۶۳ عضو مجلس خبرگان رهبری جمهوری اسلامی ایران روز ششم تیرماه در نامه‌ای، خواستار خارج شدن «حقوق هسته‌ای» از مذاکرات با آمریکا، بر اساس نظر مجتبی خامنه‌ای، شدند و کشتن دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو را «وظیفه شرعی» دانستند. اندکی پس از انتشار این نامه، دبیرخانه مجلس خبرگان در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که مفاد این بیانیه از نظر هیات‌رئیسه مجلس، «غیرمعمول و نامرسوم» است.

یکی از نکات قابل‌توجه درباره این نامه، نام علیرضا اعرافی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس خبرگان، در میان امضاکنندگان بود که از وجود اختلاف‌نظر و شکاف در سطوح عالی این نهاد حکایت دارد. با این حال، انتشار این نامه پرسش دیگری را نیز مطرح کرد: اینکه محمدعلی موحدی کرمانی، رئیس مجلس خبرگان رهبری، کجا است و چرا از زمان کشته شدن علی خامنه‌ای و در فرایند انتخاب جانشین رهبر جمهوری اسلامی ایران تاکنون حضور نداشته و نقشی ایفا نکرده است؟

البته موحدی کرمانی تنها چهره سالخورده جمهوری اسلامی نیست که طی چهار ماه اخیر از انظار عمومی ناپدید شده است. از احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان و کاظم صدیقی، امام جمعه پیشین تهران، نیز از آغاز جنگ تاکنون خبری در دست نیست. حال‌آنکه تا پیش از شروع جنگ، دست‌کم هفته‌ای یک‌ بار خبر یا موضع‌گیری از این چهره‌ها بیرون می‌آمد یا در رسانه‌ها دیده می‌شدند.

غیبت این سه چهره سالخورده نظام، به‌ویژه در شرایط کنونی که جمهوری اسلامی ایران در یکی حساس‌ترین دوره‌های خود قرار دارد، درباره وضعیت آنان پرسش‌هایی را مطرح کرده است که دامنه‌ آن‌ها از احتمال کناره‌گیری و ناتوانی جسمی را دربرمی‌گیرد. به‌ویژه آنکه جنتی و موحدی کرمانی همچنان در دو نهاد کلیدی (شورای نگهبان و خبرگان رهبری) مقام دبیری و ریاست دارند و سکوت آنان کمتر سابقه داشته است.

آخرین نشانه از حضور محمدعلی موحدی کرمانی در عرصه عمومی، پیام مکتوب او برای مراسم یادبود اعضای خانواده علی خامنه‌ای بود که در حملات آمریکا و اسرائیل کشته شدند. با این حال، در جریان فرایند انتخاب جانشین رهبر جمهوری اسلامی ایران، نه پیش از معرفی مجتبی خامنه‌ای و نه پس از آن، خبر، تصویر یا اظهارنظری از رئیس مجلس خبرگان رهبری منتشر نشد، به جز پیام تبریکی که پس از معرفی رهبر سوم، به صورت مکتوب برای مجتبی خامنه‌ای ارسال کرد.  

مرور آرشیو رسانه‌ها نشان می‌دهد آخرین اظهارات علنی موحدی کرمانی قبل از جنگ نیز به ماه‌ها پیش بازمی‌گردد که در جریان کنار گذاشته شدن کاظم صدیقی از امامت جمعه تهران در پی افشای فساد مالی خانواده‌اش، گفته بود: «موقعیت او مانند گذشته نیست.»

موحدی کرمانی در همان محدوده زمانی، در واکنش به جنگ ۱۲ روزه، آمریکا و اسرائیل را فاقد «عقل و شعور» خوانده و در موضع‌گیری دیگری پیشنهاد کرده بود برای افراد محجبه امتیازهایی همچون تخفیف مالیاتی و بخشودگی جرائمی مانند جرائم رانندگی در نظر گرفته شود.

با این حال، از زمان کشته شدن علی خامنه‌ای در اسفند ۱۴۰۴، هیچ تصویر تازه‌ای از موحدی کرمانی منتشر نشده است؛ غیبتی که با توجه به جایگاه او در راس مجلس خبرگان رهبری و نقش بالقوه‌اش در فرایند انتخاب جانشین، درباره وضعیت و سرنوشت این روحانی ۹۴ ساله پرسش‌هایی جدی ایجاد کرده است.

محمدعلی موحدی کرمانی متولد سال ۱۳۱۰ در کرمان است. او مانند بسیاری از روحانیان نسل نخست جمهوری اسلامی ایران، طی بیش از چهار دهه گذشته همواره در مناصب مختلف حکومتی حضور داشته و از سمتی به سمت دیگر منصوب شده است.

موحدی کرمانی در سال‌های جنگ ایران و عراق امام جمعه کرمانشاه بود. او پس از پایان جنگ تا سال ۱۳۸۴، نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران شد و هم‌زمان در دوره‌های اول تا پنجم مجلس شورای اسلامی، نماینده تهران بود. موحدی کرمانی در سال‌های بعد با حکم علی خامنه‌ای، به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام و امامت جمعه موقت تهران درآمد.

او که خود را فردی «ولایی و انقلابی» می‌دانست، در دوره سرپرستی مجمع تشخیص مصلحت نظام، از مخالفان تصویب لوایح مرتبط با گروه ویژه اقدام مالی (اف‌ای‌تی‌اف) و به اظهارات تند از تریبون نماز جمعه معروف بود. به عنوان مثال بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی در ایران او را با خطبه‌‌ای در نماز جمعه‌ به یاد می‌آورند که استفاده از تلگرام را «حرام» اعلام کرد.

موحدی کرمانی خرداد ۱۴۰۲ و در سن ۹۲ سالگی به ریاست مجلس خبرگان رهبری رسید و جانشین احمد جنتی شد، اما این روحانی سالخورده که بیش از چهار دهه تقریبا همواره در یکی از عالی‌ترین مناصب جمهوری اسلامی ایران حضور داشت، اکنون در حساس‌ترین مقطع تاریخ نظام از انظار عمومی ناپدید شده و هیچ تصویری از او منتشر نشده است.

غیبت جنتی

آخرین حضور علنی احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان، هم به مراسم حکومتی ۲۲ بهمن بازمی‌گردد. رسانه‌های داخلی در آن زمان تصاویری از او منتشر کردند که نشان می‌داد این روحانی سالخورده بدون کمک اطرافیان قادر به حرکت نیست و محافظان و همراهانش او را دوره کرده‌اند. انتشار این تصاویر، در آستانه صدمین سال زندگی جنتی، در شبکه‌های اجتماعی بازتاب گسترده‌ای یافت و شماری از کاربران، حضور او در راهپیمایی حکومتی را دستمایه طنز قرار دادند.

جنتی اندکی پیش از آن در واکنش به سخنان دونالد ترامپ که گفته بود زمان تغییر رهبری در ایران فرارسیده است، هشدار داده بود که «تعرض» به ولایت فقیه تاوانی سنگین برای آمریکا و جهان در پی خواهد داشت.

با آغاز جنگ، ابهام‌ها درباره وضعیت جنتی افزایش یافت. هشتم فروردین‌ماه، در بیانیه‌ای منتسب به شورای نگهبان، خبر کشته شدن محمدتقی جنتی منتشر شد. اندکی بعد و هم‌زمان با فراگیر شدن شایعات درباره کشته شدن احمد جنتی، برخی رسانه‌های داخلی اعلام کردند که دبیر شورای نگهبان همچنان در قید حیات است و متنی که به نقل از دبیرخانه شورای نگهبان در برخی ر‌سانه‌ها منتشر شده است، صحت ندارد. با این حال، از آن زمان به جز یک پیام مکتوب تسلیت برای درگذشت حاج شیخ رضا مطلبی، تاکنون خبری از احمد جنتی منتشر نشده است.

احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان و رئیس پیشین مجلس خبرگان رهبری، طی دهه‌های گذشته یکی از بانفوذترین و در عین حال جنجالی‌ترین چهره‌های جمهوری اسلامی ایران بوده است. شورای نگهبان در دوران مدیریت جنتی، به یکی از اصلی‌ترین ابزارهای حذف ساختاری مخالفان، منتقدان و حتی نیروهای اصلاح‌طلب درون حاکمیت تبدیل شد و از این رو بسیاری او را یکی از معماران اصلی «مهندسی بقای» جمهوری اسلامی ایران می‌دانند.

اما همین چهره بانفوذ که چندین دهه‌ در عرصه عمومی حضوری مستمر داشت، اکنون در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخ جمهوری اسلامی ایران از انظار عمومی ناپدید شده است.

شیخ گریان کجا است؟

کاظم صدیقی، امام جمعه پیشین تهران، معروف به «شیخ گریان» و از چهره‌های نزدیک به علی خامنه‌ای، سومین مهره سالخورده جمهوری اسلامی ایران است که از آغاز جنگ دیگر در انظار عمومی دیده نشده است. یازدهم اسفندماه ۱۴۰۴، تنها دو روز پس از آغاز جنگ، برخی رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی از کشته شدن او خبر دادند، اما این موضوع تکذیب شد.

کاظم صدیقی، متولد یکم فروردین ۱۳۳۰ در ابهر زنجان است. نقطه عطف مسیر سیاسی او در میانه اعتراضات پس از انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ رقم خورد که پس از کنار گذاشتن هاشمی رفسنجانی از امامت نماز جمعه تهران، علی خامنه‌ای او را به عنوان امام جمعه موقت تهران منصوب کرد.

صدیقی پس از آن جانشین احمد جنتی در ریاست ستاد امر به معروف و نهی از منکر شد. او طی سال‌های حضور در عرصه عمومی، بارها با اظهارات جنجالی خبرساز شد؛ از جمله روایتش درباره گشوده شدن چشمان محمدتقی مصباح یزدی هنگام غسل میت، یا سخنانش درباره ارتباط میان دعای مسئولان و نزول باران.

با این حال، بزرگ‌ترین حاشیه دوران فعالیت سیاسی صدیقی به پرونده موسوم به «باغ ازگل» بازمی‌گردد. در اسفند ۱۴۰۲ افشا شد که زمینی به مساحت بیش از چهار هزار مترمربع به ارزش تقریبی هزار میلیارد تومان، متعلق به «حوزه علمیه امام خمینی» از طریق شرکتی خانوادگی به نام «پیروان اندیشه‌های قائم» به نام او و پسرانش درآمده است. صدیقی ابتدا ادعا کرد که دیگران امضای او را جعل کرده‌اند، اما بعدتر مشخص شد که او اسناد انتقال را آگاهانه امضا کرده است.

این پرونده خرداد ۱۴۰۴ وارد مرحله تازه‌ای شد و به بازداشت پسر صدیقی و عروسش به اتهام کلاهبرداری و ادعای اعمال نفوذ در قوه قضاییه انجامید. در نهایت نیز به کنار گذاشته شدن او از امامت جمعه پایتخت منجر شد.

آخرین حضور رسانه‌ای صدیقی به اوایل دی‌ماه سال گذشته بازمی‌گردد که در واکنش به مرگ پسرش، پس از افشای فساد مالی، ادعا کرد که او «در حال سجده سحری» فوت کرد. آخرین تصویر منتشرشده از صدیقی نیز به اوایل آذرماه بازمی‌گردد که برخی رسانه‌های داخلی، تصویری از او در حال اقامه نماز باران در قم منتشر کردند. از آن زمان تاکنون، هیچ تصویر، پیام، سخنرانی یا نقل‌قول تازه‌ای از کاظم صدیقی منتشر نشده است.

غیبت هم‌زمان محمدعلی موحدی کرمانی، احمد جنتی و کاظم صدیقی در شرایطی است که وضعیت سلامتی مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران، نیز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

هر سه این افراد تا قبل از جنگ پیوسته در خبرها بودند و پس از جنگ هیچ سندی منتشر نشد که نشان دهد آن‌ها در سمت خود در حال فعالیت‌اند.