انتخاب تخته برش مناسب برای آشپزخانه فقط به جنس، قیمت یا دوام مربوط نمی‌شود، بلکه به میزان تجمع باکتری‌ها، احتمال آلودگی مواد غذایی و نحوۀ تمیز کردنش نیز بستگی دارد. تخته‌های چوبی، پلاستیکی، بامبو و کامپوزیتی هرکدام ویژگی‌هایی دارند که می‌توانند بر ایمنی و بهداشت مواد غذایی تأثیر بگذارند.

به گزارش وب‌سایت مارتا استوارت، کارشناسان ایمنی مواد غذایی می‌گویند هیچ‌یک از این مواد به‌تنهایی ایمنی کامل در برابر آلودگی را تضمین نمی‌کنند و نحوۀ شست‌وشو، خشک کردن، و نگهداری تخته برش اهمیت بیشتری دارد.

جیل رابرتز، میکروب‌شناس و متخصص ایمنی مواد غذایی در دانشگاه فلوریدای جنوبی، می‌گوید شست‌وشوی تخته برش با آب داغ و مادۀ شوینده برای مصارف خانگی کافی است، مشروط بر اینکه پیش از استفادۀ مجدد کاملاً خشک شود. به گفتۀ او، میکروب‌ها برای بقا به رطوبت و مواد مغذی نیاز دارند و در سطح کاملاً خشک تخته برش شرایط مناسبی برای رشد ندارند.

تخته برش چوبی

تخته‌های چوبی مدت‌ها به‌دلیل ساختار متخلخل، محل احتمالی تجمع باکتری‌ها شناخته می‌شدند، اما پژوهش‌های جدید این تصور را تغییر داده‌اند.

شانینا نایتون، متخصص کنترل عفونت در دانشگاه کیس وسترن رزرو، می‌گوید پژوهشی نشان داده است که چوب باکتری‌ها را به درون الیافش جذب می‌کند و در صورت خشک شدن کامل، این باکتری‌ها معمولاً از بین می‌روند. تختهٔ چوبی قدیمی که به‌درستی خشک شده باشد، ممکن است از تختهٔ پلاستیکی دارای شیارهای عمیق و مرطوب ایمن‌تر باشد.

چوب‌های سخت مانند افرا، گردو و گیلاس به‌دلیل تراکم بیشتر، نفوذ باکتری‌ها را محدود می‌کنند و برخی از آن‌ها خواص ضدمیکروبی طبیعی دارند. این تخته‌ها برای خرد کردن سبزیجات، میوه، نان و پنیر مناسب‌اند، اما به شست‌وشو و نگهداری منظم نیاز دارند.

تخته برش پلاستیکی

تخته‌های پلاستیکی به‌دلیل سطح غیرمتخلخل، قابلیت شست‌وشو در ماشین ظرف‌شویی، و امکان ضدعفونی در دمای بالا، در آشپزخانه‌های صنعتی کاربرد گسترده‌ای دارند.

با این‌ حال، استفادهٔ مکرر از چاقو شیارهایی روی سطح پلاستیک ایجاد می‌کند که ممکن است باکتری‌ها و رطوبت در آن‌ها باقی بمانند. این شیارها در صورت عمیق شدن، حتی با شست‌وشوی زیاد نیز به‌سختی تمیز می‌شوند.

کارشناسان همچنین به انتشار ریزپلاستیک‌ها اشاره می‌کنند. پژوهشی در سال ۲۰۲۳ نشان داد که تخته‌های پلاستیکی ممکن است در هر بار استفاده ده‌ها هزار ذرۀ ریزپلاستیک آزاد کنند. این میزان با فرسودگی تخته و افزایش شیارها بیشتر می‌شود، هرچند تأثیر دقیق میکروپلاستیک‌ها بر سلامت انسان همچنان در دست بررسی است.

تخته‌های بامبو و کامپوزیتی

بامبو نسبت به بسیاری از چوب‌ها در برابر رطوبت سخت‌تر و مقاوم‌تر است، اما سختی سطحش می‌تواند باعث کندی سریع‌تر تیغۀ چاقو شود. همچنین، چسب‌های اتصال قطعات بامبو ممکن است در شست‌وشوی مکرر آسیب ببینند و محل تجمع باکتری‌ها شوند.

تخته‌های کامپوزیتی از الیاف چوب و رزین فشرده ساخته می‌شوند. این محصولات معمولاً غیرمتخلخل، مقاوم در برابر حرارت، و قابل‌ شست‌وشو در ماشین ظرف‌شویی‌اند و در مقایسه با پلاستیک کمتر دچار شیارهای عمیق می‌شوند. با این‌ حال، کیفیت رزین به‌کاررفته در آن‌ها بر دوام و ایمنی محصول تأثیر دارد.

کدام تخته برش انتخاب سالم‌تری است؟

کارشناسان می‌گویند تختهٔ چوبی سخت که مرتب روغن‌کاری، شسته و کاملاً خشک شود، برای بیشتر مصارف خانگی می‌تواند به‌اندازۀ پلاستیک یا حتی بهتر از آن عمل کند.

تخته‌های پلاستیکی نیز برای افرادی که شست‌وشوی آسان و جداسازی تخته‌های مواد غذایی خام را ترجیح می‌دهند مناسب‌اند، اما باید پس از ایجاد شیارهای عمیق تعویض شوند.

نایتون تأکید می‌کند که رفتار مصرف‌کننده مهم‌ترین عامل در پیشگیری از آلودگی است. کارشناسان توصیه می‌کنند تخته برش پس از هر بار استفاده با آب گرم و مادۀ شوینده شسته، کاملاً آبکشی و به‌صورت عمودی خشک شود. نگهداری تخته در حالت مرطوب، صرف‌نظر از جنس تخته، می‌تواند شرایط رشد باکتری‌ها را فراهم کند.