کارشناسان می‌گویند ترکیب دو مکمل پرمصرف ملاتونین و علف چای، علی‌رغم «طبیعی» بودن، می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت داشته باشد و باعث خواب‌آلودگی شدید، اختلال در تمرکز و تداخل در عملکرد کبد شود.

بسیاری از مصرف‌کنندگان مکمل‌هایی را که با برچسب «طبیعی» عرضه می‌شوند، بی‌خطر می‌دانند و تصور می‌کنند طبیعی بودن به معنای ایمنی بیشتر است. اما متخصصان سلامت هشدار می‌دهند که این برداشت لزوما درست نیست.

به گفته کارشناسان، واژه «طبیعی» اغلب کارکردی تبلیغاتی دارد و نمی‌توان آن را مترادف «ایمن» یا «مفید» دانست. یکی از چالش‌های اصلی در این زمینه، فقدان نظارت سختگیرانه بر تولید مکمل‌های خوراکی است. دوز این محصولات، برخلاف داروها، می‌تواند از مارکی به مارک دیگر به‌میزان قابل‌توجهی متفاوت باشد و اطلاعات درج‌شده روی برچسب‌ها نیز همیشه تمام جزئیات مربوط به عوارض و تداخل‌ها را منعکس نمی‌کند.

به‌ گزارش پرید، کارشناسان خاطرنشان می‌کنند که مصرف هم‌زمان برخی مکمل‌ها، به‌ویژه آن‌هایی که بر مغز، هورمون‌ها یا عملکرد کبد اثر می‌گذارند، می‌تواند باعث تشدید اثر آن‌ها به‌صورت غیرقابل پیش‌بینی شود. این تداخل‌ها ممکن است از علائم خفیفی مانند سردرد و سرگیجه آغاز شود و در مواردی به عوارض جدی‌تر منجر شود. بر همین اساس، توصیه می‌کنند پیش از مصرف هم‌زمان هر نوع مکمل، حتی محصولات به‌ظاهر ملایم یا رایج، با پزشک یا داروساز مشورت شود.

یکی از ترکیب‌هایی که مشخصا باید از مصرف هم‌زمان آن‌ها جدا پرهیز کرد، مکمل ملاتونین و مکمل حاوی گیاه علف چای است.

ملاتونین و علف چای یا گل راعی (St. John’s Wort) کلا برای اهداف متفاوتی مصرف می‌شوند و مصرف هم‌زمان آن‌ها اصلا درست نیست. علف چای معمولا راهی طبیعی‌ برای کمک به اضطراب، افسردگی و کاهش قند خون است. در حالی که ملاتونین برای بهبود خواب استفاده می‌شود. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که فرد با هر دو مشکل مواجه است. مثلا کسی که برای درمان طبیعی افسردگی و هم‌زمان مشکل خواب خود، تصمیم می‌گیرد علف چای و ملاتونین را با هم مصرف کند. در حالی که مکمل‌ها نیز درست مانند داروها، می‌توانند عوارض جانبی داشته باشند و به مشکلات بزرگ‌تر منجر شوند.

ترکیب گل راعی و ملاتونین با هم می‌تواند باعث خواب‌آلودگی شدید، اختلال در تفکر و کاهش هماهنگی حرکتی شوند و انجام دادن فعالیت‌های روزمره را خطرناک کند. برای مثال، ممکن است در خانه زمین بخورید و آسیب ببینید یا هنگام رانندگی تصادف کنید. عوارض احتمالی معمولا به صورت سرگیجه، گیجی، دشواری در تمرکز و مشکل در تصمیم‌گیری بروز می‌کند.

علاوه بر این، مانند بسیاری از ترکیب‌های دارویی، یکی می‌تواند در جذب دیگری اختلال ایجاد کند. گل راعی به‌ دلیل تسریع پردازش کبدی بسیاری از داروها و مکمل‌ها شناخته شده و ممکن است باعث شود آن داروها سریع‌تر از بدن دفع شوند و آن‌طور که باید اثر نکنند.

مصرف این دو مکمل حتی در زمان‌های جداگانه در طول یک روز هم می‌تواند مشکل‌ساز باشد؛ بنابراین فاصله‌گذاری زمانی راه‌حل نیست و توصیه می‌شود که یا هرگز این دو مکمل را با هم مصرف نکنید، یا دست‌کم پیش از آن، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

جایگزین‌های ایمن‌ برای ملاتونین و گیاه علف چای

وقتی می‌دانید مصرف هم‌زمان این دو مکمل بی‌خطر نیست و تصمیم بگیرید یکی را کنار بگذارید، گزینه‌های دیگری وجود دارد. مثلا برای بهتر کردن حس‌وحال روحی مکمل‌های حاوی رودیولا روزا (گیاه دارویی با کاربرد کاهش استرس و خستگی ذهنی)، سم‌ــ‌ئی (SAM-e/ ترکیبی طبیعی موثر در تنظیم خلق‌وخو و عملکرد مغز) و اچ‌تی‌پی‌ــ‌۵ (5-HTP/ پیش‌ساز سروتونین با نقش در تنظیم خلق‌وخو و خواب) توصیه می‌شوند.

در کنار مکمل‌ها، تغییرات سبک زندگی هم نقش مهمی دارند. ورزش منظم یا هر فعالیتی که بتوانید به آن پایبند بمانید، طب سوزنی و تمرین‌های ذهن‌آگاهی می‌توانند در این راستا کمک‌کننده باشند.

اگر ترجیح می‌دهید علف چای را حفظ کنید و ملاتونین را کنار بگذارید، برای تنظیم چرخه خواب بدون ملاتونین هم راه‌هایی وجود دارد. کارشناسان توصیه می‌کنند بر تنظیم طبیعی چرخه خواب تمرکز شود. حفظ سطح هورمون کورتیزول در محدوده سالم و کاهش آن در ساعات شب از طریق تغذیه متعادل، استراحت کافی، فعالیت بدنی منظم و تقویت ارتباطات اجتماعی، می‌تواند به بهبود کیفیت خواب کمک کند. از دیگر توصیه‌ها می‌توان به صرف شام در ساعات زودتر شب و پرهیز از مصرف کافئین شش تا هشت ساعت پیش از خواب اشاره کرد.

دریافت ملاتونین از منابع غذایی هم گزینه‌ای ایمن‌ محسوب می‌شود. خوراکی‌هایی مانند گیلاس، شیر، جو دوسر، ماهی، مغزها و تخم‌مرغ از جمله مواد غذایی کمک‌کننده به خواب‌اند. نتایج برخی مطالعات نشان می‌دهد مصرف بالاتر پروتئین و فیبر با افزایش مدت خواب، سریع‌تر به خواب رفتن و زمان بیشتر در خواب عمیق ارتباط دارد.

در مجموع، کارشناسان تاکید می‌کنند که اصلاح عادت‌ها و بهینه‌سازی سبک زندگی ایمن‌ترین و موثرترین رویکرد برای بهتر کردن حس‌وحال روحی، استرس و خواب است و استفاده از مکمل‌ها یا داروها باید در مراحل بعدی و با نظر متخصص انجام شود.