پژوهش‌های فراوانی تاکنون به دنبال یافتن راهی قطعی برای پیشگیری از زوال عقل بوده‌اند، اما هنوز هیچ روش تضمین‌شده‌ای برای جلوگیری از این بیماری شناسایی نشده است. با این حال، نتایج پژوهشی جدید نشان می‌دهد خوش‌بینی ممکن است با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل ارتباط داشته باشد. این پژوهش که در نشریه انجمن طب سالمندی آمریکا (Journal of the American Geriatrics Society) منتشر شده است، نشان می‌دهد افرادی که نگرش مثبت‌تری به آینده دارند، در طول زمان کمتر به زوال عقل مبتلا می‌شوند.

به گزارش یاهو هلث، این مطالعه وضعیت بیش از ۹۰۰۰ فرد ۷۰ سال به بالا را که در آغاز پژوهش به زوال عقل مبتلا نبودند، به‌مدت ۱۴ سال دنبال کرد. پژوهشگران در ابتدای مطالعه و دو سال بعد، میزان خوش‌بینی شرکت‌کنندگان را با استفاده از یک پرسش‌نامه ۱۰ سوالی ارزیابی کردند و سپس، بررسی کردند چه کسانی در طول دوره پیگیری به زوال عقل مبتلا شده‌اند. نتایج نشان داد افزایش خوش‌بینی به اندازه یک انحراف معیار، با ۱۵ درصد کاهش خطر ابتلا به زوال عقل همراه است. بر این اساس، پژوهشگران پیشنهاد کردند خوش‌بینی می‌تواند در آینده به‌عنوان یکی از مولفه‌های برنامه‌های پیشگیری از زوال عقل مورد توجه قرار گیرد.

البته باید توجه داشت که این پژوهش رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کند و فقط نشان‌دهنده وجود ارتباط میان خوش‌بینی و کاهش خطر زوال عقل است. به گفته متخصصان، روحیه پایین یا افسردگی گاهی از نخستین نشانه‌های زوال عقل است، اما مشخص نیست کاهش خوش‌بینی احتمال ابتلا به زوال عقل را افزایش می‌دهد یا آغاز بیماری باعث کاهش خوش‌بینی می‌شود. پژوهشگران برای کاهش این احتمال، افرادی را که طی دو سال نخست مطالعه به زوال عقل مبتلا شدند، از تحلیل نهایی کنار گذاشتند.

کارشناسان معتقدند چندین سازوکار می‌تواند این ارتباط را توضیح دهد. افراد خوش‌بین معمولا استرس مزمن کمتری دارند و در نتیجه، مدت طولانی‌تری در معرض هورمون‌هایی مانند کورتیزول و التهاب قرار نمی‌گیرند‌، عواملی که با افت عملکرد شناختی و افزایش خطر زوال عقل ارتباط دارند. علاوه بر این، خوش‌بینی به‌نوبه خود نیازمند فعالیت بخش‌هایی از مغز است که در برنامه‌ریزی، سازگاری با شرایط جدید، و تصمیم‌گیری نقش دارند و همین امر می‌تواند به حفظ عملکرد شناختی کمک کند.

از سوی دیگر، خوش‌بین‌ها معمولا سبک زندگی سالم‌تری دارند؛ فعالیت بدنی‌شان بیشتر است، روابط اجتماعی دارند، و مشارکت بیشتری در فعالیت‌های روزمره زندگی نشان می‌دهند. این موارد همگی از جمله عواملی‌اند که به حفظ سلامت مغز و افزایش تاب‌آوری شناختی کمک می‌کنند. به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند ارتباط میان خوش‌بینی و کاهش خطر زوال عقل احتمالا حاصل مجموعه‌ای از عوامل زیستی، رفتاری و روانی‌‌ـ‌اجتماعی است، نه یک عامل واحد.

متخصصان تاکید می‌کنند خوش‌بینی به‌ این معنا نیست که مشکلات نادیده گرفته شوند یا وانمود شود همه چیز خوب است. خوش‌بینی سالم یعنی پذیرش دشواری‌های زندگی همراه این باور که رفتارها و تصمیم‌های فرد همچنان می‌توانند بر آینده تاثیر بگذارند و او توانایی مقابله با چالش‌ها را دارد.

به گفته روان‌شناسان، خوش‌بینی مهارتی است که می‌توان آن را تقویت کرد. تمرین قدردانی، مرور تجربه‌های غلبه بر مشکلات، تمرکز بر موارد تحت کنترل، و مقابله با افکار منفی از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به شکل‌گیری نگرش مثبت‌تر کمک کند. برای مثال، به‌جای اینکه هر مشکل را شکست کامل تلقی کنید، آن را موقعیتی دشوار اما قابل مدیریت بدانید و به‌دنبال راه‌حل یا گام بعدی باشید.

کارشناسان معتقدند خوش‌بینی می‌تواند چرخه‌ای مثبت ایجاد کند؛ نگرش مثبت افراد را به رفتارهای سالم‌تر سوق می‌دهد، این رفتارها سلامت جسم و روان را بهبود می‌بخشند و همین به‌نوبه خود احساس امید و خوش‌بینی را تقویت می‌کند. به همین دلیل، خوش‌بینی بیش از آنکه به‌معنای نگاه کردن به دنیا از پشت «عینک صورتی» باشد، به این باور برمی‌گردد که حتی در شرایط دشوار نیز انتخاب‌های امروز می‌توانند آینده بهتری رقم بزنند.