افزایش بی‌وقفه قیمت مواد غذایی در ایران خرید روزانه از سوپرمارکت را نیز به هزینه‌ای چند میلیون تومانی تبدیل کرده است. بررسی میدانی ایندیپندنت فارسی در روز دوشنبه ۲۳ شهریور از قیمت کالاهای اساسی، لبنیات، حبوبات، برنج، نان، میوه و سبزیجات در تهران نشان می‌دهد که یک خرید ساده به‌اندازه یک نایلون، اکنون دست‌کم چهار تا پنج میلیون تومان هزینه دارد و بخش قابل‌توجهی از درآمد ماهانه کارگران و بازنشستگان را می‌بلعد.

این جهش قیمت‌ها هم‌زمان با سقوط بیشتر ارزش پول ملی ادامه دارد. دلار در معاملات روز دوشنبه ۲۳ شهریور، بار دیگر از مرز ۲۳۵ هزار تومان عبور کرد. افزایش نرخ ارز، بالا رفتن هزینه حمل‌ونقل و تولید و تورم عمومی سبب شده است فروشندگان دیگر نتوانند حتی برای چند روز قیمت ثابت روی کالاهایشان بگذارند.

چند فروشنده مواد غذایی در تهران به ایندیپندنت فارسی گفتند قیمت برخی کالاها روزانه تغییر می‌کند و گاهی بهای اجناس در فاصله سفارش تا تحویل بار نیز افزایش می‌یابد. به گفته آنان، تعداد اقلامی که هر مشتری می‌خرد، نیز به‌شدت کاهش یافته است و مردم اغلب فقط ضروری‌ترین کالاها را انتخاب می‌کنند.

یکی از این فروشندگان می‌گوید: «قبلا مشتری با چند کیسه از مغازه خارج می‌شد، اما حالا یک نایلون کوچک خرید چهار تا پنج میلیون تومان تمام می‌شود. بسیاری از مردم قیمت‌ها را می‌پرسند، چند قلم را از سبدشان کنار می‌گذارند و گاهی هم بدون خرید می‌روند.»

حبوبات که زمانی جایگزین ارزان‌تری برای گوشت و مرغ محسوب می‌شد، اکنون خود به کالایی گران تبدیل شده است. لوبیاچیتی کیلویی ۸۲۰ هزار تومان، لوبیا قرمز ۵۱۰ هزار تومان، نخود ۴۷۰ هزار تومان و لپه، بسته به کیفیت و مارک، بین ۳۸۰ تا ۴۹۰ هزار تومان فروخته می‌شود. بنابراین خرید تنها یک کیلو از هر یک از این چهار قلم، حدود دو میلیون تومان هزینه دارد.

افزایش قیمت لبنیات نیز مصرف شیر، ماست و پنیر را برای بسیاری از خانواده‌ها محدود کرده است. بطری شیر پرچرب ۱۶۱ هزار تومان و شیر کم‌چرب ۱۱۰ هزار تومان قیمت دارد. پنیر صبحانه ۳۵۰ گرمی از یکی از ارزان‌ترین مارک‌ها ۲۳۳ هزار تومان و پنیر فتای ۳۰۰ گرمی ۲۱۵ هزار تومان فروخته می‌شود. قیمت پنیر لیقوان ۴۰۰ گرمی رامک به ۷۱۴ هزار تومان و قوطی یک کیلویی پنیر لیقوان به یک میلیون و ۲۷۰ هزار تومان رسیده است.

هر کیلو پنیر پیتزا معمولی حدود ۸۰۰ هزار تومان و پنیر موتزارلا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان قیمت دارد. دبه دو کیلو و ۷۰۰ گرمی ماست سون ۵۳۸ هزار تومان فروخته می‌شود و قیمت ماست پرچرب دبه‌ای، بسته به وزن و مارک، بین ۱۹۰ تا ۲۷۵ هزار تومان است. ماست یونانی نیز حدود ۴۰۰ هزار تومان قیمت دارد.

کره ۱۰۰ گرمی شکلی و یک بسته کوچک خامه هرکدام ۱۲۰ هزار تومان فروخته می‌شوند. قیمت دوغ ۱.۵ لیتری به ۱۸۰ هزار تومان، خامه قنادی ۴۵۰ گرمی به ۲۶۵ هزار تومان و کشک خوراکی ۵۰۰ گرمی به ۲۰۰ هزار تومان رسیده است. در همین حال، قیمت یک شانه تخم‌مرغ ۳۰ تایی، بسته به اندازه و محل فروش، بین ۶۰۰ تا ۷۵۰ هزار تومان است.

میوه و سبزیجات نیز دیگر بخش ارزان سبد غذایی محسوب نمی‌شوند. سیب‌زمینی کیلویی ۱۱۵ هزار تومان، بادمجان ۱۲۰ هزار تومان، لوبیاسبز ۱۳۰ هزار تومان، فلفل شیرین ۱۴۵ هزار تومان، سیر تازه ۲۴۰ هزار تومان و لیموترش ۳۸۰ هزار تومان فروخته می‌شود. حتی قیمت کدوسبز به کیلویی ۷۴ هزار تومان رسیده است و بسته ۲۰۰ گرمی قارچ ۹۴ هزار تومان قیمت دارد.

یک بسته ۱۸۰ گرمی سبزی‌خوردن نیز ۱۵۰ هزار تومان فروخته می‌شود. رقمی که نشان می‌دهد حتی گذاشتن سبزی تازه کنار یک وعده غذا نیز به هزینه‌ای قابل‌توجه تبدیل شده است.

در بازار میوه، کیوی کیلویی ۳۲۵ هزار تومان، موز ۳۵۰ هزار تومان، سیب سفید ۳۸۰ هزار تومان و انار ۳۵۰ هزار تومان قیمت دارد. شلیل با قیمت کیلویی ۵۸۵ هزار تومان و هلو با قیمت ۴۸۵ هزار تومان عرضه می‌شود. یک هندوانه متوسط نیز حدود ۴۰۰ هزار تومان تمام می‌شود. مشتریان می‌گویند به همین دلیل، میوه را نه کیلویی، بلکه دانه‌ای و تنها برای کودکان یا افراد بیمار خانواده می‌خرند.

افزایش قیمت‌ها به اصلی‌ترین اقلام سفره نیز رسیده است. بسته ۵۰۰ گرمی ماکارونی ۱۵۰ هزار تومان و یک قوطی رب گوجه‌فرنگی، بسته به مارک و وزن بین ۲۷۰ تا ۴۵۰ هزار تومان قیمت دارد. ارزان‌ترین برنج ایرانی کیلویی ۲۷۰ هزار تومان فروخته می‌شود و قیمت برنج ایرانی باکیفیت به کیلویی ۵۸۰ هزار تومان رسیده است. به این ترتیب خرید یک کیسه ۱۰ کیلویی برنج مرغوب نزدیک به پنج میلیون و ۸۰۰ هزار تومان هزینه دارد.

نان نیز دیگر کالایی ارزان نیست. یک بسته نان تست ۱۲۰ هزار تومان و بسته ۵۰۰ گرمی نان خشک قندی ۲۶۰ هزار تومان فروخته می‌شود. قیمت بسته ۸۰۰ گرمی نان تافتون سنتی در سوپرمارکت‌ها نیز به ۳۴۹ هزار تومان رسیده است.

حتی در نانوایی‌های دولتی شهرهای کوچک هم هر نان بربری ۳۰ هزار تومان و هر نان لواش ۱۵ هزار تومان قیمت دارد. در نتیجه، خرید تنها ۱۰ عدد نان لواش برای یک خانواده چهار نفره ۱۵۰ هزار تومان هزینه دارد و این در حالی است که ناچار است همین خرید را دست‌کم چند مرتبه در هفته تکرار کند.

بحران تنها به قیمت‌ها محدود نمی‌شود و الگوی خرید مردم را نیز تغییر داده است. فروشندگان می‌گویند مشتریان به‌جای خرید بسته‌های بزرگ، سراغ کمترین وزن ممکن می‌روند و مصرف کالاهایی مانند لبنیات، حبوبات، برنج، تخم‌مرغ و میوه را به‌شدت کاهش داده‌اند. درخواست خرید نسیه نیز بیشتر شده است، اما بسیاری از مغازه‌داران به‌دلیل کمبود نقدینگی و افزایش روزانه قیمت عمده‌فروشی، دیگر توان فروش نسیه ندارند.

بررسی‌های میدانی ایندیپندنت فارسی و گفتگو با شماری از کسبه در محله‌های جنوبی تهران، از جمله شوش، دروازه‌غار، مولوی، هرندی، خزانه و جوادیه نشان می‌دهد بحران معیشتی در این مناطق ابعاد وخیم‌تری پیدا کرده است. فروشندگان می‌گویند شمار بیشتری از مشتریان برای خرید نان، مواد غذایی، گوشت و حتی یک پرس غذای ساده درخواست نسیه می‌کنند. بسیاری نیز پس از شنیدن قیمت‌ها، بخشی از اجناس را پس می‌دهند یا دست خالی از مغازه خارج می‌شوند. به گفته کسبه، فروش برخی واحدهای محلی در مقایسه با گذشته به نصف و در مواردی به یک‌چهارم، کاهش یافته است.

قصابان و مرغ‌فروشان این محله‌ها نیز از سقوط شدید مصرف پروتئین خبر می‌دهند. خانواده‌هایی که پیش‌تر چند مرغ کامل می‌خریدند، اکنون به خرید دو یا سه قطعه مرغ یا مقداری اسکلت و ضایعات آن بسنده می‌کنند. تشکیل صف برای خرید ضایعات مرغ، زباله‌گردی سالمندان و اشتغال کودکان هفت تا ۱۲ ساله در کارگاه‌های کوچک از نشانه‌های گسترش فقری است که چهره آن در جنوب تهران، هر روز آشکارتر می‌شود.

در شرایطی که اکنون هزینه حداقلی زندگی یک خانواده چهار نفره در تهران و کلان‌شهرهای ایرانی دست‌کم ۱۰۰ میلیون تومان در ماه براورد می‌شود، تورم رسمی ۸۹ درصدی و افزایش بیش از دو برابری قیمت خوراکی‌ها، امکان تامین یک رژیم غذایی معمولی را از ده‌ها میلیون ایرانی گرفته است و آثار وضعیت جنگی و دلار ۲۳۵ هزار تومانی اکنون نه‌فقط در بازار ارز، بلکه در نان، شیر، تخم‌مرغ، حبوبات یا هر آنچه در نایلون خریدی کوچک در دست مردم قرار دارد، هم دیده می‌شود.