام رسانه‌های داخلی، ۲۴۰ هزار لیتر بنزین سوپر وارداتی برای عرضه روز چهارشنبه ۲۸ مرداد در بورس انرژی با قیمت پایه لیتری ۸۹ هزار و ۷۰۰ تومان تعیین شد، در حالی که قیمت پایه همین محصول هنگام نخستین عرضه در آذر سال گذشته، ۶۵ هزار و ۸۰۰ تومان بود.

البته بحران کنونی تنها محصول جنگ نیست. ایران سال‌ها است با شکافی فزاینده میان تولید و مصرف بنزین مواجه است. فرسودگی پالایشگاه‌ها و ناوگان حمل‌ونقل، تولید خودروهای پرمصرف، ضعف حمل‌ونقل عمومی و سرمایه‌گذاری ناکافی در زیرساخت‌های انرژی، نیاز ایران به واردات بنزین را افزایش داده است.

اکنون، جنگ و سپس محاصره دریایی آمریکا این ضعف ساختاری را به بحرانی روزمره برای مردم تبدیل کرده است. پزشکیان پیش‌تر تایید کرده بود که دولت در سال گذشته حدود شش میلیارد دلار بنزین وارد کرد، اما در شرایط محاصره، هم برای ادامه این واردات، پول کافی ندارد و هم مسیرهای سابق تامین کالا و سوخت مسدود یا بسیار دشوارگذر شده‌اند.

هم‌زمان، وضعیت مالی دولت نیز بحرانی‌تر شده است. عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، شامگاه چهارشنبه ۲۸ مرداد در گفتگو با صداوسیما با اشاره به درخواست‌های متعدد دستگاه‌های دولتی برای دریافت منابع مالی، گفت ممکن است به «بدمن دولت» تبدیل شود و پاسخ او به درخواست پول این باشد: «شرمنده، نداریم.» این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که حکومت هم‌زمان با کسری بودجه، کاهش درآمدهای ارزی و دشوارتر شدن فروش نفت و انتقال پول مواجه است.

فشار بر اقتصاد جمهوری اسلامی ایران ممکن است از این هم شدیدتر شود. دونالد ترامپ بامداد پنجشنبه ۲۹ مرداد در پیامی کم‌سابقه اعلام کرد پس از ناکامی تهران در دستیابی به توافق، ایالات متحده آنچه را «کوبنده‌ترین عملیات اقتصادی که تاکنون علیه یک کشور انجام شده است» توصیف کرد، آغاز خواهد کرد. او این مرحله را «جنگ اقتصادی و انزوا در مقیاسی بی‌سابقه» و یک «روز دی (D-Day) اقتصادی» نامید.

عبارت D-Day که در فارسی به آن روز دی یا روز موعود هم می‌گویند، در اصطلاح نظامی به روز آغاز یک عملیات یا حمله بزرگ گفته می‌شود. این اصطلاح بیشتر برای حمله تاریخی متفقین در ۶ ژوئن ۱۹۴۴ (۱۶ خرداد ۱۳۲۳) و شروع نبرد نرماندی در جنگ جهانی دوم به کار می‌رود که نقطه عطفی در شکست آلمان نازی در جنگ جهانی دوم محسوب می‌شود.

گزارش‌های روز پنجشنبه نیز اصل این اعلام و تمرکز کارزار تازه بر تشدید انزوای اقتصادی جمهوری اسلامی ایران را تایید می‌کنند.

رئیس‌جمهوری آمریکا هشدار داد کشورهایی که از طریق بانک‌ها، شرکت‌ها یا نهادهای دولتی برای جمهوری اسلامی ایران «راه نجات» فراهم کنند، با پیامدهای اقتصادی سنگین مواجه خواهند شد. ترامپ مشخصا از قاچاق نفت، انتقال پول نقد، خطوط مبادله ارزی، صرافی‌ها، ثبت کشتی‌ها و شرکت‌های پوششی نام برد؛ شبکه‌هایی که جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های تحریم، برای فروش نفت و انتقال درآمدهای ارزی از آن‌ها استفاده کرده است.

ترامپ از متحدان واشنگتن هم دعوت کرد برای منزوی کردن تهران، به این کارزار بپیوندند.