دونالد ترامپ در حالی برای دستیابی به توافق صلح با ایران تلاش میکند که در دولتش دو رویکرد متفاوت وجود داردــ جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری، که رویکردی نرمتر در قبال ایران دارد و مارکو روبیو، وزیر خارجه، که موضعی سختگیرانهتر در قبال ایران و نزدیکتر به اسرائیل اتخاذ کرده است. به نوشته اکسیوس، موفقیت مذاکرات و در نتیجه، ثبات بازارهای جهانی نفت تا حد زیادی به این بستگی دارد که ترامپ چگونه این دو رویکرد را برای ایجاد توازن میان منافع ایران، اسرائیل و لبنان مدیریت کند.
یکی از مشاوران ارشد ترامپ به اکسیوس گفت ونس و روبیو دو جنبه از سیاست رئیسجمهوری را نمایندگی میکنند؛ روبیو رویکردی حمایتگرانهتر در قبال اسرائیل دارد، در حالی که نگاه ونس به سیاستهای این کشور محتاطانهتر است.
اختلاف دیدگاه این دو در جریان بررسی یادداشت تفاهم ۱۷ ژوئن میان آمریکا و ایران آشکار شد. ونس همراه استیو ویتکاف و جرد کوشنر در مذاکرات برای توافق مشارکت داشت و معتقد بود ترامپ باید آن را بپذیرد تا جنگ به پایان برسد، تنگه هرمز بازگشایی شود و اقتصاد آمریکا پیش از انتخابات میاندورهای ثبات پیدا کند. در مقابل، روبیو در کنار جان رتکلیف، رئیس سیا، و پیت هگست، وزیر جنگ، در مورد موفقیت این توافق و تبدیل آن به توافق جامع هستهای تردید داشت. به گفته منبعی آگاه، او در سفر اخیرش به کشورهای خلیج فارس نیز با مقامهای منطقه درباره ضرورت افزایش فشار بر ایران گفتوگو کرد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
با وجود این، روبیو مخالف اصل توافق با ایران نیست. او و استیو ویتکاف اعضای کنگره را در جریان جزئیات توافق قرار دادند و تلاش کردند حمایت قانونگذاران مردد را جلب کنند. یکی از مشاوران دولت گفت ونس و روبیو دو روی یک سکه نیستند، بلکه بیشتر شبیه ابزارهای متفاوت یک چاقوی سوئیسی چندکارهاند (اصطلاح «چاقوی سوئیسی» به فرد، ابزار یا راهحلی گفته میشود که چندمنظوره، همهکاره و قادر به انجام وظایف مختلف باشد) که ترامپ برای پیشبرد سیاستهایش از آنها استفاده میکند.
به گزارش اکسیوس، مذاکرات کنونی بهدلیل مسئله سهجانبه ایران، اسرائیل و لبنان پیچیده است و بر سه توافق استوار است: یادداشت تفاهم ۱۷ ژوئن میان آمریکا و ایران، توافق ۲۱ ژوئن درباره لبنان که ونس در سوئیس با ایران به آن رسید و چارچوب صلح میان اسرائیل و لبنان که ۲۶ ژوئن با حضور روبیو امضا شد.
اختلاف اصلی میان این دو مسیر به موضوع لبنان مربوط میشود. در چارچوب مذاکرات روبیو، هدف جلوگیری از دخالت ایران در لبنان است؛ اما توافق ونس برای ایران در روند آتشبس میان اسرائیل و حزبالله نقش قائل میشود. این ابهام باعث شد مذاکرهکنندگان اسرائیلی و لبنانی از میانجیهای آمریکایی بخواهند روشن کنند کدام مسیر بیانگر سیاست رسمی دولت آمریکا است. با این حال، یک مقام ارشد آمریکایی گفت ونس و ترامپ هر دو توافق روبیو را تایید کردهاند.
یادداشت تفاهم ۱۷ ژوئن بهطور ضمنی حاکی از خروج اسرائیل از لبنان در چارچوب توافق نهایی آمریکا و ایران است، اما توافق ۲۶ ژوئن خروج مرحلهبهمرحله اسرائیل را پیشبینی میکند و آن را به خلع سلاح حزبالله مشروط میداند. حزبالله و متحدانش این توافق را رد کردند و خواستار اجرای یادداشت تفاهم آمریکا و ایران شدند.
توافق اسرائیل و لبنان میتواند یادداشت تفاهم ایران و آمریکا را تضعیف کند و اعتراضهایی در بیروت برانگیخته است. در مقابل، مقامهای آمریکایی تاکید کردند یادداشت تفاهم بر اصل «حاکمیت لبنان» استوار است و توافق جدید نیز موید همین موضوع است، زیرا دولت لبنان آن را امضا کرده است.
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، حکومت ایران این دو توافق را در تعارض میبیند، اما از نگاه واشنگتن، چنین تعارضی وجود ندارد و اختلاف فقط به نحوه تفسیر بندهای توافق بازمیگردد. به گفته او، توافق جدید صرفا سازوکار اجرای آتشبس و خروج تدریجی اسرائیل را مشخص کرده است.
مقامهای آمریکایی همچنین وجود اختلاف میان ونس و روبیو را رد کردند و گفتند هر یک مسئولیت بخشی از سیاست خارجی دولت را بر عهده دارند؛ ونس، ویتکاف، و کوشنر مذاکرات با ایران را پیش میبرند و روبیو مسئول مدیریت سایر پروندههای منطقهای است. آنها تاکید کردند رسانهها و برخی طرفها اختلاف میان این دو را بزرگنمایی میکنند، در حالی که هر دو همسو با سیاستهای ترامپ عمل میکنند.
در عین حال، برخی مقامهای آمریکایی معتقدند نتیجه مذاکرات با ایران میتواند بر رقابتهای داخلی حزب جمهوریخواه، بهویژه رقابت برای نامزدی انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸، تاثیر بگذارد. یک مقام آمریکایی مدعی شد روبیو بهعمد در خط مقدم مذاکرات ایران قرار نگرفته و منتظر است ببیند عملکرد ونس چگونه خواهد بود.
اما مقام ارشد دیگری این ادعا را رد کرد و گفت هر دو صرفا مجری اراده ترامپاند. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، نیز تاکید کرد همه اعضای دولت در یک جبههاند و از تلاش رئیسجمهوری برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای حمایت میکنند.
