رژیم طالبان در حالی پنجمین سالگرد بازگشت به قدرت را جشن می‌گیرد که چندین فرمان ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، پس از مدتی یا کنار گذاشته شده یا به شکل کامل اجرا نشده است؛ فرمان‌هایی مانند قطع سراسری اینترنت، ممنوعیت پخش زنده تلویزیونی، جلوگیری از خروج زنان بدون محرم شرعی و ممنوعیت استفاده کارمندان دولتی از گوشی‌های هوشمند و پیام‌رسان واتساپ. 

در آغاز حاکمیت مجدد طالبان، حلقه قندهار در پیرامون ملا هبت‌الله آخندزاده این دیدگاه را ترویج می‌کرد که فرمان‌های رهبر این گروه پس از صدور بازگشت‌ناپذیر است و باید بدون چون‌وچرا اجرا شود و هیچ‌ گونه عقب‌نشینی از آن پذیرفتنی نیست. 

با این حال، فرمان قطع سراسری اینترنت یکی از آشکارترین مواردی بود که اجرای آن دوام نیاورد. برای نخستین بار، ملا حسن آخند، نخست‌وزیر طالبان، عملا در برابر این فرمان ایستادگی کرد و حدود یک سال پیش دستور وصل مجدد اینترنت در سراسر افغانستان را صادر کرد. دفتر رهبر طالبان پس از صدور این دستور هیچ واکنشی نشان نداد. 

قطع ۴۸ ساعته اینترنت در افغانستان اختلالات گسترده‌ای در ارتباطات، تجارت و برقراری تماس میان شهروندان داخل و خارج از این کشور ایجاد کرد. این فرمان رهبر طالبان نیز با موج گسترده‌ای از انتقادها روبه‌رو شد. 

فرمان ممنوعیت پخش زنده تلویزیونی نیز در سراسر افغانستان یکسان اجرا نشد. اجرای این ممنوعیت بیشتر به استان‌هایی محدود ماند که استانداران آنها از افراد نزدیک به رهبر این گروه هستند. 

برای نمونه، ممنوعیت پخش زنده در شبکه‌های رادیو و تلویزیون ملی در قندهار و بلخ جدی‌تر اجرا شد. حاجی یوسف وفا، استاندار طالبان در بلخ، از افراد بسیار نزدیک به ملا هبت‌الله آخندزاده به شمار می‌رود و همواره بر اجرای فرمان‌های او تأکید کرده است. 

فرمان جلوگیری از خروج زنان از خانه بدون محرم شرعی نیز با موانع جدی روبه‌رو شد. شماری از خانواده‌ها سرپرست مرد ندارند یا مردان خانواده به کشور یا شهری دیگر مهاجرت کرده‌اند. از این‌رو، زنان ناچارند برای خرید کالاهای اولیه و انجام امور روزمره از خانه بیرون روند. طالبان نتوانستند این فرمان را نیز تمام و کمال در سراسر افغانستان اجرا کنند. 

هرچند مأموران وزارت امر به معروف طالبان در ماه‌های اخیر، به‌ویژه در استان هرات در غرب افغانستان، زنانی را که به پوشش مورد نظر این گروه (برقع یا مانتوهای گشاد و بلند عربی همراه با ماسک) تن نداده‌اند بازداشت و زندانی کرده‌اند، این برخوردها به اجرای کامل فرمان منع خروج زنان از خانه منجر نشده است. 

این در حالی است که رژیم طالبان بیشتر زنان شاغل در اداره‌های دولتی را از کار برکنار کرده‌اند. در حال حاضر، اغلب زنان شاغل تنها در بیمارستان‌ها، مراکز بهداشتی و مدرسه‌های ابتدایی دخترانه اجازه کار دارند. 

ملا هبت‌الله آخندزاده در ماه‌های اخیر به تمامی کارکنان حکومت طالبان دستور داد که از گوشی‌های هوشمند استفاده نکنند. حتی کارزارهایی برای شکستن گوشی‌های هوشمند کارکنان دولتی به راه‌ انداخته شد، اما پس از مدتی مقام‌ها و نیروهای طالبان بار دیگر به استفاده از این گوشی‌ها روی آوردند. 

شماری از نیروها و مقام‌های طالبان نیز پیوسته در شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه شبکه اکس، مطالبی منتشر می‌کنند. به‌‌تازگی در برنامه شعرخوانی به مناسبت پنجمین سالگرد سلطه مجدد طالبان، که در تالار رادیو و تلویزیون ملی افغانستان برگزار شده بود، شماری از مقام‌های این گروه سرگرم استفاده از گوشی‌های هوشمند بودند. این در حالی است که براساس فرمان رهبر طالبان، کارمندان دولتی که از گوشی‌های هوشمند استفاده می‌کنند باید به دادگاه نظامی معرفی شوند. 

اینها تنها بخشی از فرمان‌ها و دستورهای رهبر طالبان است که مقام‌ها و نیروهای این گروه کاملا به آنها عمل نکرده‌اند. پیش از این، مقام‌های طالبان تأکید داشتند که فرمان‌های رهبرشان باید بدون استثنا در جامعه اجرا شود. 

هرچند مقام‌های طالبان تاکنون به‌ شکل علنی از رهبرشان انتقاد نکرده‌اند، شماری از نیروها و مقام‌های این گروه برخی فرمان‌های او را، دست‌کم در یک سال گذشته، نادیده گرفته یا ناقص اجرا کرده‌اند. این وضعیت تصویر اقتدار بی‌چون‌وچرای ملا هبت‌الله آخندزاده در ساختار طالبان را به چالش کشیده است. 

حکومت طالبان ساختاری به‌‌شدت متمرکز دارد و بخش عمده قدرت تصمیم‌گیری در اختیار ملا هبت‌الله آخندزاده و حلقه نزدیک به او در قندهار است. رهبر طالبان که پیشینه‌اش اغلب به آموزش‌های دینی محدود می‌شود، می‌کوشد افغانستان را براساس برداشت سخت‌گیرانه خود از شریعت اداره کند. 

با این حال، گسترش اینترنت، شبکه‌های اجتماعی، فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی، جهان و شیوه زندگی شهروندان افغانستان را نیز دگرگون کرده است. عملی نشدن شماری از فرمان‌های رهبر طالبان نشان می‌دهد که میان دیدگاه سخت‌گیرانه او و واقعیت‌های اجتماعی، اقتصادی و فناورانه افغانستان شکاف عمیقی وجود دارد؛ شکافی که حتی ساختار تحت فرمان او نیز نتوانسته است آن را نادیده بگیرد.