از بیانیههایی که پس از گفتوگوهای مقدماتی آمریکا و جمهوری اسلامی در عمان منتشر شد، روشن بود که جمهوری اسلامی تمایل چندانی برای عقبنشینی از مواضع خود ندارد، در حالی که به نظر میرسد آمریکا برای توافقی هستهای که به رفع تحریمها منجر شود آمادگی دارد. چنین توافقی بهطور غیرمستقیم به رژیم حاکم بر ایران کمک میکند بقا پیدا کند، احیا شود و بار دیگر منطقه را تهدید کند.
بدتر آنکه توافق میان آمریکا و آیتاللهها میتواند دست اسرائیل را ببندد و تواناییاش برای خنثیسازی مستقل تهدیدهای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی را محدود کند، یا بنیامین نتانیاهو را مقابل دونالد ترامپ قرار دهد.
به همین دلیل، نتانیاهو تصمیم گرفت سفرش به واشنگتن را دو هفته جلو بیندازد. این شتاب از دو علت اصلی ناشی میشود. نخست، ضرورت متقاعد کردن ترامپ برای محدودسازی دامنه امتیازهایی که فرستادگان آمریکا ممکن است در مذاکره با نمایندگان جمهوری اسلامی بپذیرند، از روند برگزاری مذاکرات گرفته تا محتوای هرگونه توافق.
دلیل دوم سرعت بازسازی توان موشکهای بالستیک و پهپادی جمهوری اسلامی است. بر اساس درسهایی که از جنگ ۱۲ روزه گرفته شد، حکومت تهران تا زمانی که به سلاح هستهای دست نیافته است، موشکهای بالستیک را عامل اصلی قدرت بازدارندگیاش میداند. در نتیجه، جمهوری اسلامی بهسرعت در حال احیای سامانههای توسعه، تولید و پرتاب موشکی است.
تاسیسات موشکی جمهوری اسلامی در سراسر ایران پراکندهاند و همین نکته باعث شد اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه نتواند همه آنها را نابود کند.
اکنون، جمهوری اسلامی با استفاده از زیرساختهای باقیمانده، ماهانه صدها موشک بالستیک تولید میکند. بیشتر آنها سوخت مایع دارند، اما برخی موشکهای دقیق دارای سوخت جامدند. کیفیت ممکن است محدود باشد، اما حجم زیاد میتواند از سامانههای دفاع هوایی اسرائیل و آمریکا عبور کند. هر روز که میگذرد، توان جمهوری اسلامی برای تهدید همسایگان و بازدارندگی در برابر اسرائیل و آمریکا افزایش پیدا میکند. طولانی شدن مذاکرات به سود جمهوری اسلامی است و هزینه حفظ آرایش نظامی تهاجمی در منطقه را برای واشنگتن بالا میبرد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
جمهوری اسلامی برای ورود به مذاکرات پیششرطهای سختی تعیین کرده است. از سخنان عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، روشن است که رهبر جمهوری اسلامی اختیارات او را بهشدت محدود کرده است. جمهوری اسلامی فقط آماده بحث درباره برخی محدودیتها برای «تعلیق» برنامه هستهای است، برنامهای که اکنون بهدلیل خسارتهای جنگ ۱۲روزه غیرفعال است. تهران از برچیدن کامل پروژه هستهای یا واگذاری توانمندیهایی که امکان حرکت بهسوی ساخت سلاح هستهای را بدهد، خودداری میکند.
در موضوع موشکهای بالستیک، پایان حمایت از نیروهای نیابتی و توقف سرکوب خشن اعتراضهای داخلی نیز جمهوری اسلامی از هرگونه گفتوگو با آمریکاییها، مستقیم یا غیرمستقیم، امتناع کرده است.
بهگفته کارشناسان، خامنهای ترجیح میدهد خطر جنگ را بپذیرد تا به خواستههای آمریکا تن دهد، زیرا بیمناک است هرگونه نشانه ضعف بقای او، ثبات حکومت، و انقلاب اسلامی را تهدید کند. آنچه اسرائیل را بیش از همه نگران کرده این است که آمریکا ظاهرا آماده پذیرش برخی پیششرطهای جمهوری اسلامی است.
ترامپ بارها فقط به برنامه هستهای ایران اشاره کرده و از ذکر موشکها یا نیروهای نیابتی پرهیز کرده است. در اسرائیل، نگرانی فزایندهای وجود دارد که واشنگتن به توافق هستهای رضایت دهد که ترامپ بتواند آن را دستاوردی بزرگ و بهتر از برجام معرفی کند.
اما از دید اسرائیل، توافقی که برد موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی را محدود نکند بسیار مشکلساز خواهد بود. رفع تحریمها به جمهوری اسلامی اجازه میدهد صادرات نفت و گاز را از سر بگیرد و فشار اقتصادی داخلی را کاهش دهد، که به تثبیت حکومت کمک میکند.
تجربه نشان میدهد بخش قابلتوجهی از منابع مالی حاصل از رفع تحریمها صرف پروژههای نظامی، بهویژه موشکها و پهپادهای تهاجمی میشود. حزبالله، حوثیها، شبهنظامیان عراقی و حماس نیز از آن بهرهمند خواهند شد، همانگونه که در دولت بایدن با کاهش تحریمها برای بازگرداندن جمهوری اسلامی به میز مذاکره رخ داد.
هر توافقی که محدودیتهای سختگیرانهای بر موشکها و توان هستهای اعمال نکند، میتواند آزادی عمل نظامی اسرائیل علیه این پروژهها را نیز از بین ببرد، حتی اگر به تهدیدی وجودی تبدیل شوند. اگر ترامپ «صلح منطقهای» اعلام کند، هیچ دولت اسرائیلی خطر تضعیف آن را نخواهد پذیرفت.
از سوی دیگر، ترامپ حمله را تایید نخواهد کرد مگر آنکه مطمئن باشد کوتاه و قاطع است و آمریکا را وارد جنگ طولانی هوایی و دریایی نمیکند. درگیری طولانی بازدارندگی آمریکا در شرق آسیا را تضعیف میکند، و در صورت بسته شدن تنگه هرمز، بحران جهانی نفت ایجاد میشود. ترامپ همچنین با فشار شدید جریانهای ضدجنگ در حزب جمهوریخواه و انتخابات میاندورهای پیشرو مواجه است.
بنابراین، اهداف نتانیاهو در واشنگتن روشن است. او میخواهد مذاکرات تا حد ممکن کوتاه، از خرید زمان برای جمهوری اسلامی جلوگیری، برنامه هستهای متوقف، و بازرسیهای سختگیرانه اعمال شود. او همچنین خواستار محدودیت برد و تعداد موشکهای بالستیک و رفع تدریجی تحریمها برای جلوگیری از تامین سریع مالی حزبالله و حوثیها خواهد شد.
اگر جمهوری اسلامی این شرطها را رد کند، پیشنهاد نتانیاهو احتمالا اقدام نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل در مقیاسی بسیار بزرگتر از عملیاتهای پیشین خواهد بود.
البته، دلیل دیگر سفر نتانیاهو به غزه مربوط است. نخستوزیر اسرائیل نگران است در چارچوبهای دیپلماتیکی قرار گیرد که بازسازی غزه را پیش از خلع سلاح حماس ممکن کند. موضع اسرائیل همچنان ثابت است: هیچگونه بازسازی بدون خلع سلاح و غیرنظامیسازی کامل غزه انجام نخواهد شد.
ترجمه از واینت
