آیا حاضرید برای داشتن دندان‌های سفیدتر و سالم‌تر هر روز ۲۰ دقیقه دهانتان را با روغن نارگیل بشویید؟ این روش که هزاران سال قدمت دارد، در شبکه‌های اجتماعی دوباره محبوب شده است. طرفدارانش معتقدند استفاده از روغن به کاهش باکتری‌های دهان، رفع بوی بد دهان و سفید شدن دندان‌ها کمک می‌کند. برخی نیز ادعا می‌کنند که این کار با بهبود تعادل میکروب‌های دهان بر سلامت روده تأثیر می‌گذارد.
با این حال، دندان‌پزشکان می‌گویند هنوز شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد شست‌وشوی دهان با روغن می‌تواند جایگزین روش‌های شناخته‌شده مراقبت از دندان‌ها شود.
شست‌وشوی دهان با روغن چگونه انجام می‌شود؟
این روش که در انگلیسی «مضمضه با روغن» (Oil Pulling) نام دارد، به این صورت است که فرد مقداری روغن خوراکی، معمولاً روغن نارگیل، را در دهان می‌گذارد و پس از آب شدن، آن را پنج تا ۲۰ دقیقه در دهان می‌گرداند. سپس روغن را بیرون می‌ریزد و طبق معمول مسواک می‌زند و از نخ دندان استفاده می‌کند. برخی افراد این کار را چند بار در هفته انجام می‌دهند و آن را نوعی دهان‌شویه طبیعی می‌دانند.
سی‌ان‌ان می‌نویسد، پیشینهٔ این روش به هزاران سال پیش و طب سنتی آیورودا در هند بازمی‌گردد. در گذشته، افراد برای شست‌وشوی دهان از روغن‌های خوراکی مانند نارگیل، آفتابگردان و زیتون استفاده می‌کردند و معتقد بودند روغن سموم و ناخالصی‌ها را از دهان خارج می‌کند.
منظور از این ناخالصی‌ها تجمع پلاک دندانی بود؛ لایه‌ای چسبنده از باکتری‌ها و ذرات باقی‌ماندهٔ غذا که روی دندان‌ها تشکیل می‌شود. از آنجا که سلامت دهان با سلامت عمومی بدن ارتباط دارد، در طب سنتی این باور نیز وجود داشت که استفاده از روغن به دفع سموم از بدن کمک می‌کند.
با گسترش استفاده از خمیردندان در اوایل قرن بیستم، این روش قدیمی به‌تدریج جای خود را به مراقبت‌های جدید دهان و دندان داد. اما در سال‌های اخیر، همراه با افزایش علاقه به شیوه‌های طبیعی مراقبت از سلامت، دوباره به آن توجه شده است.
آیا روغن نارگیل واقعاً باکتری‌های دهان را کاهش می‌دهد؟
دکتر متیو مسینا، مشاور امور مصرف‌کنندگان انجمن دندان‌پزشکی آمریکا و مدیر مرکز دندان‌پزشکی دانشگاه ایالتی اوهایو در آپر آرلینگتون، می‌گوید: «هیچ شواهد علمی وجود ندارد که نشان دهد شست‌وشوی دهان با روغن مفید است، اما شواهدی هم وجود ندارد که نشان دهد زیان‌آور است.» البته برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که این روش ممکن است تعداد باکتری‌های موجود در دهان را کاهش دهد.
یک فراتحلیل منتشرشده در سال ۲۰۲۲ نشان داد که شست‌وشوی دهان با روغن تعداد باکتری‌های دهان را کاهش می‌دهد، اما شواهد درباره تأثیر آن بر کاهش التهاب لثه یا تجمع پلاک دندانی، در مقایسه با روش‌های معمول بهداشت دهان، محدود است. به بیان ساده‌تر، کاهش باکتری‌ها لزوماً به معنای پیشگیری از پوسیدگی دندان یا بیماری‌های لثه نیست.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
انجمن دندان‌پزشکی آمریکا نیز تأکید می‌کند که «هیچ پژوهش علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد شست‌وشوی دهان با روغن پوسیدگی دندان را کاهش می‌دهد، دندان‌ها را سفید می‌کند یا سلامت دهان و وضعیت عمومی فرد را بهبود می‌بخشد».
مسینا می‌گوید در گذشته، زمانی که مسواک و خمیردندان در دسترس نبود، استفاده از روغن «بهتر از هیچ» بود. اما امروز، به دلیل زمان‌بر بودن این شیوه، فایدهٔ چندانی بیش از مسواک زدن و استفاده از نخ دندان ندارد.
چرا بعضی افراد پس از استفاده از روغن احساس می‌کنند دهان تمیزتری دارند؟
مسینا می‌گوید برخی از بیمارانش پس از شست‌وشوی دهان با روغن، طعمی شبیه طعم سالاد را در دهانشان احساس می‌کنند و برای از بین بردن حالت چربی مدت بیشتری مسواک می‌زنند. او توضیح می‌دهد: «به شکل غیرمستقیم، بهداشت دهان آنها واقعاً بهتر می‌شود، چون مدت بیشتری مسواک می‌زنند و من هم با این موضوع مشکلی ندارم. در نهایت به همان نتیجه می‌رسیم.»
بنابراین، اگر کسی پس از استفاده از روغن احساس کند دندان‌های تمیزتری دارد، ممکن است دلیل آن مسواک زدن طولانی‌تر باشد، نه لزوماً تأثیر خود روغن.
دندان‌پزشکان استفاده از روغن را به‌طور کلی توصیه نمی‌کنند، اما آن را نگران‌کننده هم نمی‌دانند. مشکل زمانی آغاز می‌شود که فرد به امید خواص درمانی روغن، درمان‌های پزشکی تأییدشده را کنار بگذارد.
برای مثال، عفونت لثه یا آبسهٔ دندانی به درمان مناسب نیاز دارد و نباید به امید تأثیر روغن، درمان پزشکی را به تأخیر انداخت. بلعیدن تصادفی روغن نیز ممکن است مشکلات گوارشی ایجاد کند، هرچند لزوماً زیان‌آور نیست.
دهان‌شویه‌های معمولی بهترند یا روغن نارگیل؟
برخلاف شست‌وشوی دهان با روغن، برخی دهان‌شویه‌های رایج فواید اثبات‌شده‌ای دارند. این محصولات اغلب حاوی مواد ضدباکتریایی‌اند که تعداد باکتری‌های مرتبط با پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثه را کاهش می‌دهند. به گفته مسینا، دهان‌شویه‌های حاوی فلوراید نیز به تقویت دندان‌ها کمک می‌کنند.
با این حال، دهان‌شویه نیز مکمل مسواک و نخ دندان است، نه جایگزین آنها.
مسینا می‌گوید: «بهترین کاربرد دهان‌شویه‌ها این است که در کنار برنامه‌ای منظم برای حفظ سلامت دهان استفاده شوند؛ برنامه‌ای شامل دو بار مسواک زدن در روز با خمیردندان حاوی فلوراید و یک بار تمیز کردن فضای بین دندان‌ها با نخ دندان یا دستگاه شست‌وشوی دهان.»
آیا شست‌وشوی دهان با روغن اتلاف وقت است؟
دکتر کامی هاس، دندان‌پزشک و متخصص ارتودنسی در نزدیکی سن‌دیگو، معتقد است شست‌وشوی دهان با روغن ممکن است به افراد «احساس محافظت کاذب» بدهد. به‌گفتهٔ او، کسی که روزانه ۲۰ دقیقه را صرف این کار می‌کند، شاید تصور کند در حال تقویت سلامت دهان و دندانش است، در حالی که ممکن است عملاً هیچ فایده‌ای از آن نبرد.
فراتحلیل سال ۲۰۲۲ نیز اگرچه کاهش تعداد باکتری‌ها را بررسی کرده است، شواهد کافی برای اثبات تأثیر این روش بر پیشگیری از پوسیدگی دندان یا بیماری‌های بافت‌های اطراف دندان ارائه نمی‌کند. پژوهشگران می‌گویند برای روشن شدن این موضوع به مطالعات بیشتری نیاز است که با روش‌های دقیق‌تر و تعداد بیشتری از شرکت‌کنندگان انجام شوند.
هاس می‌پرسد: «اگر هر روز چند دقیقه را صرف شست‌وشوی دهان با روغن می‌کنید، واقعاً چقدر وقت برای کارهای دیگری صرف خواهید کرد که می‌دانیم از نظر علمی فایده دارند؟»
در مجموع، شست‌وشوی دهان با روغن نارگیل ممکن است تعداد باکتری‌های دهان را کاهش دهد، اما هنوز شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد این کار دندان‌ها را سفید می‌کند یا از پوسیدگی و بیماری‌های لثه جلوگیری می‌کند.
بنابراین، اگر به این روش علاقه دارید، بهتر است آن را جایگزین مسواک، نخ دندان یا درمان‌های ضروری دندان‌پزشکی نکنید. در نهایت، با توجه به اینکه فواید این روش هنوز ثابت نشده است، شاید بهتر باشد روغن نارگیل را برای آشپزی نگه دارید.
