در حالی که مذاکرات برای پایان دادن به جنگ ایران به داراز کشیده است، کشورهای پرمصرف انرژی در جنوب شرق آسیا که از شوکهای قیمتی ناشی از جنگ اخیر بهشدت آسیب دیدهاند، با شتاب در پی متنوعسازی منابع انرژی و تقویت امنیت انرژی خود، توسعه انرژی هستهای و گسترش انرژیهای تجدیدپذیرند، اما در عین حال، برای ایجاد پشتوانهای در زمان بحران، سرمایهگذاری روی ساخت نیروگاههای زغالسنگسوز را نیز افزایش دادهاند.
ساندیپ پای، پژوهشگر موسسه انرژی و محیطزیست در این زمینه به آسوشیتدپرس گفت تا همین اواخر، استفاده از زغالسنگ بهتدریج در حال کاهش بود تا انتشار گازهای گلخانهای و مشکلات آلودگی هوا کاهش یابد، اما جنگ اخیر این روند را پیچیده کرد.
اکنون کره جنوبی و ژاپن در شرق آسیا، برای حفظ پایداری شبکه برق خود، مصرف زغالسنگ را افزایش دادند، زیرا بسته شدن تنگه هرمز در پی جنگ، جریان انتقال نفت و گاز به آسیا را مختل کرد.
کشورهای جنوب شرق آسیا مانند تایلند، ویتنام و فیلیپین نیز رویکرد مشابهی در پیش گرفتهاند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
به گفته ساندیپ پای، این واکنش اضطراری اکنون به اتخاذ سیاستهای بلندمدتی منجر شده است که عملا عمر استفاده از زغالسنگ را طولانیتر میکند.
بر اساس پیشبینی آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، سرمایهگذاری جهانی در بخش زغالسنگ در سال ۲۰۲۶ به ۱۸۰ میلیارد دلار خواهد رسید که بالاترین سطح از سال ۲۰۱۲ تاکنون است.
در سال ۲۰۲۱، سازمان ملل متحد پس از آنکه نزدیک به ۲۰۰ کشور توافق کردند تولید برق با استفاده از زغالسنگ را بهتدریج کنار بگذارند، اعلام کرد که زغالسنگ به تاریخ پیوسته است، اما پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ و اختلال در عرضه گاز، کشورهای اروپایی دوباره مصرف زغالسنگ را افزایش دادند و خط لولهها و پایانههای واردات سوختهای فسیلی بیشتری ساختند.
اکنون، دومین شوک بزرگ انرژی در کمتر از یک دهه، بار دیگر اهمیت زغالسنگ را برای امنیت انرژی آسیا تقویت کرده است.
بر اساس اعلام نهاد پایش جهانی انرژی، میزان تولید برق با استفاده از نیروگاههای زغالسنگسوز در جهان طی سال گذشته ۰.۶ درصد کاهش یافت، اما ظرفیت جدید نیروگاههای زغالسنگسوز ۳.۵ درصد افزایش پیدا کرد.
در این میان، اندونزی، بزرگترین صادرکننده زغالسنگ حرارتی جهان و یکی از کشورهای تعیینکننده برای روند صنعت سوختهای فسیلی در جهان، پس از جهش قیمت زغالسنگ به بالاترین سطح در چند سال اخیر، قوانین تجاری خود را بازنگری و مالیاتهای جدیدی وضع کرد. هرچند همزمان در حوزه انرژی خورشیدی هم اهداف تازهای را دنبال میکند و قصد دارد تا سال ۲۰۳۴، ظرفیت نصب پنلهای خورشیدی پشتبامی را از ۱.۳ گیگاوات فعلی به ۱۰۰ گیگاوات برساند.
ویتنام نیز به همین ترتیب، در حالی که مصرف زغالسنگ خود را افزایش داده، متعهد شده است تا سال ۲۰۳۰ بر بام ۱۰ درصد ساختمانهای دولتی و منازل مسکونی سراسر این کشور پنلهای خورشیدی نصب کند.
فیلیپین هم پس از آغاز جنگ، مصرف زغالسنگ را افزایش داد و وضعیت اضطراری ملی در حوزه انرژی اعلام کرد. حتی بررسی کرد که ممنوعیت ساخت نیروگاههای جدید زغالسنگسوز را لغو کند، اما در نهایت از این تصمیم صرفنظر کرد؛ هرچند پروژههایی که پیشتر مجوز گرفته بودند، همچنان ساخته خواهند شد. با این حال، مصرفکنندگان فیلیپینی با سرعتی بیسابقه در حال نصب سامانههای خورشیدی پشتبامیاند.
تمرکز دوباره بر زغالسنگ و انرژی هستهای
بخش عمده گاز طبیعی مایع (LNG) که از تنگه هرمز عبور میکرد، به کره جنوبی و ژاپن میرسید که تقریبا تمام نیاز انرژی خود را از طریق واردات تامین میکنند.
کره جنوبی در مواجهه با کمبود انرژی، بازنشستگی سه نیروگاه زغالسنگی را به تعویق انداخت. همچنین تولید برق در نیروگاههای هستهای فعال را افزایش داد و عملیات تعمیر و نگهداری پنج رآکتور هستهای خارج از مدار را با سرعت بیشتری پیش برد.
ژاپن نیز روند راهاندازی مجدد نیروگاههای هستهای را که پس از فاجعه هستهای فوکوشیما در سال ۲۰۱۱ تعطیل شده بودند، سرعت بخشید. آن حادثه باعث شد ژاپن برای جبران کاهش حدود یکسوم ظرفیت تولید برق خود، استفاده از زغالسنگ را افزایش دهد.
هند نیز قصد دارد ۳.۹ میلیارد دلار برای تبدیل زغالسنگ به سوختهای صنعتی و مواد شیمیایی سرمایهگذاری کند تا جایگزینی برای محصولات وارداتی فراهم شود و در عین حال، استفاده از زغالسنگ را حفظ کند.
در مجموع به نظر میرسد جنگ اخیر، دستاوردهای حاصل از توسعه انرژیهای پاک را از بین نبرده، اما آشکار کرده که گذار به انرژیهای پاک مسیری خطی و بدون چالش نیست، بلکه روندی پیچیده و پرچالش است.
