قطعی‌های پیاپی برق همچنان زندگی و کسب‌وکار مردم را در گوشه‌وکنار ایران نشانه گرفته و در بحرانی‌ترین شرایط اقتصادی، آسیب‌های مضاعفی به آنان وارد می‌کند. روایت‌های شهروندان حاکی از آن است که روزانه بین دو تا چهار ساعت برق ندارند. در برخی مناطق، ساعات خاموشی طولانی‌تر است و برق روزانه دو مرتبه قطع می‌شود.

در چنین شرایطی، سلامت و آرامش مردم دچار اختلال شده است، دستگاه‌های برقی به‌دلیل نوسان‌های پی‌درپی می‌سوزند و کسب‌وکارها عملا به مرز تعطیلی و فروپاشی رسیده‌اند. بااین‌حال، قبض‌های برق در تیرماه با افزایش چندین ‌برابری، بسیاری از شهروندان را شوکه کرده است. وزارت نیرو ادعا می‌کند فقط تعرفه برق پرمصرف‌ها افزایش یافته است و مردم پاسخ می‌دهند که اصلا برق نداشته‌اند که بخواهند زیاد مصرف کنند.

در سوی دیگر ماجرا نیز بازار فروش موتور برق‌ها که قیمت برخی انواع آن حتی به یک میلیارد می‌رسد، داغ شده است. صاحبان کسب‌وکار می‌گویند پول خرید موتوربرق را ندارند و آن‌هایی هم که خریده‌اند، می‌گویند برای تامین گازوئیل با دردسرهای جدی مواجه شده‌اند.

شهروندی ساکن تهران در توصیف وضعیت این روزهای شهر و خاموشی‌های پیاپی می‌گوید: «صدای دلخراش موتور برق در همه جای شهر شنیده می‌شود از میدان ولیعصر تا نارمک در مقابل بیشتر مغازه‌ها موتور برق ها کار می‌کنند و صدای آن‌ها فضای شهر را پر کرده است. با این حال، بیشتر مغازه‌ها خالی‌اند و صاحبان آن‌ها با چهره‌های ملول و سر در گریبان یا در مغازه نشسته‌اند و سر در گوشی های تلفن همراه دارند یا جلوی مغازه با هم از گرانی، کشتار دی‌ماه، اعدام‌ها، جنگ و ترامپ حرف می‌زنند.»

قطع پیاپی برق در فصل تابستان طی سه سال اخیر به طیف وسیعی از مشاغل و کسب‌وکارها آسیب وارد کرده است، از مغازه‌داران و بازاریان تا مرغدارب‌ها و کشاورزان خسارت دیده اند. تولیدکنندگان روند تولید را متوقف کردند و به صنایع کوچک و بزرگ آسیب‌های زیادی تحمیل شده است.  

موتوربرق یک میلیارد تومانی

به‌تازگی ویدیویی از یک مغازه‌دار در شبکه‌های اجتماعی فراگیر شده است که او را در حال فریاد زدن از سر استیصال نشان می‌دهد. او که به‌شدت از قطع برق مغازه‌اش خشمگین و معترض است، خطاب به مسئولان می‌گوید: «من چطور این خراب‌شده را سرپا نگه دارم؟ الان ساعت ۱۰ صبح است، من چطور کار کنم؟ چطور اجاره مغازه را بدهم؟ دیشب از ساعت ۸ تا ۱۰ [برق] رفته بود؛ امروز هم از ۹ صبح، هنوز وصل نشده است. من چطور شکم خانواده‌ام را سیر کنم؟ اگر هم حرف بزنیم، می‌گویید محاربه با خداست.»

پیش‌تر نیز انتشار ویدیویی از یک مغازه‌دار در شهر دلیجان، استان مرکزی، در شبکه‌های اجتماعی بازتاب گسترده‌ای یافت. او در این ویدیو با استیصال نشان می‌داد که چگونه قطع برق خارج از برنامه، حدود ۱۸۰ کیلوگرم از بستنی‌های تولیدی‌اش را به‌طور کامل از بین برده و خسارت مالی جبران‌ناپذیری به کسب‌وکارش وارد کرده است.

روایت‌هایی از این دست به‌تناوب در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شوند؛ از جمله ویدیوهایی که گرمازدگی و خفگی طیور در مرغداری‌ها به‌دلیل قطع برق را نشان می‌دهند. هر یک از این ویدیوها، روایت کسب‌وکاری است که به مرز فروپاشی رسیده است. دیگر مشاغل، از کشاورزان گرفته تا صنایع نیز از این خسارت‌ها در امان نیستند.

در پاسخ به اعتراض‌های صاحبان مشاغل، مسئولان به آنان توصیه می‌کنند که موتوربرق تهیه کنند، اما اصناف می‌گویند هزینه خرید و تامین سوخت موتوربرق‌های دیزلی هنگفت و دردسرساز است و استفاده طولانی‌مدت از آن‌ها نیز ریسک بالایی دارد.

وب‌سایت فرارو در گزارشی با عنوان «بحران خاموشی‌ها و سرمایه‌هایی که ذوب می‌شوند» به این موضوع پرداخت و نوشت موتوربرق‌ها علاوه بر اینکه هزینه سنگینی برای تامین سوخت به تولیدکننده تحمیل می‌کنند، بر اثر کارکرد طولانی‌مدت نیز به‌سرعت دچار استهلاک قطعات می‌شوند. علاوه بر این، بروکراسی پیچیده تأمین سهمیه گازوئیل صنعتی باعث شده است سوخت‌رسانی به این موتورها به یک چالش فرساینده تبدیل شود.

بر اساس این گزارش، برآوردهای بازار نشان می‌دهد که قیمت یک دستگاه موتوربرق دیزلی بین ۸۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان و حتی فراتر از آن متغیر است.

علاوه بر قیمت‌های هنگفت موتور برق‌ها تامین سوخت گازوئیل برای آنان نیز دردسرساز است. دولتی‌ها مدعی‌‌اند با سهمیه‌بندی، سوخت مورد نیاز صنایع را تامین می‌کنند اما طبق روایت اصناف، سهمیه دولتی تنها بخش کوچکی از نیاز آنان را تامین می‌کند و تازه آن نیز به همه اختصاص نمی‌یابد. در نتیجه آن‌ها مجبورند در بازار آزاد به دنبال سوخت گازوئیل با قیمت‌های نجومی باشند.

قبض‌های نجومی

قطعی برق در زندگی عادی مردم نیز اختلال ایجاد کرده است. مانند آنچه در سال‌های گذشته اتفاق افتاده بود، در هفته‌های اخیر نیز بسیاری از شهروندان در شبکه‌های اجتماعی از سوختن لوازم برقی خانه‌هایشان به‌دلیل قطع و وصل مکرر برق و نوسان‌های پس از آن خبر داده‌اند. آن‌ها می‌گویند در این شرایط وخیم اقتصادی، امکان خرید لوازم برقی جدید را ندارند و حتی تامین هزینه تعمیر آن‌ها نیز برایشان دشوار است.

روایت‌های شهروندان حاکی از آن است که برق برخی مناطق بدون اعلام قبلی قطع می‌شود و همین مسئله دردسرهای مضاعفی ایجاد می‌کند؛ از گرفتار شدن افراد در آسانسور آپارتمان‌ها تا به خطر افتادن جان بیمارانی که در خانه بستری‌اند و زندگی‌شان به دستگاه‌های برقی مانند اکسیژن‌ساز وابسته است. رئیس سازمان آتش‌نشانی همدان در تیرماه اعلام کرد که توقف ناگهانی آسانسورها در پی قطع برق، شمار عملیات روزانه این سازمان را به حدود ۵۰ مورد رسانده است. آتش‌نشانی اصفهان نیز درباره گرفتار شدن شهروندان در آسانسورها بر اثر خاموشی‌های ناگهانی هشدار داد.

این خطر برای بیماران وابسته به تجهیزات پزشکی برقی جدی‌تر است. قطع برق دستگاه اکسیژن‌ساز حتی برای مدتی کوتاه می‌تواند اکسیژن‌رسانی به بیمار را مختل کند و او را در معرض کاهش اکسیژن خون و آسیب‌های جسمی قرار دهد.

همچنین قطع برق، به‌خصوص در ساعات اوج گرما، سلامت جسمی و آرامش روانی مردم را هدف قرار می‌دهد؛ زیرا هم‌زمان با از کار افتادن وسایل سرمایشی، آب‌رسانی ساختمان‌ها، آسانسورها و تجهیزات ضروری نیز مختل می‌شود. این فشار هنگامی بیشتر می‌شود که شهروندان، با وجود تحمل ساعت‌ها خاموشی، با قبض‌های نجومی برق نیز مواجه می‌شوند.

روایت‌های شهروندان حاکی از جهش عجیب مبلغ قبض‌های برق در تیرماه است. برخی می‌گویند تا یک ماه قبل قبضی که حدود ۳۰۰ هزار تومان بود، اکنون به ۸۰۰ هزار تا یک میلیون تومان رسیده است. شهروند دیگری نیز از سه‌برابر شدن قبض برق خانه‌اش خبر داد و گفت با وجود اینکه با همسرش فقط شب‌ها در خانه حضور دارند، قبض برق بالای یک میلیون برایشان صادر شده است، حال آنکه ماه قبل مبلغ قبض آن‌ها ۲۴۰ هزار تومان بود.

این افزایش تنها به مشترکان خانگی محدود نیست. یک کاربر در شبکه اجتماعی اکس نوشته است که مبلغ قبض برق چاه کشاورزی او در ماه‌های گذشته کمتر از چهار میلیون تومان بود، اما قبض تیرماه ۱۴۰۵ یک‌باره حدود ۴۴۰ میلیون تومان صادر شد.

رئیس اتاق اصناف کشاورزی و منابع طبیعی ایران پنجم مرداد اعلام کرد که برای یک کشاورز تنها بابت ۱۰ روز مصرف، قبض برق ۱۲۰ میلیون تومانی صادر شده و تعرفه برق برخی چاه‌های کشاورزی بین چهار تا ۴۱۲ برابر افزایش یافته است.

یکی دیگر از شهروندان می‌گوید قبض برق او که پیش‌تر حدود دو میلیون تومان بود، اکنون به شش میلیون تومان رسیده است. او تصور می‌کند حاکمیت با افزایش تعرفه‌های آب، برق و گاز در پی جبران هزینه‌های ماه‌های اخیر است.

روزنامه اطلاعات نیز در گزارشی به افزایش ۲۰۰ تا ۳۰۰ درصدی هزینه آب و برق مردم پرداخته و نوشته: «در برخی موارد، مبلغ قبض از حدود ۳۰۰ هزار تومان در خرداد به ۸۰۰ هزار تا یک میلیون تومان در تیر رسیده است.»

بااین‌حال، وزارت نیرو افزایش ناگهانی تعرفه برق را رد می‌کند و مدعی است سنگین شدن قبض‌ها ناشی از مصرف بالاتر از الگو است. مصطفی رجبی‌مشهدی، سخنگوی صنعت برق مدعی شد که تعرفه برق فقط یک‌ بار در سال و در اوایل اردیبهشت‌ماه تغییر می‌کند و در روزهای اخیر هیچ تغییر قیمتی تازه‌ای در قبض‌ها اعمال نشده است. به گفته او، قبض‌های سنگین نتیجه عبور مشترکان از الگوی مصرف و محاسبه پلکانی تعرفه‌هاست.

به‌رغم این ادعا بسیاری از شهروندان می‌گویند در تیرماه روزانه چندین ساعت و گاهی دو بار در روز اصلا برق نداشته‌اند و نمی‌پذیرند که افزایش چندبرابری مبلغ قبض‌های آنان به دلیل عبور از الگوی مصرف باشد.