تهران با حملات پهپادی جدید سطح تنش را افزایش می‌دهد؛ ترامپ از ادامه سیاست انتظار می‌گوید

افزایش صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس به سطحی نزدیک به میزان پیش از جنگ در هفته‌های اخیر، همراه با افت شدید قیمت نفت، اهرم‌های حیاتی تهران را در مذاکرات تضعیف کرده است

سه موشک روی سکو-Anadolu Agency/Reuters

به گزارش سی‌ان‌ان، کشورهای حوزه خلیج فارس هفته‌هاست نگران‌اند که جمهوری اسلامی ایران بار دیگر حملات خود به این کشورها را از سر بگیرد.

در چند روز گذشته، این نگرانی با دو تلاش برای حمله پهپادی به بحرین، متحد آمریکا که میزبان تاسیسات نظامی مهم ایالات متحده است، تشدید شده است. تهران همچنین به کشورهای حوزه خلیج فارس هشدار داده است که «زخم‌های کهنه را دوباره باز نکنند».

به نوشته این خبرگزاری آمریکایی، به نظر می‌رسد جمهوری اسلامی در شرایطی که برای جلوگیری از انتقال نفت و گاز بیشتر کشورهای خلیج فارس از تنگه هرمز تلاش می‌کند، سطح تنش را افزایش داده است. اقتصاد ایران نیز زیر فشار محاصره آمریکا و پیامدهای انباشته تحریم‌های بین‌المللی قرار دارد.

نیروی دفاعی بحرین روز یکشنبه اعلام کرد که چند پهپاد ایران را «رهگیری و منهدم» کرده است. این اتفاق پس از رهگیری مشابهی در روز جمعه رخ داد.

سفارت آمریکا در بحرین روز یکشنبه از شهروندان آمریکایی خواست «هوشیاری بیشتری» به خرج دهند. این سفارتخانه با اشاره به افزایش تهدید حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی و تلاش‌های تهران برای هدف قرار دادن مقام‌ها و تاسیسات دولتی آمریکا در منطقه، درباره خطرات امنیتی هشدار داد.

سفارت آمریکا همچنین احتمال لغو پروازها، بسته شدن حریم هوایی و دیگر اختلالات در سفر را مطرح کرد، هرچند اعلام کرد که همچنان باز است.

سپاه پاسداران پیش‌تر مدعی شده بود که به یک پایگاه هلکوپترهای آمریکایی در بحرین حمله کرده است. سی‌ان‌ان برای دریافت توضیح درباره این ادعا با فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا تماس گرفته است.

حملات به بحرین هم‌زمان با تندتر شدن لحن مقام‌های تهران در قبال کشورهای همسایه، پیامدهای حملات احتمالی مجدد آمریکا یا اسرائیل و وضعیت مذاکرات با واشنگتن صورت گرفته است.

این درحالی است که مقامات تهران از اظهارات هفته گذشته شورای همکاری خلیج فارس، متشکل از شش کشور، خشمگین شدند این شورا گفته بود جمهوری اسلامی باید به کشورهای همسایه بابت حملات به خاک آن‌ها غرامت بپردازد.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، روز یکشنبه در یک نشست خبری پرسید: «چگونه کشورهایی که فعالانه در تجاوز نظامی علیه یک کشور همسایه مشارکت داشته‌اند و حریم هوایی، خاک و آب‌های خود را در اختیار مهاجمان به خاک ایران قرار داده‌اند، اکنون می‌توانند از مطالبه غرامت از ایران سخن بگویند؟»

او افزود: «حق ذاتی و قانونی ایران برای دفاع از خود چه می‌شود؟»

بقایی در یادآوری این موضوع به حمایت کشورهای حوزه خلیج فارس از صدام حسین، دیکتاتور عراق، در جنگ دهه ۱۹۸۰ با ایران اشاره کرد و گفت این کشورها «باید مراقب باشند زخم‌های کهنه را دوباره باز نکنند».

ابتصام الکتبی، از اندیشکده مرکز سیاست امارات، روز یکشنبه گفت: «جمهوری اسلامی از کشورهای حوزه خلیج فارس می‌خواهد بهای جنگی را بپردازند که خود انتخاب نکرده‌اند و در عین حال از حق پاسخ‌خواهی و دریافت غرامت نیز صرف‌نظر کنند. این معادله پذیرفتنی نیست.»

حمله به کشتی‌ها

نشانه‌ای از افزایش نگرانی‌ها درباره احتمال ازسرگیری درگیری‌ها، اعلام هفته گذشته شورای همکاری خلیج فارس درباره ایجاد یک مقر پیشرفته برای فرماندهی نظامی مشترک این شورا در کویت و استقرار نیروها در این مرکز بود.

جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، گفت این اقدام نشان‌دهنده «تعهد قاطع کشورهای خلیج فارس به حفاظت از امنیت و حاکمیت کشورهای عضو شورا» در پی آن چیزی است که او «حملات شنیع جمهوری اسلامی» خواند.

جمهوری اسلامی ایران همچنین حملات به کشتیرانی در خلیج فارس را افزایش داده است. تقریباً هر روز ادعاهایی مطرح می‌شود مبنی بر اینکه نفتکش‌ها هنگام تلاش برای عبور از تنگه هرمز با مین برخورد کرده‌اند؛ ادعاهایی که تعداد کمی از آن‌ها مستند شده‌اند.

برای تهران، افزایش صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس به سطحی نزدیک به میزان پیش از جنگ در هفته‌های اخیر، همراه با افت شدید قیمت نفت، اهرم‌های حیاتی این کشور در مذاکرات را تضعیف کرده است.

آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرد صادرات نفت کشورهای خلیج فارس، به‌استثنای عمان، در ماه اکتبر به روزانه ۱۸.۴ میلیون بشکه رسید؛ رقمی که حدود ۲۶ درصد کمتر از سطح پیش از جنگ است.

هم‌زمان، جمهوری اسلامی بیش از دو ماه است که نتوانسته هیچ میزان قابل‌توجهی نفت خام خود را صادر کند.

حکومت ایران برای ازسرگیری مذاکرات با آمریکا، خواستار پایان محاصره دریایی آمریکا، لغو تدریجی تحریم‌های بین‌المللی و آزادسازی میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدودشده خود شده است.

اما دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، ظاهراً ترجیح می‌دهد فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی ادامه یابد و روند فرسایش اقتصادی این کشور مسیر خود را طی کند. او انتظار دارد تهران در نهایت ناچار شود از مواضع خود عقب‌نشینی کند. ترامپ همچنین می‌داند که کشورهای حوزه خلیج فارس خواهان جلوگیری از دور تازه‌ای از درگیری‌ها هستند.

ترامپ روز پنجشنبه گفت: «به درخواست کشورهایی که قصد حفاظت از آن‌ها را دارم، تصمیم گرفته‌ایم این مسیر را کمی طولانی‌تر و با ملایمت بیشتری طی کنیم.»

او هم‌زمان تلاش‌های جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، برای احیای مذاکرات با جمهوری اسلامی را لغو کرد و گفت: «ما به توافق با جمهوری اسلامی نیاز نداریم. آن روزها مدت‌هاست که گذشته‌اند.»

بلاتکلیفی بی‌ثبات

به نظر می‌رسد درد اقتصادی جمهوری اسلامی عمیق‌تر شده است؛ هرچند مقام‌های ارشد تهران همچنان اصرار دارند که کشور توان تحمل فشارها را دارد و می‌تواند ارز مورد نیاز برای حمایت از ریال را تامین کند. ارزش ریال از زمان آغاز درگیری‌ها به‌شدت سقوط کرده است.

صف‌های طولانی در جایگاه‌های سوخت در بسیاری از نقاط ایران، یکی از نشانه‌های همیشگی وخامت شرایط اقتصادی است.

اسماعیل سقاب اصفهانی، یکی از معاونان رئیس‌جمهوری، هفته گذشته وجود مشکل در تامین سوخت را پذیرفت و گفت مردم دیگر نمی‌توانند برای تامین نیازهای خود به جایگاه‌های سوخت اتکا کنند.

روز پنجشنبه شماری از ساکنان بندرعباس در اعتراض به کمبود سوخت، مسیرهای تردد را مسدود کردند. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، نیز پیشنهاد کرد مقام‌ها دیگر درباره موضوع سوخت صحبت نکنند؛ مسئله‌ای که همواره در ایران حساسیت‌برانگیز بوده است.

سی‌ان‌ان می‌نویسد، با این حال، نشانه علنی وجود ندارد که رژیم جمهوری اسلامی آماده عقب‌نشینی از مواضع خود باشد.

اسماعیل بقایی روز یکشنبه در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا جمهوری اسلامی در مذاکرات با واشینگتن با تعلیق موقت غنی‌سازی اورانیوم یا کاهش سطح غنی‌سازی موافقت خواهد کرد، گفت: «خیر. ما اصلاً در چنین مرحله‌ای نیستیم. در این دوره، هیچ جزئیاتی درباره موضوع هسته‌ای مطرح نمی‌کنیم و هیچ گفت‌وگویی نیز در این زمینه نداشته‌ایم.»

قالیباف نیز روز یکشنبه گفت برای جمهوری اسلامی تفاوتی ندارد که واشنگتن خواهان مذاکره باشد یا جنگ.

او گفت: «اگر آمریکایی‌ها این بار مرتکب اشتباه دیگری شوند، توانمندی‌ها و اراده نیروهای مسلح ایران جغرافیای میدان نبرد را تعیین خواهد کرد.»

جمهوری اسلامی بارها هشدار داده است که در صورت ورود درگیری‌ها به مرحله‌ای تازه، دامنه اهداف خود را به زیرساخت‌های سراسر منطقه، از جمله کابل‌های زیردریایی، گسترش خواهد داد.

علاوه بر این، متحدان حوثی جمهوری اسلامی در یمن تقریباً هر روز موشک‌های بالستیک به سوی عربستان سعودی شلیک می‌کنند و به نظر می‌رسد فشار بر نیروهای دولت مورد حمایت عربستان در جنوب یمن را نیز از سر گرفته‌اند. این وضعیت نیروهای دولتی را وادار کرده است از مواضع خود در نزدیکی دریای سرخ عقب‌نشینی کنند؛ عقب‌نشینی‌ای که ضربه‌ای به کارزار نظامی آن‌ها محسوب می‌شود.

نتیجه این تحولات، شکل‌گیری وضعیتی بی‌ثبات و بلاتکلیف در سراسر منطقه است.