بررسیهای علمی نشان میدهد که برخلاف باور رایج، شکستن قولنج انگشتان دست یا صدا دادن مفصل انگشتها خطر ابتلا به آرتروز، شل شدن تاندونها یا کاهش قدرت دست را افزایش نمیدهد و صدای ایجادشده عمدتا حاصل تغییر فشار مایع مفصلی و از بین رفتن ناگهانی حبابهای گاز درون آن است. با این حال، وارد کردن نیروی بیشازحد میتواند در موارد نادر به کشیدگی، پیچخوردگی یا دررفتگی انگشت منجر شود.
برای برخی افراد، شکستن قولنج انگشتان صرفا عادتی است که ناخودآگاه انجام میدهند. عدهای هم احساسی را که هنگام شکستن قولنج انگشتان پیدا میکنند، دوست دارند. البته افراد زیادی هم هستند که از شنیدن صدای تق مفاصل لذت میبرند.
آنچه هنگام شکستن قولنج انگشتان رخ میدهد، در واقع نسبتا ساده است. مفصل محل اتصال دو استخوان است و مفاصل موجود در انگشتان، گردن و کمر با مایع سینوویال احاطه شدهاند؛ مادهای شبیه سفیده تخممرغ که نقش روانکننده را دارد. هنگامی که برای صدا دادن مفاصل، آنها را میچرخانید، میکشید یا خم میکنید، فضای درون مفصل موقتا افزایش مییابد. در نتیجه، فشار مایع سینوویال کاهش پیدا میکند و گازهایی که پیشتر در این مایع حل شده بودند، به شکل حباب ظاهر میشوند.
صدای شکستن قولنج که در واقع صدای از بین رفتن ناگهانی حبابهای تشکیلشده است، میتواند به طرز شگفتآوری بلند باشد و تا ۸۳ دسیبل هم برسد. این شدت صدا تقریبا با صدای عبور غرشکنان یک کامیون دیزلی با سرعت ۶۴ کیلومتر در ساعت، برابری میکند. دانشمندان دانشگاه کالیفرنیا در دیویس، هنگامی که با استفاده از سونوگرافی، مفصلی را در لحظه صدا دادن مشاهده کردند، گفتند لحظه ایجاد صدای «تق» روی صفحه، به انفجار یک آتشبازی شباهت داشت.
عادتی که عمدتا بیضرر است
کیم هیریچ، متخصص روماتولوژی در دانشگاه منچستر بریتانیا، میگوید شاید شکستن قولنج انگشتان صدای بلندی داشته باشد، اما این صدای تقتق مفاصل صرفا بخشی از یک فرایند فیزیولوژیک طبیعی است. جی جاگاناتان، جراح مغز و اعصاب در ایالت میشیگان آمریکا، هم شکستن قولنج انگشتان را «عادتی تقریبا بیضرر» توصیف میکند.
با این حال این نگرانی وجود دارد که محکم شکستن قولنج مفاصل انگشت، بهویژه در صورت کشیدن ناگهانی انگشت به شکلی که ناخواسته آن را از مفصل خارج کند، باعث دررفتگی انگشت یا آسیبدیدگی تاندونها شود. مواردی از چنین آسیبهایی نیز گزارش شده است، اما اگر مفاصل با نیروی کمتری صدا داده شوند، چنین حوادثی نادر است.
نگرانی اصلی افرادی که عادت دارند قولنج انگشت دستشان را بشکنند، این است که آیا در نهایت به «استئوآرتریت» مبتلا خواهند شد یا خیر. استئوآرتریت شایعترین نوع آرتروز است که در پی فرسایش تدریجی غضروف، بافت محافظی که در محل مفاصل، میان استخوانها نقش ضربهگیر را ایفا میکند، به وجود میآید.
چندین پژوهش این باور قدیمی را رد کردهاند. در یکی از آنها که سال ۱۹۷۵ منتشر شد، پژوهشگران ۲۸ نفر از ساکنان یک آسایشگاه سالمندان را بررسی کردند و دریافتند میزان ابتلا به آرتروز فرسایشی در افرادی که عادت به شکستن قولنج انگشتانشان داشتند، با کسانی که این کار را نمیکردند، مشابه بود.
در یک پژوهش گذشتهنگر جدیدتر، سابقه شکستن قولنج مفصل انگشتان در ۲۱۵ بیمار مبتلا به استئوآرتریت بررسی و با یک گروه شاهد از افراد فاقد این بیماری مقایسه شد. این پژوهش نیز به همان نتیجه رسید: تعداد دفعات و مدت زمان شکستن قولنج انگشتان در طول زندگی، بر احتمال ابتلا به استئوآرتریت هیچ تاثیری ندارد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
مراقب گردن باشید!
اگرچه شکستن قولنج انگشتان بعید است مشکلی ایجاد کند، درباره شکستن قولنج کمر و گردن نمیتوان همین را گفت. از داخل گردن اعصاب حیاتی، از جمله نخاع، عبور میکند. علاوه بر این، دو سرخرگ بسیار مهم هم از پشت گردن میگذرند و به سمت مغز میروند. این نواحی حساساند و دستکاری نادرست آنها ممکن است به آسیبهای جدی و عوارضی مانند احساس سوزنسوزن شدن در اندامها و سرگیجه منجر شود.
شکستن قولنج گردن به دست خود فرد توصیه نمیشود و حتی دستکاری گردن از طریق متخصصان نیز محل اختلاف است. نیل اوکانل از مرکز پژوهش و توانبخشی دانشگاه برونل و همکارانش در سال ۲۰۱۲، مداخلات کایروپراکتیک گردن را «غیرضروری و نامناسب» توصیف کردند.
مسئله قدرت دست
یکی دیگر از خطراتی که به شکستن قولنج انگشتان نسبت داده میشود، تاثیر آن بر «قدرت دست» است؛ شاخص مهمی برای سلامتی که با طیفی از پیامدهای از جمله بیماری قلبی، افت تواناییهای شناختی، افسردگی و برخی انواع سرطان ارتباط دارد.
پژوهشی در سال ۱۹۹۰ روی ۷۴ فرد که عادت شکستن قولنج مفاصل انگشتان در آنها بین ۱۸ تا ۶۰ سال قدمت داشت، نشان داد که قدرت دست این افراد کمتر و تورم دست در آنها بیشتر از کسانی بود که قولنج دستشان را نمیشکستند، اما این یافتهها در سال ۲۰۱۷، زمانی که پژوهشی جداگانه میان شکستن قولنج مفاصل انگشتان و کاهش قدرت دست هیچ ارتباطی پیدا نکرد، رد شد.
باورهای نادرست دیگری نیز وجود دارد. برای مثال اینکه شکستن مکرر قولنج انگشتان میتواند باعث بزرگ شدن بند انگشتان یا شل شدن تاندونها شود، اما این ادعاها نیز درست نیستند. پژوهش سونوگرافی که پیشتر به آن اشاره شد، نیز این موضوع را تایید میکند. هنگامی که پزشکان افرادی را که قولنج انگشتان را میشکستند، معاینه کردند، هیچگونه تورم یا ناتوانی در آنها نیافتند.
شکستن قولنج انگشتان برای برخی افراد احساس آرامش و افزایشی موقت در دامنه حرکت مفصل ایجاد میکند، زیرا این کار مفصل را میکشد و آن را در دامنه حرکتی گستردهتری به حرکت درمیآورد. حتی بر اساس یک نظریه، شکستن قولنج انگشتان پایانههای عصبی اطراف مفصل را تحریک میکند و ضمن کاهش درد و آزادسازی اندورفین، باعث شل شدن عضلات اطراف آن میشود، اما این نظریه اثبات نشده است.
با توجه به اینکه شکستن قولنج مفاصل انگشتان عمدتا بیضرر است، شاید برای ترک آن دلیل چندانی وجود نداشته باشد. با این حال، اگر قصد ترک این عادت را دارید، توصیه متخصصان این است که با استفاده از روشهایی مانند درمان شناختی، خود را برای ترک آن آماده کنید. به این ترتیب که سعی کنید بفهمید چه زمانی و چرا این کار را انجام میدهید و فعالیتهای جایگزینی بیابید که مانع آن شوند. برای مثال، میتوانید عوامل محرک را یادداشت کنید: آیا هنگامی که مضطرب یا بیحوصلهاید قولنج انگشتانتان را میشکنید یا این کار را ناخودآگاه انجام میدهید. همچنین میتوانید دستهایتان را با توپهای ضداسترس یا اسباببازیهای مخصوص سرگرم کردن دست مشغول نگه دارید.
