استفاده ارتش آمریکا از سه شناور سطحی بدون سرنشین کورسر (Corsair) در حمله به تاسیسات زیردریایی و تعمیر شناورهای پایگاه دریایی بندرعباس نخستین استفاده عملیاتی از پهپادهای دریایی در تاریخ عملیاتهای رزمی آمریکا محسوب میشود. این حمله که بخشی از مجموعهای گستردهتر از حملات آمریکا بود، با استفاده از شناورهای انتحاری انجام شد و به گفته فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، نشاندهنده ورود رسمی شناورهای هدایتپذیر از دور (شهپاد) به عملیات رزمی این کشور است.
به گزارش والاستریت ژورنال، شناورهای بهکاررفته در این عملیات را شرکت آمریکایی سارونیک (Saronic) ساخته است. این شناورهای بدون سرنشین حدود ۷.۳ متر طول دارند، حدود ۲۰۰۰ کیلومتر برد عملیاتی دارند، میتوانند تا حدود ۴۵۰ کیلوگرم محموله حمل کنند و به حداکثر سرعت ۳۵ گره دریایی برسند. این شناورها از اواخر ماه مارس و پس از آغاز جنگ به خاورمیانه منتقل شدند و در اختیار ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا قرار گرفتند.
شرکت سازنده اعلام کرده است که کورسر برای طیف گستردهای از ماموریتها از جمله شناسایی، مراقبت و جمعآوری اطلاعات، پایش سطح دریا و پشتیبانی لجستیکی در محیطهای کمخطر و همچنین مناطق مورد مناقشه طراحی شده است. این شناور از سامانه هوش مصنوعی داخلی بهره میبرد و بهگونهای طراحی شده است که امکان نصب سریع حسگرها و نرمافزارهای جدید را فراهم میکند، و انعطافپذیری آن را برای ماموریتهای مختلف دریایی و دفاعی افزایش میدهند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
بر اساس اعلام شرکت سارونیک، هر فروند از این شناورها کمتر از یک میلیون دلار قیمت دارد و برای انجام ماموریتهای متنوع نظامی طراحی شده است. این شرکت را دینو ماوروکاس، از اعضای سابق یگان ویژه نیروی دریایی آمریکا، همراه راب لمن، ویبهاو آلتکار و داگ لمبرت در سال ۲۰۲۲ تاسیس کرد. هدف این شرکت توسعه شناورهای خودران، افزایش ظرفیت کشتیسازی آمریکا و ارتقای برتری دریایی از طریق سامانههای خودمختار عنوان شده است. سارونیک در مدت کوتاهی به یکی از شرکتهای مطرح فناوری دفاعی تبدیل شده است و امسال موفق به جذب ۱.۷۵ میلیارد دلار سرمایه با ارزشگذاری ۹.۲۵ میلیارد دلاری شد.
به نوشته میلیتاری تایمز، استفاده رزمی از کورسر نتیجه چند سال آزمایش این شناورها در نیروی دریایی آمریکا است. طی دو سال گذشته این شناورها در ماموریتهای آزمایشی و عملیاتی متعددی به کار گرفته شده بودند. در ژوئن، یک فروند کورسر در عملیات نجات خدمه یک بالگرد آپاچی ایاچـ۶۴ که در نزدیکی تنگه هرمز سقوط کرده بود، مشارکت داشت. آن عملیات نخستین استفاده علنی از این شناور خارج از برنامههای آزمایشی محسوب میشد. بر اساس اعلام سنتکام، شناور امدادی تحت کنترل کارگروه ۵۹ ناوگان پنجم آمریکا قرار داشت، که از اواخر ماه مارس استقرار این سامانهها را در منطقه آغاز کرده بود.
نیروی دریایی آمریکا در ژانویه ۲۰۲۴ نیز گروه ماموریت بدون سرنشین ۵۹.۱ با نام «پیشگامان» را تشکیل داد تا بر استقرار سامانههای بدون سرنشین در عملیات دریایی تمرکز کند. این گروه زیرمجموعه کارگروه ۵۹ ناوگان پنجم آمریکا است و ماموریتش توسعه و آزمایش عملیاتی شناورهای بدون سرنشین در همکاری با نیروهای متخصص برای افزایش امنیت دریایی خاورمیانه اعلام شده است.
بر اساس گزارشها، تعدادی از این شناورها پیشتر از بندر عقبه اردن وارد دریای سرخ شدند تا با اجرای ماموریتهای گسترده نظارتی، الگوهای تردد دریایی را ثبت و آگاهی از وضعیت حوزه دریایی را افزایش دهند. با حمله اخیر به بندرعباس، نقش این شناورها از ماموریتهای نظارتی به عملیات تهاجمی گسترش پیدا کرده است.
به گفته مقامهای آمریکایی، حمله به بندرعباس بخشی از مجموعه حملات به دهها هدف نظامی در ایران بود. یکی از اهداف اصلی استفاده از شناورهای کورسر، کاهش توان ایران برای حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز عنوان شده است.
این عملیات بخشی از برنامه گستردهتر آمریکا برای توسعه سامانههای بدون سرنشین محسوب میشود. پنتاگون علاوه بر استفاده از این فناوری در خاورمیانه، در حال افزایش خرید سامانههای خودران برای تقویت بازدارندگی در برابر رقبایی مانند چین و بهرهگیری از تجربههای جنگ اوکراین است. دریادار برد کوپر، فرمانده سنتکام، از سال ۲۰۲۱ با تشکیل کارگروه هوش مصنوعی و پهپاد در خاورمیانه، توسعه این فناوریها را در اولویت قرار داده است.
به گفته کارشناسان، جنگ اوکراین نقش مهمی در توسعه شناورهای بدون سرنشین داشته است. اوکراین از سال ۲۰۲۲ با استفاده از شناورهای خودران به پایگاههای دریایی، ناوهای جنگی، کشتیهای تجاری، نفتکشها و پل ارتباطی روسیه با کریمه حمله کرده است. همچنین، روی شناورهای بدون سرنشین موشک و راکت نصب کرده و از پهپادهای زیرآبی برای حمله به زیردریاییها استفاده کرده است. در یکی از جدیدترین نمونهها نیز یک شناور خودران پس از رسیدن به ساحل، یک سامانه زمینی بدون سرنشین را برای حمله به مواضع روسیه رها کرد.
در کنار این قابلیتها، شناورهای بدون سرنشین محدودیتهایی نیز دارند. ابعاد کوچک آنها میتواند برد عملیاتی را محدود کند، ارتباطات آنها در برابر جنگ الکترونیک آسیبپذیر است و برقراری ارتباط با سامانههای زیرآبی همچنان از دشوارترین بخشهای این فناوری به شمار میرود.
با وجود این محدودیتها، نیروی دریایی کشورهای مختلف از هماکنون این تهدید را در برنامهریزیهای خود لحاظ میکنند. . روسیه بخشی از ناوگانش را دورتر از مناطق درگیری مستقر کرده و بریتانیا نیز اعلام کرده است شناورهایی را بهعنوان «کشتی مادر» پهپادهای دریایی توسعه خواهد داد.
همزمان شرکتهای دفاعی بزرگی مانند بیایئی سیستمز و نیوال گروپ و همچنین شرکتهای نوپایی مانند اندوریل و کرکن تکنالوجی در حال توسعه نسل جدیدی از شناورهای بدون سرنشین با برد بیشتر، توان انفجاری بالاتر و قابلیتهای عملیاتی گستردهترند.
