لحافهای سنگین در سالهای اخیر به یکی از روندهای فراگیر در حوزه سلامت خواب و آرامش روان تبدیل شدهاند. برخی مطالعات هم از نقش بالقوه این لحافها در بهبود کیفیت خواب و کاهش اضطراب، بهویژه در افراد مبتلا به اختلالات خواب، اضطراب یا برخی اختلالات عصبیرشدی، حکایت دارند.
لحافهای سنگینتر از حد معمول، طوری طراحی شدهاند که فشاری ملایم و یکنواخت بر بدن وارد کنند. این لحافها که معمولا با موادی مانند گویهای شیشهای، پلاستیکی یا ساچمههای فلزی پر میشوند و وزن آنها معمولا بین ۲ تا ۱۴ کیلو است، «حسی شبیه در آغوش گرفته شدن» ایجاد میکنند.
یاهو لایف برای بررسی بهتر اینکه هنگام خوابیدن زیر یک لحاف سنگین دقیقا چه اتفاقی میافتد و اینکه چه کسانی بیشترین بهره را میبرند، با تعدادی از کارشناسان سلامتی گفتگو کرده است.
لحاف سنگین چگونه عمل میکند؟
محبوبیت لحافهای سنگین صرفا به دلیل ظاهر یا حس راحتی آنها یا تبلیغات در شبکههای اجتماعی نیست. شواهد علمی محدودی هم وجود دارند که توضیح میدهد چرا این لحافهای سنگین میتوانند حس آرامش ایجاد کنند.
بر اساس این پژوهشها، «تحریک فشاری عمیق» یعنی وارد شدن فشار محکم و یکنواخت به بدن میتواند بر سیستم عصبی اثر بگذارد، به آرامش کمک کند و واکنشهای فیزیولوژیک استرس را کاهش دهد. برخی مطالعات این نوع فشار را با تغییر در انتقالدهندههای عصبی مانند سروتونین و کاهش کورتیزول، هورمون اصلی استرس بدن، هم مرتبط دانستهاند.
وقتی سیستم عصبی تهدید یا خطرــ واقعی یا خیالیــ را تشخیص میدهد، بدن وارد واکنش استرسی میشود. استفاده از لحاف سنگین میتواند به تنظیم و آرام شدن سیستم عصبی کمک میکند.
آیا خواب را بهتر میکنند؟
خواب باکیفیت یکی از مهمترین فاکتورهای سلامتی است. در کنار اصولی مانند تشک مناسب، رختخواب راحت و محدود کردن کافئین و استفاده از صفحهنمایشها، برخی افراد به لحافهای سنگین بهعنوان کمکخواب روی میآورند، اما آیا واقعا موثرند؟
بله، این لحافها برای خواب برخی گروهها بهویژه افراد دچار بیخوابی، اضطراب، اوتیسم یا ایدیاچدی (ADHD) اثرگذارند و میتوانند به افراد مضطرب یا مبتلا به بیخوابی کمک کنند، زیرا سیستم عصبی را آرام میکنند. پژوهشها روی برخی گروهها هم این موضوع را تایید میکنند. یک مرور مطالعاتی در سال ۲۰۲۴ نشان داد در میان افراد مبتلا به اختلالات خواب، ایدیاچدی و اوتیسم، استفاده از لحافهای سنگین با بهبود کیفیت خواب همراه بود. پژوهشگران نقش تحریک فشاری عمیق را در این اثر مطرح کردهاند.
مطالعات کوچکتر نیز نتایج مشابهی نشان دادهاند. برای مثال، یک مطالعه در کودکان مبتلا به ایدیاچدی نشان داد استفاده از پتوی سنگین کیفیت خواب و برخی جنبههای عملکرد روزانه آنان را بهبود میبخشد.
تاثیر بر استرس و اضطراب
پژوهشها درباره تاثیر لحافهای سنگین بر استرس و اضطراب هنوز محدود است، اما یافتههای موجود امیدوارکنندهاند. بسیاری از افراد حس استفاده از لحاف سنگین را شبیه در آغوش گرفته شدن توصیف میکنند؛ فشاری که ممکن است به ترشح اکسیتوسین، هورمونی مرتبط با پیوند عاطفی و کاهش اضطراب، کمک کند.
تحریک فشاری عمیق همچنین ممکن است بر انتقالدهندههای عصبی مرتبط با خلقوخو مانند سروتونین و دوپامین اثر بگذارد، هرچند پژوهشگران تاکید میکنند برای درک کامل این آثار به مطالعات بیشتری نیاز است.
یک مرور مطالعاتی در سال ۲۰۲۵ هم نشان میدهد لحافهای سنگین بیخطرند و میتوانند به کاهش اضطراب بهویژه در افرادی که بهطور پایهای اضطراب بیشتری دارند، کمک کنند.
فواید احتمالی دیگر
برخی پژوهشهای اولیه نشان دادهاند لحافهای سنگین ممکن است در کاهش درد مزمن همراه با اضطراب یا کاهش اضطراب پیش از جراحی نیز نقش داشته باشند. با این حال، کارشناسان تاکید میکنند که برای نتیجهگیری قطعی، به مطالعات گستردهتر و با کیفیت بالاتر نیاز است.
چه کسانی میتوانند و چه کسانی نباید از لحافهای سنگین استفاده کنند؟
لحافهای سنگین برای بیشتر افراد خطری ندارند و ممکن است برای افراد دچار اضطراب، افسردگی، اختلالات خواب یا افراد دارای تفاوتهای عصبیــشناختی (دچار بیشتحریکی حسی و دشواری در کنترل استرس) مفید باشند.
کودکان بالای سه سال که دستکم ۲۳ کیلو وزن دارند نیز در شرایط خاص میتوانند از آنها استفاده کنند، به شرطی که این توان بدنی را داشته باشند که لحاف را بهتنهایی کنار بزنند.
در مقابل افرادی که دچار مشکلات گردش خون، اختلالات تنفسی، فشار خون پایین، دیابت نوع ۲، محدودیت حرکتی یا ترس از فضاهای بسته (کلاستروفوبیا)، باید پیش از استفاده با پزشک مشورت کنند. استفاده از لحافهای سنگین برای نوزادان و کودکان خردسال هم بسیار خطرناک است.
چگونه لحاف سنگین مناسب انتخاب کنیم؟
مهمترین عامل در انتخاب لحاف سنگین، وزن آن است. بیشتر متخصصان توصیه میکنند وزن لحاف حدود ۱۰ درصد وزن بدن باشد. جنس پارچه لحاف نیز اهمیت دارد. پارچههای تنفسپذیر که هوا و رطوبت را عبور میدهد، مناسبترند. برای استراحت روزانه یا کاهش اضطراب در طول روز، مواد نرمتر مانند پلیاستر یا خز مصنوعی هم ممکن است حس راحتتری ایجاد کنند. حتی برخی پتوها یک طرف خنک و یک طرف نرم و گرم دارند.
